Tuesday, July 27, 2010

Volkskrant: windenergie is niet duurzaam omdat windmolens niet duurzaam zijn

Een sterk staaltje van argumentatiekunde kwam ik afgelopen weekend in de ‘Groen & Geld’ Economie bijlage van de Volkskrant tegen:

“Aan de andere kant: hoe duurzaam is duurzame energie eigenlijk? Duurzaam is bestendig, blijvend, degelijk, aanhoudend, permanent, voortdurend, voor altijd. Als die kwalificaties ergens niet voor gelden, is het voor duurzame energie. Windmolens zijn niet blijvend of permanent – ze moeten om de twintig jaar worden vervangen, dan zijn ze versleten. Zonnepanelen idem dito.” (Michael Persson, De Volkskrant 24 juli 2010)

Persson maakt een cruciale denkfout: hij stapt -zonder het te beseffen- over van duurzame energie naar windmolens en zonnepanelen. Maar windmolens en zonnepanelen zijn de hulpmiddelen om die energie te oogsten. Het duurzame zit niet in de middelen om die energie te oogsten, maar in de energie zelf. Natuurlijk zijn de windmolens zelf niet duurzaam, zoals ieder  door mensen gemaakt apparaat. Natuurlijk blijft de wind waaien als de windmolens versleten zijn. Hoe kan een redacteur van de Volkskrant zo’n blunder maken?

(Straks gaat Persson nog beweren dat fossiele brandstoffen geen duurzame energiebron zijn omdat auto’s niet duurzaam zijn!)

tags: krant, milieu, klimaat

Posted by Gert in 08:44:56 | Permalink | Comments (16)

Tuesday, June 8, 2010

Laatste Beagle uitzending had interessante gast

Johan-Rockström
In de laatste uitzending van de Beagle op 30 mei was een interessante gast die ik nog niet kende: Prof Johan Rockström, directeur van het Stockholm Resilience Center. Het Zweedse instituut onderzoekt het ecosysteem aarde en met name de veerkracht (resilience) van het systeem aarde. Resilience is het vermogen om terug te keren naar de oorspronkelijke toestand na een verstoring. Vergelijk dit met het herstellen van een griep. Volgens Rockström is “de mens nu een geologische kracht”. “De mens is nu de sterkste factor voor veranderingen op planetair niveau”. De mens is de enige soort met deze invloed. Dit is in scherpe tegenspraak met de herhaalde beweringen van de Nederlandse geoloog en klimaatcriticus Salomon Kroonenberg. (zie postscript). Maar volgens Rockström zijn er harde wetenschappelijke bewijzen dat de mens een effect heeft op het systeem aarde. Rockström onderscheidt 9 biologisch-geologische componenten: (zie screenshot):

CO2, Ozonlaag, Oceanen, Kunstmest (stikstof, fosfor), Land, Zoetwater, Lucht, Chemie, Biodiversiteit. Op al deze systemen heeft de mens invloed, vooral door vervuiling. Rockström geeft de mate van het effect weer met grotere of kleinere rode taartpunten (screenshot):

Om het systeem aarde gezond, leefbaar te houden moeten alle deel-systemen binnen bepaalde grenzen blijven. Drie van de 9 deel-systemen hebben grenzen overschreden: biodiversiteit (2010 is het jaar van de biodiversiteit!), CO2 (broeikasgassen), kunstmest (stikstof) (zie screenshot). De groene cirkel geeft grenzen aan waarbinnen het systeem stabiel en gezond is. Ozon is een probleem op globale schaal dat door de mens is veroorzaakt én opgelost. Dat heb ik altijd een sterk argument gevonden tegen de bewering van Kroonenberg dat de mens niet in staat is het klimaatsysteem van de aarde te beïnvloeden. De mens heeft het al gedaan. En was in staat om het proces weer om te buigen (ozon). Het interessante is dat de deelsystemen samenhangen. Dat vereist uitleg en onderbouwing, maar dat kan onmogelijk in een blogpost. Het zou een boek worden.

Biodiversiteit

Ik geef één voorbeeld: biodiversiteit.  Kunnen we een aantal soorten missen zonder nadelige gevolgen? of komt er een tipping point? Voorbeeld: Baltishce Zee. Als de kabeljouw (toppredator) verdwijnt, explodeert het aantal haringen. Haringen eten zoöplankton op, als zoöplankton afneemt, neemt fytoplankton toe (explosie). Fytoplankton neemt N (stikstof) op, dit leidt tot eutrofiëring, daar is zuurstof voor nodig,  dan krijgen we een zuurstofloos stadium, daarna algvorming. Tenslotte een visloze staat waar niemand wat aan heeft. Dit is dom beheer van natuurlijke rijkdommen! Nu zijn we bezig hetzelfde te doen met haaien, de toppredator van de oceanen: wat zal het gevolg zijn?
De natuurlijke uitsterving van biologische soorten is 1 – 10 soorten per miljoen soorten. Nu: 100 – 1000 soorten per miljoen soorten. Dus de snelheid waarmee soorten uitsterven is honderden malen groter dan natuurlijk. Dit is de 6e massa uitsterving in de geschiedenis van het leven op aarde en het is de eerste die door mensen wordt veroorzaakt.

Drinkwater: is ook zo’n grens: 25% van de rivieren haalt de oceaan niet meer door onze manipulaties,  we zitten nog binnen de gevarenzone factor water.
Land: 40% van het aardoppervlak is nu landbouw en stedelijk gebied. Dat was eens natuur (bos). En het einde van dit proces is nog niet in zicht. We blijven bossen kappen. Op ieder continent. Landbouw kan nog maar 3% groeien voordat het in de gevarenzone komt. We zitten dus dicht bij de grens (zie screenshot).
Kunstmest is succesverhaal. Het heeft voedselproductie voor 7 miljard mensen op aarde mogelijk gemaakt. Nadeel: veel komt in water terecht en veroorzaakt problemen.  Volgens het plaatje zit kunstmest ver over de stabiliteitsgrens (zie screenshot). Oplossing: genetische modificatie van landbouwgewassen?

Oceanen: de helft van de CO2 uitstoot wordt door de oceanen en het land opgenomen. Weer een voorbeeld van interactie! Klimaat is niet een geïsoleerd systeem. Uit onderzoek is nu voor het eerst gebleken dat die CO2 opname capaciteit aan het afnemen is!  Het gevaar dreigt dat oceanen + land niet meer CO2 opnemen, maar juist gaan uitstoten. Dan zou de natuur zelf een broeikasgas producent worden. Dat was nieuw voor mij. Hoe dat precies zit en hoe we dat kunnen beïnvloeden is mij nog niet helemaal duidelijk. Het heeft te maken met verzuring van de oceanen door CO2 opname. Dat is schadelijk voor het leven in de zee. Dit zou de buffercapaciteit aan kunnen tasten. Maar we zitten nog binnen de grenzen.

Anthropocene tijdperk
Al deze menselijke invloeden is sterk anti Kroonenberg: we zitten in het anthropocene tijdperk! Is de mens te nietig om het systeem aarde onleefbaar te maken? We zijn hard op weg! Het gaat niet alleen om klimaat, maar ook land,water, voedsel, stratosfeer, oceanen die hebben alle met klimaat te maken. Volgens Rockström zijn vele deelsystemen sinds 1955 onderhevig aan ongekend snelle veranderingen. Het klimaat is maar één van die systemen. We hebben het geluk gehad dat de laatste 10.000 jaar (na de laatste ijstijd) het klimaat, etc behoorlijk stabiel was en gunstig voor het leven op aarde. Dat moeten we proberen zo te houden. Toch?

De Beagle reis heeft de effecten van die veranderingen op vele plaatsen op aarde in beeld gebracht in een monsterlijk grote 35-delige documentaire. De nadruk lag op de toestand van de wereld. Evolutie en Darwin verdwenen naar de achtergrond. Een zeereis over de wereldzeeën is uitstekend geschikt om de toestand van de aarde in beeld te brengen. Maar het probleem is vervolgens: hoe krijg je al die gasten op je varende studio? Gasten (te veel om op te noemen of te onthouden) die geen 9 maanden de tijd hebben om mee te varen. Welke documentaire kan het zich veroorloven uit te zenden vanuit een varende studio waar de gasten continue af en aan worden gevlogen? Dat laatste heeft me nog het meeste verbaasd.

Eerdere posts over vpro Beagle programma:
Darwin heeft de evolutietheorie van Wallace gestolen

Postscript 19 juni 2010

Het irritante aan Kroonenberg is de steeds herhaalde identieke nietszeggende vage platitudes zoals “We snappen de aarde nog lang niet”, “De invloed van de mens op de aarde wordt sterk overschat” (Volkskrant 29 mei 2010). Dit is misleidend omdat het nooit concreet wordt, maar wel ontzettend veel suggereert. Ook is irritant dat hij nog steeds een plat soort klimaatcriticus is: “Er wordt al te automatisch van uit gegaan dat de mens achter het broeikaseffect zit, terwijl het de laatste 8 jaar niet warmer is geworden.”(VK 29-05-2010). Acht jaar! Dat is iemand die in hetzelfde interview zegt dat “we snel de neiging hebben om met een veel te korte tijdsbalk naar de aarde te kijken”!

Postscript 6 juli 2010

De Scientific American arpil 2010 had een soortgelijk artikel: Boundaries for a Healthy Planet: “Scientists have set thresholds for key environmental processes that, if crossed, could threaten Earth’s habitability. Ominously, three have already been exceeded”.

tags: tv, klimaat, biodiversiteit, milieu

Posted by Gert in 11:35:27 | Permalink | Comments (7)

Sunday, March 7, 2010

Paradiso lezing Jaap Sinninghe Damsté over klimaat

Vanochtend hield Jaap Sinninghe Damsté de zondagse Paradiso lezing in de Melkweg in Amsterdam. Hier volgt een korte impressie. Damsté heeft nieuwe methodes ontwikkeld om het klimaat in het verleden te achterhalen. Dit is van belang om toekomstige ontwikkelingen van het klimaat te kunnen inschatten. Dat is zeer belangrijk als je op een intelligente manier met het leefklimaat van onze aarde om wilt gaan. Immers, weet je hoeveel CO2 er vroeger was en hoe warm het vroeger was, dan heb je gegevens in handen waarop je je voorspellingen kunt baseren.

De methode die hij ontwikkeld heeft is, verrassend genoeg, gebaseerd op de samenstelling van celmembranen (lipiden) van bacteriën. Deze variëren afhankelijk van de omgevingstemperatuur. Bovendien blijven ze miljoenen jaren stabiel (veel langer dan DNA!). Verder is het handig dat ze accumuleren op en in de zeebodem. Deze eigenschappen zijn bijzonder handig om vroegere temperaturen te reconstrueren. Het zijn fossiele biochemische markers van het klimaat. Wat mij opviel is hoe nauwgezet hij deze methode valideert met ijkgrafieken, etc. Zijn conclusies zijn dat de gereconstrueerde temperaturen overeenkomen met die van andere wetenschappers die andere methodes gebruikt hebben. Dat is mooi. En dat bij hogere CO2 waardes ook hogere temperaturen optreden. En dat op basis van isotopen vastgesteld is dat de verhoging van CO2 door de mens veroorzaakt is.

Wat zorgwekkend is dat de huidige klimaatmodellen (IPCC) nog niet de temperaturen die Damsté en anderen gevonden hebben, kunnen voorspellen. Er zal dus nog stevig aan die modellen gesleuteld moeten worden. Volgens Damsté geven de huidige klimaatmodellen een behoorlijke onderschatting van de temperatuurstijging. Het zou dus warmer worden dan het IPCC voorspelt. De hoogste prioriteit zou aan deze problematiek gegeven moeten worden, en niet aan kleine foutjes in IPCC rapporten.

Evolutie
Ook uit oogpunt van evolutie is het werk van Sinninghe Damsté zeer interessant omdat het goede schattingen geeft van temperaturen in het verleden. Bijvoorbeeld: Krijt (90 milj jaar geleden). Daardoor kunnen fossielen in hun klimaatcontext geplaatst worden. Je kunt dan precieser zijn dan: het was erg warm. En dat is wetenschappelijk gezien een winstpunt.

Verdere informatie:

Een verhaal in het Ublad over Damsté

Prijs voor biogeochemicus Sinninghe Damsté

Chemische fossielen als klimaatverklikkers

Emiliania huxleyi is phytoplankton dat alkenonen bevat die de basis vormen voor temperatuur bepalingen. De dateringen gaan terug tot 60 miljoen jaar.

Alles over het klimaat in het verleden

TEX86 is de eenheid voor temperatuurmetingen.

tags: klimaat, lezingen

Posted by Gert in 16:45:35 | Permalink | Comments (1) »

Friday, February 5, 2010

God gelooft niet in klimaatopwarming

Is de opwarming van de aarde onzin?
Gisteravond rapporteerde Netwerk (EO logo in de linkerbovenhoek) uitvoerig over de fouten, nee blunders, in de IPCC rapporten. Ze interviewden anti-klimaatdeskundige econoom Hans Labohm en pro-klimaatdeskundige communicatieadviseur Maurits Groen. Dat lijkt op hoor en wederhoor, zoals het hoort in de journalistiek.
De uitzending begint zo:

“Uw verwarming lager? Minder auto rijden? Energie besparen? is het allemaal wel nodig? De twijfel over al deze milieuvriendelijke maatregelen groeit zo’n beetje met de dag.”

Alsof ‘milieuvriendelijk‘ hetzelfde is als maatregelen tegen klimaatopwarming (2). Dat moet je wel uit elkaar houden. Er zijn onafhankelijk van klimaatopwarming goede redenen om de verwarming een graadje lager te zetten, minder auto te rijden, minder vliegen, en zuinig met (fossiele) energie om te gaan. Misverstanden die vooroordelen onthullen. Kennelijk wil de EO presentatrice Margje Fikse graag een comfortabel en luxe leven. Ze wil geen vliegvakantie overslaan. Niks zuinig aan doen. Spaarlampen zijn onzin. Niks milieuvriendelijk. Materiële welvaart is het hoogste doel bij de EO.

Op het eind van de uitzending zegt de presentatrice Margje Fikse: “Voor een volledige lijst van blunders zie onze website”, daarbij haar partijdigheid en eenzijdigheid nog eens benadrukkend. Ze verwijst niet naar commentaren op die beschuldigingen. Nee, alleen de lijst van de blunders.

De EO maakt zelf fouten, nee, blunders. Laten we het eerste voorbeeld bekijken:

Zeespiegel
“De nieuwste fout heeft betrekking op Nederlandse gegevens. Volgens het IPCC-rapport zou 55 procent van Nederland onder de zeespiegel liggen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft vandaag erkend dat dit niet klopt: 26 procent van Nederland ligt onder zeeniveau terwijl 29 procent van het land gevaar loopt bij overstromingen van de grote rivieren.”

Ze vergeet er bij te vermelden dat het Planbureau op haar website schrijft:
“De onjuiste formulering in het rapport heeft geen consequenties voor deze conclusie”. Wat was de blunder? Er stond “The Netherlands is an example of a country highly susceptible to both sea-level rise and river flooding because 55 % of its territory is below sea level”. Alléén de laatste ‘because’ is fout (want 26+29 = 55). Volgens PBL:

“Hier had echter moeten staan dat 55 procent van Nederland gevoelig is voor overstromingen; 26 procent van Nederland ligt onder zeeniveau en 29 procent is gevoelig voor rivieroverstromingen.” (mijn cursivering)

Dus? Betekent dit dat we geen maatregelen hoeven te nemen om Nederland te beschermen tegen overstromingen? Omdat het IPCC een iets onnauwkeurige formulering heeft gebruikt, die verder geen gevolgen heeft? Moeten we daarom de dijken niet verhogen? Betekent deze onnauwkeurigheid dat er geen klimaatopwarming is? dat we niet zuinig met energie hoeven zijn?

EO Netwerk blundert zelf.

Het zal wel komen omdat God zelf niet in klimaatopwarming gelooft, van vliegvakanties houdt en graag auto rijdt.

Postscript 19 feb:
De relatie klimaat ontkenning en geloof in God is niet beperkt tot Nederland. In Scientific American van Febr. las ik het volgende: de Amerikaanse senator James M. Inhofe deed de beruchte uitspraak dat klimaatopwarming “the greatest hoax ever perpetrated on the American people.” (p.74). Inhofe is lid van de evangelische groep The Family.

Postscript 26 feb:
The chief scientist in Israel’s ministry of education, Gavriel Avital, “sparked a furor” by questioning the reliability of evolution and global warming, leading to calls for his dismissal, according to Haaretz (February 21, 2010).

Postscript 5 maart:
Link tussen anti-evolutie en anti-klimaat zie hier.

Postscript 3 mei 2010:
“Although some evangelical churches now encourage action to avert global warming as an expression of good stewardship of God’s Earth, climate scepticism has become part of the worldview of some Christian fundamentalists.” (bron). Citaat uit: Requiem for a Species by Clive Hamilton.

Postscript 16 juni:
In het nieuwe christelijke wetenschappelijke tijdschrift WEET komt een anti-IPCC artikel voor volgens Rene Franzen: “Toegegeven, het stuk zegt nergens met zoveel woorden dat klimaatverandering onzin is. Maar het suggereert heel sterk dat het wel meevalt allemaal.” Inderdaad: God gelooft niet in klimaatopwarming.

Postscript 19 aug:

“Jay Wesley Richards is an American advocate for Intelligent Design”. “Richards has expressed skepticism of global warming”, maar hij zou het later weer (gedeeltelijk) herroepen hebben. (wikipedia)

Postscript 15 april 2011

Een nieuwe onderwijs wet in Tennessee: ” to help their students “develop critical thinking skills.” The legislation, which specifically mentions the teaching of “biological evolution, the chemical origins of life, global warming, and human cloning,”

Alweer global warming als controversieel onderwerp! (‘Tennessee House Bill Opens Door to Challenges to Evolution, Climate Change’, Science 15 april 2011)

Postscript 5 aug 2011

In Amerika is klimaat een “controversieel” onderwerp! Zelfs in de klas! Volgens Science 5 aug 2011: “Climate Change Sparks Battles in Classroom.
The U.S. political debate over climate change is seeping into K-12 science classrooms, and teachers are feeling the heat. This Spring, when the science department of Los Alamitos High School in southern California proposed an advanced class in environmental science, members of the elected school board for the small district in Orange County thought the course was a great idea. Then they read the syllabus and saw a mention of climate change. The topic, the board decided, is a “controversial issue.” Its next step was a new policy requiring teachers to explain to the school board how they are handling such topics in class in a “balanced” fashion.” Klimaat volgt evolutie als “controversieel”. “There seems to be a lynch-mob hate against any teacher trying to teach climate change,” Klimaatprobleem komt niet in de Bijbel voor, voor zover ik weet, dus christenen zijn gewoon conservatief en slecht opgeleid?

Postscript 23 feb 2013

ANTICLIMATE BILL IN KANSAS

House Bill 2306, introduced in the Kansas House of Representatives on February 12, 2013, is a novelty: a “strengths and weaknesses” bill directed at climate science alone. The bill contains two main provisions. The first charges the Kansas state board of education with providing “a course of instruction in science” which will “(1) Provide information to students of scientific evidence which both supports and counters a scientific theory or hypothesis; and (2) assist students in developing scientific theories or hypotheses.” The second reads, “The legislature recognizes that the teaching of certain scientific topics, such as climate science, may be controversial. The legislature encourages the teaching of such scientific controversies to be made in an objective manner in which both the strengths and weaknesses of such scientific theory or hypothesis are covered.” (bron)

Noten

  1. zaterdag 6 feb kleine toevoegingen.
  2. Behalve de EO (en Elsevier.nl) zijn er nog anderen die het streven van de IPCC associeren of zelfs identificeren met natuurbehoud (’groengelovigheid’): http://climategate.nl/
    De identificatie van IPCC doelstellingen met natuurbehoud is niet juist. IPCC doelstelling is primair de aarde leefbaar houden voor de mens. Natuurbehoud streeft primair naar het behoud van de biodiversiteit op aarde, wat slechts gedeeltelijk en indirect ten goede komt aan de mens. (maandag 8 feb 2010)

tags: klimaat, tv, religie

Posted by Gert in 12:53:39 | Permalink | Comments (13)

Thursday, September 24, 2009

Grenzen van het systeem aarde

Vandaag een belangrijk artikel ”A safe operating space for humanity” in Nature van 29 auteurs die een poging doen veilige grenzen vast te stellen voor het systeem aarde. Ik zie tenminste twee Nederlanders: Nobelprijswinnaar Paul Crutzen en Marten Scheffer (auteur: ‘Critical Transitions in Nature and Society‘; een paar dagen geleden nog in DWDD te gast). Ze onderscheiden 9 kritische variabelen:

1. climate change
2. rate of biodiversity loss (terrestrial and marine)
3. interference with the nitrogen and phosphorus cycles
4. stratospheric ozone depletion
5. ocean acidification
6. global freshwater use
7. change in land use
8. chemical pollution
9. atmospheric aerosol loading

Ze concluderen dat de eerste 3 variabelen al in de gevarenzone verkeren (drempel; tipping point). Biodiversiteit: de mens veroorzaakt een factor 100x tot 1000x grotere uitsterving dan de natuurlijke snelheid waarmee soorten uitsterven (achtergrond). Een redundantie van soortenaantallen is nodig om natuurlijke ecosystemen het vermogen te geven om te herstellen van verstoringen (veerkracht, ‘resilience’). Ze geven als voorzichtige veilige grens een uitstervingsfactor van 10x de natuurlijke uitstervingssnelheid. Niet geheel onverwachts hangen de variabelen samen. Ook niet onverwachts is dit multidisciplinair en interdisciplinair onderzoek.

Een zeer belangrijk artikel in een belangrijk wetenschappelijk tijdschrift. Het artikel wordt vergezeld door een kritisch commentaar van de editors van Nature en wordt gelijktijdig met vele peer-reviews gepubliceerd. De commentaren zijn gratis (hier).

PS

Ik denk dat dit deze hele zaak een intelligentie test is voor de menselijke soort: zijn we intelligent genoeg om de leefbaarheid van onze planeet (net) niet te vernietigen? Ook zou deze problematiek toegevoegd moeten worden aan ‘The Moral Sense Test‘ (vorige blog), waar tot nu toe uitsluitend gekozen moet worden tussen het opofferen van 1 leven om er 5 te redden. We staan nu voor de morele test of het verantwoord is om 6 miljard mensen + alle planten en diersoorten op te offeren voor kortdurende materiële rijkdom en welvaart van een deel van de wereldbevolking. Moeilijk dilemma? Het lijkt wel of het morele besef en intelligentie waarmee evolutie ons heeft uitgerust (net) niet voldoende is om dit soort problemen vlot aan te kunnen. Zijn we echt intelligenter en moreler dan chimpansees? Of is de winkelsluiting op zondag het grootste morele probleem dat we met enige moeite nog net  kunnen behappen?

tags: biodiversiteit, klimaat, milieu

Posted by Gert in 10:59:08 | Permalink | Comments Off

Friday, June 19, 2009

De Medea Hypothese: een nieuwe kijk op evolutie en het leven

Mijn visie op het leven op aarde is ingrijpend gewijzigd door Peter Ward The Medea Hypothesis. Is Life on Earth Ultimately Self-Destructive? (1). Mijn idee was altijd dat het leven op aarde zou eindigen door een meteoriet of uiteindelijk doordat de zon over een paar miljard jaar aan het einde van haar levenscyclus zou komen. Maar door The Medea Hypothesis besef ik dat het niet persé externe factoren hoeven te zijn, maar dat het ook wel eens aan het leven op aarde zelf zou kunnen liggen. Dus door een interne factor op de aarde zelf. Anders gezegd: een inherente eigenschap van het leven zelf. Het leven zélf is volgens Ward de oorzaak van een verkorting van de tijd dat er leven op aarde is en uiteindelijk van de ondergang van het leven op aarde.  Dit vind ik al verbazingwekkend genoeg, maar Ward gaat nog verder, en daar heb ik wel enige moeite mee, de oorzaak ligt in het Darwinistische karakter van het leven zelf.

Contrast
Het contrast met mijn eigen beeldvorming is eigenlijk nog groter omdat ik meende dat de Gaia theorie van Lovelock (2) in principe correct was. De Gaia theorie zegt dat het leven op aarde een positieve invloed heeft op de leefbaarheid van de planeet aarde en dat er een hele reeks feedbackmechanismes zijn die de leefbaarheid van de aarde in standhouden of zelfs vergroten. Het mooiste voorbeeld vind ik altijd de productie van zuurstof door ééncellige plantjes gedurende miljoenen jaren lang vóórdat er dieren bestonden. We hebben het aan planten te danken dat we nu 21% zuurstof in onze atmosfeer hebben. Dit is het principe: planten produceren zuurstof; die zuurstof wordt door dieren gebruikt; dieren produceren op hun beurt CO2 dat essentieel is voor planten. Zo heb je een stabiel evenwicht van onderlinge afhankelijkheden dat in principe eindeloos door kan gaan. Natuurlijk heb je wel zaken als de (metaforische) wapenwedloop tussen soorten (prooi en predator) maar die resulteert er nooit in dat de ene soort de ander uitroeit. Zijn er catastrofes, massale uitstervingen, ijstijden dan herstelt het leven zich door de vorming van nieuwe soorten. Met dit wereldbeeld in het achterhoofd is er geen groter contrast mogelijk met The Medea Hypothesis. Dat het leven ook negatieve effecten kan hebben op ander leven lag buiten mijn gezichtsveld. Het zuurstof verhaal was mijn paradigma dat model stond voor al het leven.

Is de Medea hypothese waar?
Heeft Ward mij overtuigd? Nee, niet geheel. Ward overdrijft hier en daar, hij negeert soms feiten die tegen zijn hypothese pleiten, en hij interpreteert sommige feiten té gemakkelijk als steun voor zijn Medea hypothese of als weerlegging van Gaia. Het belangrijkste feit vind ik dat het leven -ondanks alle rampen- na 3,5 miljard jaar nog steeds bestaat. Toch moeilijk over het hoofd te zien! Ten tweede: zonder de zuurstof die planten in het verre verleden hebben geproduceerd had er helemaal geen dierlijk leven op deze planeet kunnen zijn. Ward claimt dat in het begin zuurstof een massaal uitsterven van organismen tot gevolg had (dat is nog maar de vraag). Ondanks dat hebben planten een zeer gunstig effect gehad op de biodiversiteit van de aarde. Het is dan ook een understatement van de hoogste orde als Ward dit beschrijft als: slechts die organismen die met zuurstof hebben leren leven hebben succes gehad (p.75). Precies! En wat voor een succes! Ward erkent dat zuurstof-metabolisme de meest efficiente manier van energieopwekken is en dat daarom te verwachten is dat het overal voorkomt in het universum waar leven is (p.103). Deze feiten blijven overeind. Die pleiten tegen de Medea hypothese. Een verbazingwekkend voorbeeld van hoe ver Ward gaat is de claim dat zelfs de oorzaak van de ijstijden wordt toegeschreven aan de activiteit van het leven (3).

De mens
De destructieve eigenschappen van de menselijke soort (milieuverontreiniging, uitroeien van soorten, vernietiging van maagdelijke natuur) komen door Medea in een geheel ander daglicht te staan. Het lijkt wel alsof mensen de kroon zijn op Medea. De mens is door zijn technologie als geen andere diersoort in staat ‘het karwei af te maken’: het vernietigen van het leven op aarde. We kunnen nu de menselijke invloed (positief of negatief) op de planeet beter in zijn context zetten. Ward beargumenteert dat de mens ‘een Medea-wezen’ is, maar is voorstander van een anti-Medea strategie: “we simply cannot let the ice caps melt”! Lees het laatste en zeer nuttige hoofdstuk: What must be done. Hij is zeker geen voorstander van ‘laat maar waaien’.

Darwinisme en Medea
Een tweede keer weet Ward mij wakker te schudden: Medea is het logische gevolg van Darwinisme! Wat? Heb ik iets over het hoofd gezien? Darwin, geinspireerd door Malthus, poneerde dat organismen zich ongelimiteerd vermenigvuldigen totdat er ruimte- en voedseltekort ontstaat. Daardoor ontstaat er competitie (‘struggle for existence’). Niet iedereen blijft leven. Natuurlijke selectie treedt in werking (‘survival of the fittest’). Ward zegt dat populaties van organismen altijd zullen uitgroeien boven het niveau waar natuurlijke bronnen in kunnen voorzien (‘carrying capacity’). Hij lijkt een punt te hebben. Maar hij ziet iets over het hoofd. Een predator zal nooit zijn prooi tot het laatste individu kunnen uitroeien, een herbivoor zal nooit het laatste grassprietje opeten. Lang vóór die tijd begint de groei van populaties geleidelijk af te nemen. Als dat niet zo zou zijn, dan zou iedere individu op de wereld permanent honger hebben. Een permanente hongersnood zou karakteristiek zijn voor het leven op aarde. En dat is niet het geval. Of nog extremer gesteld: er zou al lang geen leven meer op aarde voorkomen. Ward leest Darwin té simplistisch. Ward kan niet uit Darwinisme afleiden dat het leven zelfvernietigend is.

Einde van het leven op aarde
Tenslotte de subtitel van het boek: is het leven uiteindelijk zelfvernietigend? Verbazingwekkend genoeg, maar er zijn wetenschappers (klimatologen) die uitgerekend hebben wanneer het afgelopen is met het leven op aarde. Over 500 – 800 miljoen jaar is fotosynthese niet meer mogelijk (U mag raden wat dat voor gevolgen heeft. Zie: hier) en over een miljard jaar koken de oceanen. Dat is even slikken. Over toekomstperspectief gesproken. De fotosynthese zal onmogelijk worden door dalende CO2 gehalte in de atmosfeer (verwarrend genoeg is de huidige stijging tijdelijk!). Planten hebben een minimum gehalte CO2 nodig. De ondergrens ligt bij 150 ppm (nu: 380 ppm) voor de meeste planten en voor sommigen 10 ppm. Beneden die grens werken planten gewoon niet meer. Die CO2 daling is een lange-termijn trend van de laatste 200 miljoen jaar en schijnt onvermijdelijk te zijn. En nu komt het: het is de schuld van koralen die atmosferische CO2 vastleggen in calciumcarbonaat (4). Dus het is de schuld van het leven zelf dat het leven op aarde uiteindelijk uitsterft.

Alternatief
Ik vind The Medea Hypothesis belangrijk omdat het mij mogelijk maakt om op een alternatieve manier te kijken naar de evolutie van het leven op aarde. Het is een hypothese om serieus te nemen.

Noten

  1. zie Peter Ward in wiki. Er is ook een gratis online artikel van Peter Ward in de New Scientist 17 juni 2009 (Gaia’s evil twin: Is life its own worst enemy?).
  2. zie mijn review over Lovelock’s boek
  3. De oorzaken van de ijstijden zijn controversieel. Er worden meerdere oorzaken genoemd: samenstelling van de atmosfeer, Milankovitch cycles, tectonische platen, variaties in de output van de zon, aarde-maan systeem, meteorieten, vulkanisme (wiki).
  4. Het verwarrende is dat juist nu koralen oplossen door stijgende CO2 concentraties. Maar Ward denkt in miljoenen jaren. Wat meer uitleg van deze paradoxale situaties had op zijn plaats geweest!

tags: boeken, milieu, klimaat

Posted by Gert in 11:52:33 | Permalink | Comments (7)

Friday, January 16, 2009

Hoe groen is het humanisme?


Een tijdje geleden wees een regelmatige blogbezoeker mij op het themanummer ‘Ecologie en hedendaags humanisme‘ van het Tijdschrift voor Humanistiek, nr 29, april/mei 2007. Voor mij was dit nieuw en tevens een eerste kennismaking met ‘groen humanisme’.

Wat is groen humanisme?
Hoe groen is het humanisme?
Bestaat groen humanisme?

Zoals het woord al zegt gaat Humanisme over mensen. De mens en niet het milieu staat centraal. Het humansime is antropocentrisch. Harry Kunneman schrijft: het themanummer staat in het teken van de ‘ecologische bijziendheid’ van het moderne humanisme. Kunneman pleit voor een ‘vergroening van het humanisme’. Kennelijk is het humanisme van zichzelf helemaal niet zo groen. Ik geef hieronder een korte samenvatting van het hoofdstuk van Kunneman (1) en kort kommentaar.

het onderscheid feiten en waarden
Belangrijk punt: het onderscheid tussen enerzijds feiten over wereldwijde ontwikkelingen op het gebeid van energie, klimaat, uitputting grondstoffen, milieuvervuiling, biodiversiteit en anderzijds politieke keuzes en morele waarden. Morele waarden vertellen ons of ontwikkelingen goed of slecht zijn en bijgestuurd moeten worden of niet.

hoe groen is het humanisme?
Het moderne humanisme is gebaseerd op de vrijheid van het individu (autonomie, zelfbeschikking), levenskunst, solidariteit en rechtvaardigheid. Volgens Kunneman moeten daar twee zwaartepunten aan toegevoegd worden: duurzaamheid (duurzame economie en levenswijze) en kosmopolitisme (de wereld is groter dan Europa). Naar mijn smaak komen deze zaken een beetje uit de lucht vallen (3). En waarom deze twee? Kunneman suggereert dat humanisten inspiratie moeten zoeken in religieuze en spirituele perspectieven. Maar kunnen duurzaamheid  en kosmopolitisme niet uit het humanisme afgeleid worden?

ambivalenties
Het aardige van Kunneman is dat hij 21 zonnepanelen op zijn dak heeft laten installeren, maar zo eerlijk is te vermelden dat hij ook goedkope vliegreizen boekt. Hij noemt dat ambivalentie.

Platform en website ‘Groen Humanisme’
Eén van de meest opvallende zaken in het hoofdstuk van Kunneman is de aankondiging van een ‘Platform Voor Groen Humanisme’. De doelstellingen zijn:

  1. praktische vergroening van humanistische organisaties
  2. voeden van dialoog over duurzaamheidsvragen
  3. ontwikkelen van een netwerk van verbindingen met niet-humanistische bewegingen die ook aan vergroening werken

Eerder in het hoofdstuk zegt hij over het doel van het platform: “bijdragen aan een fundamentele heroriëntatie van de koers en de inhoudelijke zwaartepunten van de humanistische beweging in de komende tien jaar.” Dat is niet mis! Kunneman besluit zijn bijdrage met:

“Afsluitend roep ik dan ook iedereen die zich serieus met deze vragen bezig wil houden op om een bijdrage te leveren aan het debat via de website van het platform: www.groenhumanisme.nl, waar ook verdere iniatieven van het platform voor groen humanisme aangekondigd zullen worden.”

Ik heb de website regelmatig bezocht. De website www.groenhumanisme.nl is leeg (2). Ik heb Kunneman per email gevraagd waarom de website leeg is (zijn oproep dateerde van april/mei 2007). In November 2008 kreeg ik het antwoord: “Mocht u zelf of mensen in uw omgeving bereid zijn om wat energie in die site en het platform te stoppen, dan zou ik dat erg op prijs stellen en ga ik hem tot leven wekken”. Welnu, ik heb mijn belangstelling en bereidheid getoond, maar tot op heden is er nog niet eens de mogelijkheid om een berichtje op de site achter te laten. Niets. Je zou toch op z’n minst de doelstellingen van het platform op de site kunnen zetten. Of een oproep plaatsen. Of een samenvatting van het themanummer. Niets van dat alles. Bij deze een oproep om Kunneman’s mailbox te overladen met verzoeken om de site nieuw leven in te blazen. Eén verzoek -het mijne- telt kennelijk niet. Laat hem weten dat U groen humanisme belangrijk vindt en herinner hem aan zijn eigen oproep in het themanummer!

Bestaat groen humanisme?
Ja, op papier. Voor zover ik weet is het in Nederland bij dat themanummer gebleven. Wat opvalt is dat Kunneman niet verwijst naar eerder verschenen boeken over groen humanisme. Zijn die er niet? Is hij de uitvinder van het groene humanisme? Er zijn wel lokale iniatieven zoals de afd. Groningen van het humanistisch verbond, die vier bijeenkomsten organiseerde over groen humanisme. Notabene: ze schrijven over een mogelijke bijdrage aan het discussieplatform Groen Humanisme. Ook is er een project ‘Humanisme en Duurzaamheid’ van de Humanistische Alliantie geweest (verslag 12 april 2008). Tenslotte bestaat er een klimaatfonds van het Humanistisch Instituut voor Ontwikkelingssamenwerking (HIVOS). Allemaal uiterst geschikt materiaal voor die overvolle website. Waarschijnlijk allemaal vastgelopen op het onstuitbare enthousiasme van Harry Kunneman. Zo’n website is een ideale manier om mensen met dezelfde ideeën met elkaar in contact te brengen, die anders niet van elkaars bestaan zouden weten. Op zo’n website kun je ideeën uitwisselen en hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden. Als hij zou bestaan.

In een volgende blogpost ga ik in op de vraag: Hoe groen is het christelijk geloof?

Noten

  1. Harry Kunneman (2007) ‘Epiloog: een premie op de achterstand’, Humanistiek, nr 29, p.70-77, 2007. Prof dr Harry Kunneman is hoogleraar Sociale Theorie aan de Universiteit voor Humanistiek, Utrecht (cv). Het tijdschrift is te bestellen op deze website. Er zijn drie artikelen uit het tijdschrift gratis beschikbaar op deze webpagina, waaronder die van Kunneman. 
  2. Hier is een alternatieve webpagina over Groen Humanisme met info en de mogelijkheid commentaar te geven. Het laatste commentaar dateert van 21 Dec 2007.
  3. Vreemd genoeg zoekt hij geen aansluiting bij zijn eigen Voorbij het dikke-ik (2005). Filosoof Henk Manschot doet wel een poging in het zelfde tijdschrift nummer om duurzaamheid  en kosmopolitisme in verband te brengen met de humanistische traditie, maar ik vind dat nog niet helemaal geslaagd. We hebben geen Oosterse filosofieën nodig, maar harde, actuele gegevens over de impact van de mens op de planeet (zie hieronder). Toch is het artikel de moeite waard voor filosofisch geinteresseerden.

Aanbevolen websites, boeken:

  • De mondiale voetafdruk: een snelle berekening van uw eigen Voetafdruk (Quick Scan). Ik kom op een voetafdruk van 43 (=circa 3 hectare), een paar gegevens heb ik geschat. Landelijk gemiddelde score is 71 (= 4,7 hectare) en eerlijk-aarde: 23 (= 1,7 hectare). Dus: voor verbetering vatbaar. Voor literatuur over Voetafdruk zie ook het artikel van Marius de Geus in hetzelfde nummer van Tijdschrift voor Humanistiek nr 29.
  • The Human Footprint: leuke interactieve berekening van uw footprint (Engels) tegelijk ontwikkeld met de gelijknamige documentaire.
  • Aanbevolen boeken over de impact van de mens op de planeet: Callum Roberts The Unnatural History of the Sea, en Jared Diamond Collapse.

Postscript 21 Jan: Ik had de derde druk 2009 van Voorbij het dikke-ik online besteld bij de SWP uitgeverij. Op de site stond alleen de derde druk. Ik kreeg nota bene de tweede druk toegestuurd (deze heeft een ander ISBN dan de 2e druk, wat doorgaans betekent dat het een gewijzigde herdruk is). Een oneerlijke methode om van het restant tweede druk af te komen. Zeer teleurstellend.

tags: milieu, klimaat, humanisme, tijdschriften

Posted by Gert in 15:31:31 | Permalink | Comments Off

Tuesday, December 23, 2008

Klimaatreligie zal ons de das omdoen?

In het nrc 20 Dec (Opinie & Debat) verscheen een column van Afshin Ellian onder de titel ‘Klimaatreligie zal ons de das omdoen‘, waarin de internationale inspanningen om maatregelen te nemen tegen klimaatopwarming, een ‘klimaatreligie’ genoemd wordt. Ik distantieer mij volkomen van dit soort methodes. De hele column bevat geen enkel zinnig argument. Het enige wat hij doet is de bezorgdheid over de schadelijke gevolgen van het klimaat betitelen met het woord ‘klimaatreligie’, een label er aan hangen, en vervolgens daarop voortborduren en fantaseren, zonder enige verwijzing naar de wetenschappelijke feiten. Open-minded zijn en blijven vind ik uiterst belangrijk, maar wat er in deze column gebeurt (en je ziet het vaker) is niets naders dan verdachtmaking. De bezorgdheid over het klimaat (die gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek) associeren met religie, gebruikmakend van negatieve associaties van religie (irrationeel, etc) en verbeelding en vooroordelen de rest laten doen. Met nadruk wijs ik er op dat wetenschappers zoals Svensmark en Robert Baker waarover ik eerder blogde zich in het geheel niet bedienen van het soort domme en laffe technieken waarvan Afshin Ellian zich bedient. Ik ken de hele man niet, maar wat hij doet is dom en schadelijk. Het enige wat ons de das om zal doen is domheid, onwetendheid, en het ontbreken van de wil om je op de hoogte te stellen van de feiten.
tags: krant, klimaat
Posted by Gert in 10:24:43 | Permalink | Comments (25)

Friday, December 19, 2008

Toch invloed zon op klimaat, maar ingewikkelder dan we dachten


“the sun may have a greater impact than the models are showing

De zon zou wel eens een grotere invloed op het klimaat kunnen hebben dan de huidige klimaatmodellen aannemen. Dit is geen nieuwtje van het klimaatsceptici front. Het is een wel erg onorthodoxe conclusie van een niewsbericht in de Science van vandaag.

Het artikel doet meer opvallende uitspraken zoals “Scientists have long known that the sun plays a key role in Earth’s weather patterns“. Het blijkt dat de 11-jarige cyclus van zonnevlekken een kleine, maar aantoonbare synchroon lopende opwarming van de oceanen veroorzaakt. Maar er is ook nog een 22-jarige cyclus van magnetische sterkte. De Australische geograaf Robert Baker heeft nu ontdekt dat het patroon van regenval in Australië exact overeenkomt met die 22-jarige cyclus. Ten tijde van maxima van de magnetische activiteit regende het meer in Australië. Zelfs bij afwijkingen in de cyclys van de zon (de cyclus is niet perfect regelmatig), blijven de patronen van regenval de magnetische activiteit van de zon nauwkeurig volgen.

Hoe kan dit? Wat voor mechanisme zit hier achter? De hypothese is dat wanneer het magnetisch veld zwakker wordt, meer UV straling de aarde bereikt. Daardoor wordt er meer plankton gedood. Daardoor wordt er ook meer van een plankton soort die dimethyl sulfide produceert gedood. Dimethyl sulfide staat bekend als een belangrijke trigger voor wolkvorming. Minder wolken betekent minder regen.

Volgens de klimatoloog John Christy is dit een belangrijke ontdekking. Zeker omdat de rol van de zon in de huidige klimaatmodellen erg gering is. Dit komt vooral omdat men meent dat het effect van broeikasgassen veel groter is dan die van de zon. De klimaatmodellen zouden rekening moeten houden met het effect van de zon op wolkenvorming. Een andere klimatoloog vindt de resultaten ook belangwekkend, maar wil eerst betere statistische tests zien.

Op 2 Dec had ik geblogd over de ‘klimaatskepticus’ Svensmark die de inlvoed van de zon en kosmische stralen op het klimaat verdedigde. De auteur van het artikel, geograaf Robert Baker, noemt ook het werk van Svensmark en hij refereert zelfs naar The Chilling Stars: a New Theory of Climate Change (1). Baker accepteert in zijn publicatie de invloed van kosmische stralen en laat zien dat er complexe interacties ontstaan die elkaar soms versterken en soms tegenwerken. Bovendien speelt plankton een rol in het gehele systeem. Ook hadden we van Marianne Thieme (‘Meat The Truth’) geleerd dat methaan productie door de veestapel een rol speelt in de klimaatopwarming (15 okt dit blog). Eenvoudiger kunnen we het niet maken, maar het wordt wel steeds leuker en spannender!

Dit alles vernietigt niet het effect van broeikasgassen zoals CO2 maar wijst er wel op dat je open-minded naar nieuwe gegevens moet kijken, en nooit blind moet vasthouden aan meningen en theorieën die je in het verleden hebt verdedigd.

Bronnen:

  • Phil Berardelli (2008) ‘Blame the Sun for a Cloudy Day?‘, ScienceNOW Daily News,17 December 2008. (gratis toegankelijk).
  • Robert Baker (2008) ‘Exploratory Analysis of Similarities in Solar Cycle Magnetic Phases with Southern Oscillation Index Fluctuations in Eastern Australia’, Geographical Research, Volume 46, Issue 4, Pages 380-398 (dit is het originele artikel)

Noten
(1) Dit is best bijzonder: de auteur referent naar een populair-wetenschappelijk boek in een wetenschappelijke publicatie.

Naschrift dinsdag 23 December:
In het nrc 20 Dec (Opinie & Debat) verscheen een column van Afshin Ellian onder de titel ‘Klimaatreligie zal ons de das omdoen’, waarin de internationale inspanningen om maatregelen te nemen tegen klimaatopwarming, een ‘klimaatreligie’ noemt. Ik distantieer mij volkomen van dit soort methodes. De hele column bevat geen enkel zinnig argument. Het enige wat hij doet is de bezorgdheid over de schadelijke gevolgen van het klimaat betitelen met ‘klimaatreligie’, en vervolgens daarop voortborduren en fantaseren, zonder enige verwijzing naar de wetenschappelijke feiten. Open-minded zijn en blijven vind ik uiterst belangrijk, maar wat er in deze column gebeurt (en je ziet het vaker) is niets naders dan verdachtmaking: bezorgdheid over het klimaat (die gebaseerd is op wetenschappelijk onderzoek) associeren met religie, gebruikmakend van negatieve associaties van religie (irrationeel, etc) en de verbeelding de rest laten doen. Met nadruk wijs ik er op dat wetenschappers zoals Svensmark en de hierboven besproken wetenschappers, zich in het geheel niet bedienen van het soort domme en laffe technieken zoals die van Afshin Ellian.

tags: klimaat, tijdschriften

Posted by Gert in 12:21:02 | Permalink | Comments Off

Monday, December 8, 2008

De ontvangst van Darwin’s theorie en Svensmark’s theorie vergeleken

In een vorige blog had ik het over de fysicus en klimaatscepticus Henrik Svensmark. Ik kwam een bijzonder negatieve en arrogante bespreking van het boek van Svensmark tegen: Clouding the issue of climate van de hand van de NASA-klimaatmodelleur Gavin Schmidt. Bepaalde opmerkingen in zijn bespreking geven mij aanleding tot een aardige historische vergelijking met de ontvangst van Darwin’s evolutietheorie.

De kritiek van Schmidt is: de theorie van Svensmark is een buitengewone claim, die buitengewoon bewijsmateriaal vereist en dat is er niet; de link tussen kosmische stralen en wolkenvorming wordt gepresenteerd als feit maar er worden alleen maar vage correlaties geboden; alles -de meest fantastische zaken- wordt in het licht van de nieuwe theorie geinterpreteerd, er wordt totaal geen bewijs geleverd dat de bewolking van Antartica door cosmische stralen wordt beïnvloed en er worden geen alternatieve hypotheses meegenomen, laat staan weerlegd; de experimenten die Svensmark heeft verricht en die op zich interessant zijn, bewijzen niet dat cosmische stralen verantwoordelijk zijn voor de vorming  van grotere wolk codensatiekernen onder laboratorium omstandigheden en al helemaal niet in de atmosfeer van de aarde. In het algmeen: hij claimt véél meer dan hij kan waar maken. En hier komt de meest interessante bewering van het artikel: volgens Schmidt is Svensmark’s theorie nog niet eens op het historisch punt als die van de broeikasgastheorie van John Tyndall in 1860.

“For comparison, his theory is not even at the same historical point as the theory of greenhouse gases after John Tyndall’s experiments on the thermal properties of gases in the 1860s. Svensmark and colleagues do not seem to be aware of the huge amount of work that was necessary to get from there to the latest report from the Intergovernmental Panel on Climate Change.”

Vergelijking met Darwin

Laten we eens de huidige status van Svenmark’s theorie vergelijken met Darwin’s theorie in 1859 toen hij On The Origin of Species publiceerde. Ik gebruik daarvoor de meest onverdachte bron die maar denkbaar is: een recent evolutiehandboek (Barton et al, 2007) dat op universiteiten wordt gebruikt voor het onderwijs in evolutiebiologie voor biologiestudenten. Barton et al schrijven dat natuurlijke selectie, de kern van Darwin’s theorie, niet algemeen geaccepteerd werd door wetenschappers in de jaren na 1859. De theorie van natuurlijke selectie had grote hindernissen te nemen, die pas overwonnen werden in de 20e eeuw. Hoewel de gemeenschappelijke afstamming van al het leven snel werd geaccepteerd, waren er weinig overgangsvormen bekend en was het bewijsmateriaal voor evolutie en natuurlijke selectie indirect. Kunstmatige selectie bij huisdieren was indirect bewijs voor natuurlijke selectie, maar op die manier ontstonden geen nieuwe soorten. En dat was een vereiste voor zijn theorie. Beginstadia van complexe organen als het oog konden geen survival voordeel hebben. De gezaghebbende Lord Kelvin had berekend dat de aarde 25 miljoen jaar oud was en dat was veel te kort voor de trage en geleidelijke processen die Darwin nodig had. De grootste problemen vormden het ontbreken van een goede erfelijkheidstheorie die natuurlijke selectie van erfelijke varianten werkbaar zou moeten maken.

De parallellen van de kritiek van Schmidt op Svensmark en van Darwin’s tijdgenoten op zijn theorie zijn opvallend. En leerzaam. De grootste overeenkomst is wel: gebrek aan direct bewijsmateriaal en daardoor te veel speculatie. Schmidt schrijft: “The last few chapters of the book are simply exercises in unconstrained speculation”. Darwin gokte er op dat in de toekomst er voldoende overgangsvormen gevonden zouden worden. Schmidt schrijft “The common thread that is running throughout the book is that since GCRs must affect climate, it is just a question of finding the evidence”. Darwin was overtuigd van evolutie, hij moest alleen nog ontzettend veel bewijsmateriaal verzamelen. Schmidt verwijt de auteurs dat ze een agenda hebben. Darwin had one long argument. Ook een agenda dus. Schmidt verwijt de auteurs dat ze niet tevreden zijn met de overwinning van hun theorie, maar ook de theorie van hun opponenten van tafel willen vegen. Darwin verdedigde niet alleen evolutie, maar wilde ook de theorie van special creation weerleggen. En tenslotte nog een fantastisch ‘bezwaar’: Svensmark wil alle bekende feiten opnieuw interpreteren in het lichte van hun cosmic ray theorie! Darwin wilde alle feiten uit de biologie opnieuw interpreteren in the light of evolution!

Schmidt besluit met de geruststellende woorden dat de kritiek die Svensmark krijgt echt niet komt door de politieke consequenties van zijn theorie, maar door de premature claims die hij maakt. Ik hoor het Darwin’s tijdgenoten al zeggen: het zijn echt niet de religieuze implicatie’s van Uw theorie, maar U heeft te weinig bewijsmateriaal en U speculeert te veel. Nog één leuke en verrassende parallel: in de laatste paragraaf (!) geeft Schmidt toe dat er diep in Svensmark’s theorie wel iets waardevols verborgen zou kunnen zitten! Darwin’s tijdgenoten accepteerden ondanks de vele problemen dat de gemeenschappelijke afstamming van al het leven waarschijnlijk wel waar was.

Hoe het in de toekomst met Svensmark’s theorie zal gaan weet ik niet. Hoe het met Darwin’s theorie gegaan is sinds 1859 weten we nu. De vraag is echter: wat zouden wij in 1859 voorspeld hebben? Hoe zouden wij in 1859 over Darwin’s theorie geoordeeld hebben?

tags: klimaat, internet, boeken,geschiedenis,

Posted by Gert in 10:11:11 | Permalink | Comments (3)