evolutie.blog.com

Er is helemaal geen klimaatopwarming en bovendien wordt het niet door de mens veroorzaakt, maar door de zon, en bovendien is de huidige opwarming geologisch gezien helemaal niet uniek.

Wat is hier fout? Ik bedoel nu even niet wat er feitelijk fout is, maar logisch gezien. Het moge duidelijk zijn: als je eerst ontkent dat er opwarming van het klimaat is, dan kun je vervolgens niet claimen dat die opwarming niet door de mens veroorzaakt is, want je hebt net ontkend dat die opwarming bestaat! Dit is een bekende variant van: "Ik heb hem niet vermoord en bovendien was het zelfverdediging!" of: "Ik heb het niet van hem gestolen en bovendien is het een rijke stinkerd en bovendien was het niet op zaterdagavond".
Het aardige en spannende van de driedelige door de BBC uitgezonden en door de geoloog Iain Stewart gepresenteerde documentaire The Climate Wars (1) is dat Stewart ook skeptics aan het woord laat. Hij heeft een congres bezocht van klimaatsceptici en heeft een aantal bekende sceptici geïnterviewd. Bovendien laat hij de interactie van klimaatwetenschappers en klimaatsceptici heel duidelijk zien. En die interactie geeft behalve een hoop ruis ook positieve resultaten. De vragen die gesteld worden en de antwoorden daarop zijn in de loop der jaren veranderd. Klimaatwetenschap is er beter door geworden volgens Stewart.

Belangrijk vond ik ook dat Stewart de geschiedenis van de klimaatdiscussie liet zien. Eerst werd er getwijfeld over de temperatuurmetingen. Of er wel echt een stijgende trend was in de laatste 50 jaar. Eén kritiekpunt bleek terecht: vele meetpunten, die eerst buiten steden lagen, kwamen in de loop der jaren door de groei van steden in een stedelijke omgeving te liggen. Dit had tot gevolg dat die metingen te hoog uitvielen. Critici stelden dat daardoor de hele opwarming een artefact, een illusie was. Maar het bleek dat meetpunten ver buiten steden ook een stijging vertoonden (zij het iets minder dan in steden). Later werden er satellietmetingen vanuit de ruimte gedaan door Roy Spencer (4). Het onverwachte resultaat was een lichte daling van de gemiddelde temperatuur van de aarde. Sceptici waren wild enthousiast en claimden de overwinning. Een andere wetenschapper (5) vond uiteindelijk een fout in Spencer's data. Spencer heeft de fout toegegeven, en de berekeningen gecorrigeerd met als resultaat dat de laatste 10 jaar een kleine temperatuursverhoging tonen. Na die periode werd de stijging alleen maar groter. Zelfs beroemde sceptici gaven toe dat opwarming nu een feit was. Door hun kritiek was klimaatopwarming een sterkere claim geworden!

Maar klimaatsceptici gaven niet op. Ze kwamen met de volgende aanval: de opwarming is niet door de mens, maar door de natuur veroorzaakt! En het was in het verleden wel eerder gebeurd. Als het natuurlijk was zouden we er niets aan kunnen doen [dat betwijfel ik]. Ook bijv. Engeland heeft een warme periode gekend: de Medieval Warm Period (1000 jaar geleden). Er is dus niets ongewoons aan de huidige opwarming (Fred Singer). Er ontstond controverse over de warmteperiode in de Middeleeuwen. Nieuwe data waren nodig.

Klimatoloog Michael Mann ging verder terug dan de traditionele thermometermetingen. De oudste levende wezens op aarde zijn bomen. Sommige bomen zijn 4000 jaar oud! Deze tak van wetenschap heet: dendro-climatology. Het gaat hierbij om jaarringen. Jaarringen geven een indicatie van het temperatuur verloop in een paar duizend jaar. Ook zijn koralen (Rode Zee) en sneeuwlagen (in de bergen van Peru) gebruikt om aanwijzingen over het klimaat in het verleden te krijgen (5). Alles bij elkaar opgeteld gaf dit de hockeystick grafiek, beroemd geworden door Al Gore's documentaire An Inconvenient Truth.

Sceptici haten deze grafiek! De grafiek zou fout zijn omdat de 'Medieval Warm Period' ontbreekt. Mann werd door klimaatsceptici van fraude beschuldigd! En omdat Al Gore de grafiek gebruikte werd hij ook van leugens beschuldigd op het internet.

Later zijn er nog vele nieuwe data bij gekomen, die aangeven dat er een grote spreiding is, vooral naar beneden, maar ze bevestigen de hypothese dat er over de hele periode de temperaturen nooit zo hoog waren als de laatste 50 jaar (volgens Stewart). Dus de afgelopen 50 jaar waren ongewoon warm. Hoe reageerden de sceptici? Volgens hen bewijst dit nog steeds niet dat de mens de schuld is van de opwarming. Zie de drogreden waar ik dit blog mee begon! Het kwam door het wisselend aantal zonnevlekken. Grafieken werden geproduceerd (The Great Global Warming Swindle, 2007). Maar niemand kon uitleggen waarom het aantal zonnevlekken iets te maken had met de temperatuur op aarde.

Maar de grafiek eindigt in 1980. Daarna daalt de zonneactiviteit terwijl de temperatuur op aarde blijft stijgen. Er zijn nu nog maar een zeer klein aantal wetenschappers die antropogene invloed ontkennen zegt Stewart. Maar, op het internet zie je nog steeds weerlegde claims dat de temperatuur niet stijgt! Hoe komt dat?

Volgens Stewart komt dit door belangen van industrie en consument. Een belangrijke speler was de Global Climate Coalition (2) die bestond uit: Exxon, BP, General Motors, Royal Dutch Shell, Ford. Ze gebruikten de media en het internet om de sceptische wetenschappelijk minderheid te promoten. Ze huurden consultant Frank Luntz in om twijfel te zaaien (3).

Klimatoloog Pat Michaels was één van de luidruchtigste sceptici [Stewart overdrijft een beetje], maar erkent nu dat 'global warming bestaat en dat mensen er iets mee te maken hebben: 'get over it!'.

Eigenlijk had ik maar één blog aan de Climate Wars willen besteden, maar er zijn nog veel meer boeiende zaken te melden. Dus: ik kom er op terug. Vrees ik. Bovendien zijn er zoveel overduidelijke parallellen met de Evolution Wars. Tenslotte: Intelligent Design is oersaai en vervelend! Een goede portie Climate Wars maakt je weer helemaal wakker!

Noten

1. The Climate Wars deel 2 en 3 werden op zondag 14 en 21 september 2008 op BBC2 uitgezonden. Deel 1 heb ik niet gezien. David Attenborough heeft ook een documentaire over klimaatopwarming gemaakt, maar ik vond die van Iain Stewart beter. Mede doordat Stewart de interactie van klimaatwetenschappers met klimaatsceptici laat zien. Zie hier voor een informatief interview met Stewart op de site van de BBC.
2. Ik heb gezocht naar hun website www.globalclimatecoalition.org maar die bestaat niet meer. Toch moet hij bestaan hebben want hij is bekend bij het webarchief. Het gekke is dat het webarchief de site wel kent, maar niet heeft gearchiveerd! De GCC participeerde in vergaderingen van het IPCC (zoals Madrid 1995) en was één van de grootste critici. De GCC had nauwe banden met Saudi Arabia, Kuwait. Deze twee landen hadden kritiek op de conclusie dat opwarming veroorzaakt werd door de mens. Die kritiek tot revisies van het eindrapport geleid. Later beschuldigde de GCC het IPCC van fraude en er ontstond een rel. De GCC is 'gedéactiveerd' (opgeheven). Een verslag van Madrid 1995 en wat volgde staat in Nature 455, 737-738 (9 October 2008)
3. Ik heb gecontroleerd wat Stewart zegt over Luntz. Die uitspraken van Luntz die hij citeert zijn terug te vinden op het internet. Hier staat de tekst van zijn beruchte memo. En hier staat het complete memo (op pag 137 - 138 de beruchte uitspraken). Ook Greenpeace heeft er over geschreven.
4. Roy Spencer is een zeer complexe maar boeiende wetenschapper (zie ook wiki verhaal). Hij is o.a. aanhanger van Intelligent Design! Volgens het wiki verhaal is hij skeptischer dan de meeste klimaatwetenschappers. Dit wordt niet duidelijk uit de documentaire van Iain Stewart. Spencer schreef dit jaar het boek met een titel die niets te raden overlaat: Climate Confusion: How Global Warming Hysteria Leads to Bad Science, Pandering Politicians and Misguided Policies that Hurt the Poor''.
5. Een andere methode is temperatuur meting met behulp van weerballonnen. Die methode geeft volgens sommigen het beste bewijs dat temperatuur toename door de mens veroorzaakt is (Benjamin Santer). Santer was ook degene die de fout in de satellietdata vond. Hij toonde aan dat de gecorrigeerde metingen goed overeenkwamen met klimaatmodellen.

tags: klimaat, TV

De evolutietheorie is nog niet af. De neo-Darwinistische evolutietheorie, zoals hij officieel heet, is niet compleet. De eerste synthese is van Charles Darwin (1859), de tweede synthese was rond 1930 voltooid (de geboorte van het neo-Darwinisme) en, zoals ik het noem, de derde synthese is in de maak. In de Science van gisteren 20 juni kwam ik een aardig voorbeeld tegen van hoe ik de ingrediënten van de derde evolutionaire synthese zie. Het artikel gaat over de relatie van darmbacterieën en dieet van de mens en 59 andere zoogdieren. En hoe dit geëvolueerd is.

Het is duidelijk dat we zonder darmbacterieën veel van ons voedsel niet zouden kunnen verteren. Dit geldt ook voor andere zoogdieren. De eerste zoogdieren verschenen in het Jurassic (160 miljoen jaar geleden). Maar de zoogdieren die we tegenwoordig kennen ontstonden pas toen graslanden in opkomst waren (1,8 milj. jaar geleden). De opkomst van grassoorten was mogelijk geworden door een nieuw en efficienter fotosynthese systeem (C4 genaamd). De trigger voor die ontwikkeling was de dalende CO2 concentratie in de atmosfeer. Hier zien we een fascinerende relatie:


Denk bij dieet aan herbivoren (vegetariërs), carnivoren (vleeseters) en omnivoren (alleseters). Daarbij komen nog anatomische kenmerken zoals het soort tanden en de lengte van het darmstelsel. Dit soort verbanden vind ik een prachtig voorbeeld van hoe het neo-neo-Darwinisme er uit moet zien.

De les die we hieruit moeten leren is dat kenmerken van zoogdieren tijdgebonden zijn. Als je een alternatieve, niet-evolutionaire theorie hebt, kun je een bepaalde diersoort niet laten ontstaan in een willekeurig tijdperk. De geschiedenis van de aarde en haar atmosfeer leggen beperkingen op. Alle planten en dieren in korte tijd laten ontstaan (schepping, independent origin) is in strijd met wat we weten van de geschiedenis van de aarde. Maar ook als je een beperkte opvatting hebt van het neo-Darwinisme zoals "evolutie is een verandering van genfrequenties", dan zul je niet veel zinnigs kunnen zeggen over de opkomst van zoogdieren en hun eigenschappen.

De eerste zoogdieren waren carnivoren. Merkwaardig genoeg was de mogelijkheid om planten als voedsel te benutten een grote stimulans voor de soortendiversiteit van zoogdieren. Dit kon alleen door bacterieën in de darm op te nemen en een verlenging van het darmstelsel. Nu is de meerderheid van zoogdieren planteneter (schapen, runderen, olifant, giraffe, paard, gorilla).


De auteurs van het Science artikel deden nog een interessante ontdekking: de rode en reuzen panda hebben een darmstelsel en darmflora dat lijkt op dat van vleeseters! Dat geeft dus een aardige verklaring waarom het zo slecht gaat met de panda. Het zijn vleeseters van oorsprong, ze zijn overgestapt op een exclusief dieet van bamboebladeren, maar kunnen het niet efficiënt verteren. Andere factoren spelen ook een rol zoals de vernietiging van bamboebossen in China en hun bijzonder trage voortplanting. De panda is beroemd geworden door een vreemd anatomisch kenmerk, zijn 'duim', The Panda's Thumb (Stephen Jay Gould). Een wijs schepper zou zoiets niet geschapen hebben volgens Gould. Daar kunnen we nu aan toevoegen dat het ook niet handig van de schepper was om een bamboe-blad-eter een carnivore darmflora te geven.

Overigens bevestigde het onderzoek dat de mens wat betreft zijn darmflora een omnivoor is. Aangezien er maar één vegetariër in het onderzoek was betrokken, heeft men geen systematisch onderzoek kunnen doen naar verschillen in darmflora van vegetariers en vleeseters. Het lijkt me niet gunstig als je plotseling overschakelt van 7 dagen per week vleeseten naar 100% vegetariër. Je zou dan ook moeten zorgen dat je het bijbehorend pakket bacterieën binnen krijgt. Ik weet niet of dat te koop is bij de bio-winkel om de hoek...


Ruth E. Ley et al (2008) 'Evolution of Mammals and Their Gut Microbes', Science, 20 juni 2008.
NewScientist heeft er een News feature over gemaakt (gratis).
Over C4-planten en klimaat schreef ik in een recensie van .David Beerling (2007) 'The Emerald Planet. How Plants changed Earth's history' (ook gratis).

Noten

1. Vandaag verscheen een bespreking van het boek 'Fixing Climate: What Past Climate Changes Reveal About the Current Threat - and How to Counter It' in Nature onder de heading 'Learning from climates past'. Dat zegt eigenlijk alles: leren van het verleden. D.w.z. het ongecensureerde verleden.

PS 17 mei: In het Kennis katern van de Volkskrant staat het bericht dat er lucht is geanalyseerd van 800.000 jaar oud in een boorkern in ijs op Antartica. Hoe kan dat als de aarde 6.000 jaar oud is?

tags: milieu,TV,religie,klimaat

---

Onlangs vond ik in de boekhandel een paperback van 217 pagina's waarin één fantastisch hoofdstuk dat alleen al de prijs van het hele boek waard is. Het boek is: 'Climate Change. What it means for Us, Our children, and Our Grandchildren' (DiMento, 2007). Het hoofdstuk is: 'The scientific consensus on climate change: how do we know we're not wrong?' en is geschreven door Naomi Oreskes (1). Het is een bijzonder interessant hoofdstuk. Het gaat uit van de positie van een leek. Ik ben zelf geen klimaatdeskundige. Als leek zie ik op Youtube filmpjes van mensen (wetenschappers?) die beweren dat klimaatopwarming niet waar is, ja zelfs een grote zwendel is. Wie of wat moet je dan geloven? Ten tweede is dit een geweldig hoofdstuk omdat het klimaatleken suggesties aan de hand doet om uit te vinden wat de wetenschappelijke consensus over klimaatopwarming is. Oreskes vraagt zich openlijk af of de wetenschappelijke consensus fout zou kunnen zijn. Verder vind ik het een ontzettend boeiend hoofdstuk omdat ik opvallende paralellen zie tussen evolutie- en klimaat-critici en klimaat-ontkenners. Bepaalde soorten van kritiek op evolutie heb ik al heel lang boeiend en leerzaam gevonden. Ik geef de belangrijkste punten uit het hoofdstuk weer voor de geinteresseerde lezer van dit blog en vul die aan met eigen info en vergelijkingen met de evolutietheorie. Tenslotte: klimaat en evolutie hebben ook een rechtstreeks verband. Klimaatwijzigingen hebben grote invloed gehad op de evolutie van het leven op aarde. Hoe boeiend ook, dat laat ik in deze blogpost buiten beschouwing.

Uit een enquête door Time magazine bleek dat 56% van de Amerikanen geloofde dat klimaatopwarming mede door de mens wordt veroorzaakt, terwijl vrijwel iedere klimaatwetenschapper meent dat de mens verantwoordelijk is voor de recente klimaatopwarming. (hier zie je direct al de paralel met evolutie: de discrepantie tussen leken en deskundigen). Nog erger, leken denken dat wetenschappers zelf verdeeld zijn over de kwestie. Dat is niet waar. Al in 2001 heeft het IPCC vastgesteld wat de wetenschappelijke consensus was: 1) het grootste gedeelte van de waargenomen globale temperatuursstijging van de laatste 50 jaar wordt zeer waarschijnlijk door broeikasgassen veroorzaakt. 2) de toename van broeikasgassen wordt door menselijke acitiviteiten veroorzaakt.

Kan het IPCC het fout hebben? Er zijn andere wetenschappelijke organisatie's die het eens zijn met het IPCC standpunt: (2). Kunnen de rapporten van deze organisatie's afwijkende meningen van hun leden genegeerd hebben? Daarvoor moeten we naar de wetenschappelijke literatuur zelf. Oreskes heeft een analyse gedaan van 928 artikelen over 'global climate change' in de Web of Science en vond geen enkele publicatie die de consensus weerlegt of probeerde te weerleggen. Geen enkel van de onderzochte publicaties argumenteerde voor de positie dat de recente klimaatopwarming een natuurlijke oorzaak had.

Critici, ontkenners, 'deniers', 'doubters', twijfelzaaiers en dwarsliggers

1) critici claimen dat het klimaat van nature variabel is.
Maar klimaatwetenschappers ontkennen dat ook helemaal niet. Wat ze wel claimen is dat natuurlijke variatie niet voldoende is om de toename van de laatste 50 jaar te verklaren. Critici hebben vaak irrelevante claims: claims die klimaatwetenschappers er helemaal niet op na houden en die dus ook niet weerlegd hoeven te worden. (verwarrende en irrelevante claims hebben creationisten ook vaak).

2) critici wijzen op de onenigheid over de snelheid van klimaatopwarming in de nabije toekomst.
Maar dat is heel wat anders dan het feit dat klimaatopwarming heeft plaatsgevonden in de laatste 50 jaar. Daar is geen onenigheid over. Een door dissidenten (door Oreskes aangeduid met het prachtige en voor mij nieuwe begrip 'contrarians': tegendraadse figuren?) vaak geciteerde artikel (3) gaat over hoe goed klimaatmodellen de toekomst kunnen voorspellen en weerlegt niet de consensus positie. Critici verwarren onzekerheid over toekomstvoorspellingen van klimaatmodellen met onzekerheid van kennis van het huidige klimaat.

3) critici wijzen erop dat er wel degelijke wetenschappelijke onenigheid is over de essentie van klimaat opwarming. Maar volgens Oreskes zijn er géén dissidenten gevonden in haar steekproef van 928 artikelen (4). Bij een grotere steekproef -er zijn meer dan 10.000 artikelen op dat gebied verschenen- zouden er ongetwijfeld enige dwarsliggers opduiken. Maar niemand heeft dat uitgezocht en daarom mag je nog steeds stellen dat het aantal klimaatdissidenten in de wetenschappelijke literatuur zéér klein is. Oreskes noemt die ciritici met een mooie term: 'intellectual outliers', een term uit de statistiek en betekent een meetpunt dat ver buiten de meerderheid der meetpunten valt. Daarentegen is er wel onenigheid over de details. Niet alle aspecten van het klimaat worden goed begrepen. En er is zeker onenigheid over hoe serieus het klimaatprobleem is, zeker in vergelijking met andere politieke problemen. En er is onenigheid over de te nemen maatregelen. Maar dit alles vernietigt niet de consensus. Vergelijk dit met ID-ers zoals Michael Behe: hij verwerpt niet de hele evolutietheorie, maar een deel. Toch vindt je op het internet verwarrende claims dat Behe Darwinisme weerlegd zou hebben. Er ontstaat ruis rondom zijn claims.

4) critici zijn geen klimaatdeskundigen. Ze zijn bijvoorbeeld de natuurkundige Frederick Seitz (5) of romanschrijver Michael Crichton (p.75). Dit zie je ook vaak bij ID: Phillip Johnson was jurist maar vond zichzelf deskundig op het gebied van evolutie. William Dembski is wiskundige.

5) critici richten zich op het grote publiek en de media (kranten, internet) en publiceren hun kritiek niet in peer-reviewed tijdschriften (al weer een overeenkomst met ID!). Bijvoorbeeld Frederick Seitz publiceerde zijn kritiek in Wall Street Journal. Aan de andere kant publiceerden kranten zoals National Post uit eigen initiatief een 10-delige serie The Deniers met uitgebreide aandacht voor de klimaatontkenners. Ook dit tref je aan in de evolutie-creationisme controverse. Als reactie krijg je websites die de claims van klimaatontkenners kritisch analyseren: Skeptical Science. Dit is geheel vergelijkbaar met sites als National Center for Science Education (NCSE) en An Index to Creationist Claims die claims van evolutie-critici onderzoeken en weerleggen.

6) critici verzamelen handtekeningen: de site Global Warming Petition claimt 19.000 (!) handtekeningen te hebben verzameld van wetenschappers die menselijke klimaatopwarming ontkennen ("There is no convincing scientific evidence that human release of carbon dioxide..."). Zijn er nog mainstream klimaatonderzoekers over vraag je je af. Dit soort uitspraken vertoont sprekende gelijkenis met de handtekeningenactie van het Discovery Institute: "We are skeptical of claims for the ability of random mutation...". Zij claimen maar 300 handtekeningen... Het is jammer dat Oreskes deze handtekeningenactie niet bespreekt. Zij spreekt van 'a tiny number of scientists..." (p.78). Er ontstaan websites (zoals deze) die zo nodig "other side of the story" willen vertellen. Alweer een parallel met creationisten die ook zo graag "other side of the story" willen vertellen op scholen en in leerboeken.

Internet effect (niet door Oreskes genoemd)
Is er eenmaal een minimum hoeveelheid makkelijk toegankelijke kritische literatuur, argumenten pro- en contra, dan haken velen daarop in, gaan er over rapporteren o.a. in de blogosfeer en de omvang van de 'literatuur' vermenigvuldigt zich onstuitbaar. Het resultaat: de klimaatontkenning krijgt onevenredig veel ruimte ten opzichte van de consensus. Dit is een zichzelf versterkend proces o.a. door het google ranking effect en youtube effect.

Belangengroeperingen
Bij de klimaatcontroverse spelen politieke en economische belangen een veel grotere rol dan bij de evolutie-creationisme controverse. Bij de klimaatcontroverse heb je de belangen van de steenkolen en olie industrie. Zij verkopen CO2 producerende fossiele brandstoffen die de oorzaak van de klimaat opwarming van de laatste decennia zijn. Voorbeeld: Exxon Mobil verspreid actief misinformatie (p.78). Belangengroeperingen bij evo-creo zijn uiteraard kerken en religieuze organisatie's.

In een volgende blog ga ik in op wetenschapsfilosofische aspecten van de klimaatcontroverse.

Noten

1. Naomi Oreskes is een wetenschapshistoricus en heeft in Science gepubliceerd: 'BEYOND THE IVORY TOWER: The Scientific Consensus on Climate Change', Science 3 December 2004. Het hoofdstuk is een uitgewerkte vorm van het Science artikel.
   
2. National Academy of Sciences (2001) Climate change science: an analysis of some key questions.'; de American Meteorological Society; de American Geophysical Union; en de American Association for the Advancement of Science.
3. Willie Soon et al (2001) 'Modeling climatic effects of anthropogenic carbon dioxide emissions: unknowns and uncertainties', Climate Research 18:259-275.
   
4. Web of Science (is commericiele dienstverlening)
5. Seitz heeft hoge posities bekleed binnen de wetenschappelijke wereld. Hij schreef in 1996 een opinie artikel 'A Major Deception on Global Warming' in Wall Street Journal (June 12, 1996) waarin hij het IPCC beschuldigde dat het een rapport had gewijzigd nadat het was goedgekeurd. Met name zijn onzekerheden over de anthropogene factor in het klimaat gedeleted. Hij ontkent de menselijke factor in het klimaat. Volgens deze bron werkte Seitz bij een door de kolen- en olie-industrie betaalde conservatieve denktank, dus hij zou ook niet onafhankelijk zijn. Ideaal studie onderwerp als je je wilt verdiepen in wetenschappelijke en politieke controverses.

Over de klimaatopwarming is veel gezegd en gediscussieerd. Onlangs werd op Canvas de documentaire The Truth About Climate Change (1) van de BBC uitgezonden. De presentator is David Attenborough, bekend van tientallen natuurdocumentaires. Ik kies als belangrijkste fragment de ludieke presentatie van de globale temperatuurgrafieken waarbij Attenborough samen met statiscus en klimaatdeskundige professor Peter Cox door de grafiek heenwandelt. De reden voor de keuze van dit fragment is omdat hier het cruciale argument getoond wordt voor de menselijke oorzaak van klimaatopwarming. Door deze grafieken is David Attenborough overstag gegaan. Daarvoor was Attenborough een klimaatskepticus! En ieder weldenkend mens zou nu dezelfde conclusie moeten trekken!



De rode grafiek laat de stijging van de gemeten temperatuur van de aardse atmosfeer zien.
Onmiddellijk valt op dat er sterke fluctuaties zijn. Ten tweede dat er een overall stijging op de lange termijn is. Met name vanaf 1910 is er een opwaartse trend.



De groene curve is de temperatuur berekend door een computermodel uitsluitend gebaseerd op natuurlijke factoren zoals vulkaanuitbarstingen en zonneactiviteit. De conclusie uit deze grafiek is dat tot midden vorige eeuw het klimaat verklaard kan worden door natuurlijke factoren. Na 1970 is er een toenemend verschil tussen wat natuurlijke bronnen (groen) voorspellen en de gemeten temperatuur (rood). Hoe moet dat verschil verklaard worden?



De gele curve is de berekende temperatuur wanneer zowel met natuurlijke als menselijke factoren (fossiele brandstof, CO2, broeikaseffect) rekening gehouden wordt. De gele curve geeft duidelijk een betere verklaring voor de gemeten temperatuur en vooral van de laatste 30 jaar. Dit betekent dat de temperatuurstijging van de laatste 30 jaar door menselijke invloed tot stand gekomen moet zijn. Zonder menselijke invloed zou de toename lang niet zo sterk geweest zijn. Aanname hierbij is dat het computermodel voldoende realistisch is. Volgens Cox laten de grafieken zien dat het computermodel voldoende realistisch is (2).

U kunt die grafieken zelf zien in een handig Youtube filmpje van 2min 43sec. Het filmpje is een fragment uit deel 1 van de BBC documentaire 'The Truth About Global Warming' waarin David Attenborough met statisticus en klimaatmodelleur Peter Cox (CEH, UK) de 3 bovenstaande grafieken laten zien. Dit fimpje heeft het voordeel dat het ook de verticale (temp) en horizontale as (tijd) laat zien, zaken die Canvas er merkwaardig genoeg uit gegooid heeft. Het filmpje vind ik het belangrijkste onderdeel van de hele 2-delige documentaire.

Mijn stelling voor vandaag is: als we het niet eens zijn over de rol van de mens in de klimaatopwarming, dan heeft het weinig zin om te gaan discussieren over: (1) de gevolgen van de klimaatopwarming voor de mens en (2) hoe we de gevolgen van de klimaatopwarming moeten tegengaan. Eerst moet je het over de meest fundamentele feiten eens zijn! Als je kijkt naar de commentaren die sommige op het Youtube filmpje hebben gegeven, dan blijkt men gewoon niet in staat zo'n grafiek te lezen en dientegevolge onzin uit te kramen. Dus: laten we het eerst eens worden over de feitelijkheid van de klimaatopwarming en de rol van de mens daarin.

Noten:
(1) Ik kan geen dvd van deze documentaire vinden in de BBC shop. Hopelijk komt die nog.
(2) Een fanatieke klimaatcriticus en anti-IPCC is Professor Bob Carter met een serie van 4 youtube filmpjes. En hier is nog een anti-klimaatopwarming video: The Great Global Warming Swindle.

PS Op 6 februari had ik het boek van Erwin Kroll, Een warme wereld. Een positieve kijk op ons klimaat, besproken, op 3 februari over Paradiso-lezing over klimaat door Pier Vellinga, en op 30 januari over Amnesty veroordeelt Nobelprijs Al Gore.

tags: TV,klimaat,milieu

Het klimaat is essentieel voor het leven op aarde. Tot nu toe had ik een beeld van de atmosfeer van de aarde als een homogene bewaarplaats van zuurstof en kooldioxide. Ik wist dat zuurstof er niet altijd geweest was in de geschiedenis van onze planeet (1) en dat het in de loop van de geschiedenis was toegevoegd aan de atmosfeer door planten (fotosynthese). Ik had van Lovelock (2) geleerd dat de aardse atmosfeer een biologische signatuur had: zonder leven zou de atmosfeer nooit de samenstelling hebben die het nu heeft.
Erwin Kroll's 'Een warme wereld' (3) voegt er aan toe dat de atmosfeer en de oceanen een structuur hebben. Een structuur die nauw samenhangt met de oceanen en de continenten (gebergten). Er ontstaan lucht- en waterstromingen. De oorzaak is dat de tropen elke dag méér warmte van de zon krijgen dan ze 's nachts afgeven en de polen minder warmte dan ze zelf afgeven. Als er geen stromingen waren dan zouden de tropen steeds warmer worden en de polen steeds kouder. Die stromingen in het water en in de lucht herverdelen de zonnewarmte over de aarde en maken onze planeet leefbaar (p.50) (4). Gemiddeld komt er op de hele planeet evenveel straling binnen als eruit gaat (p.59). Het lijkt normaal en vanzelfsprekend. Is dit een gelukkige, toevallige omstandigheid? Welke factoren regelen dit evenwicht? Hoe makkelijk is het te verstoren? De eerste factor is de zon zelf. We weten dat de helderheid van de zon een beetje is toegenomen en dat de afstand aarde-zon niet constant is (p.60). Andere factoren zijn vulkaanuitbarstingen (stof) en het broeikaseffect. Het broeikaseffect wordt tegenwoordig negatief gezien, maar zonder broeikasgassen (CO₂, CH₄, N₂O, H₂O) (5) zou het op de aarde gemiddeld -18 graden zijn! (p.66). Dan zou er geen leven mogelijk zijn zoals wij dat kennen!

Klimaatcritici en klimaat-ontkenners
Sinds de industriële revolutie (1850) is door verbranding van fossiele brandstoffen het CO₂ van de dampkring gehalte toegenomen. Ik weet niet of iemand ooit opwarming heeft voorspeld vóórdat het gemeten was. Volgens Kroll zouden er in 1974 artikelen verschenen zijn die mogelijke opwarming door koolzuur aan de orde stellen (p.81). Voor velen blijft het een verrassing ook nádat het is gemeten.
Erwin Kroll twijfelt niet aan de opwarming. Over de menselijke factor zegt hij dat weliswaar de temperatuurstijging van 1900 - 1945 aan de zon toegeschreven moet worden, maar de toename sinds 1975 moet aan het toenemende energieverbruik van de mens toegeschreven worden. Andere factoren (zon, El Niño, vulkanen) hadden in diezelfde periode een verkoelende werking, dus kunnen de opwarming niet verklaren. "Dat is de meest logische verklaring" (p.77). Kroll is dus voorzichtig. Hij is geen doordrammer. Toch zegt hij een paar pagina's verder: "De stijging van de afgelopen vijftig jaar kan alleen door de mens zijn veroorzaakt" (84). De onzekerheid in de kennis van het klimaat en de klimaatcomputermodellen, plus de complexiteit van de problematiek (er zijn zoveel factoren in het spel) verschaft critici en 'denialists' ammunitie. Critici zijn wetenschappers die conclusies en gegevens aanvechten en vaak in een ander vakgebied werkzaam zijn dan het vakgebied dat ze kriticeren, ze zijn doorgaans goed op de hoogte, maar net iets minder dan degenen die ze kriticeren. Denialists staan meestal buiten de wetenschap, verwerpen feiten waar niemand binnen de wetenschap aan twijfelt en zijn bovendien ook nog slecht op de hoogte van de feiten. Bekende denialists zijn de Holocaust-deniers, Evolution-deniers en tegenwoordig dus de Climate-deniers. Een bekend voorbeeld van een climate-denier is de statisticus Bjørn Lomborg (niet genoemd door Kroll). Tegenwoordig accepteert Lomborg dat het klimaat opwarmt mede door menselijk toedoen, maar is het niet eens met wat er gedaan moet worden. Ik weet niet of er relatief veel christenen zijn onder de klimaat-ontkenners. Zo hebben climate-deniers (climate sceptics) de film 'The Great Global Warming Swindle' geproduceerd als reactie op An Inconvenient Truth (bron). Een Nederlandse klimaat-criticus en verdediger van Lomborg is Simon Rozendaal. De complexiteit van het klimaat op aarde geeft denialists kansen. Zo kunnen er gebieden (oceanen) op aarde onstaan waar het juist kouder wordt. Ook kan het dat door secundaire effecten de temperatuur in Noordwest Europa minder snel zal stijgen, wat weer leuk is voor denialisten. Andere voorbeelden van denialists: het verband roken en kanker (tabaksindustrie), verband asbest en kanker (industrie), ontkennen van ernstige neveneffecten van geneesmiddelen (farmaceutische indrustrie), het nut van vaccinatie (actiegroepen, religie).

Biologie, evolutie

Doordat de gemiddelde jaartemperatuur in Nederland de laatste eeuw is gestegen (vooral de laatste 40 jaar) kun je verwachten dat de natuur daarop reageert. Zo breidt de zeldzame paddestoel het plooivlieswaaiertje zich explosief uit. De wespen- of tijgerspin (zie foto) is in 1980 voor het eerst aangetroffen in Zuid-Limburg en verspreidt zich explosief in noordelijke richting (p.95). De pimpelmees heeft zijn ei-legdatum aanmerkelijk vervroegd. Door warmere lentes van de laatste tijd raakt het broedgedrag van de bonte vliegenvanger ontregeld (bron) (overzicht). Dieren en planten weten niets van de klimaatdiscussie. Ze reageren simpelweg op de temperatuur. Onder dieren en planten heb je klimaatopwarmingprofiteurs en klimaatopwarmingslachtoffers. Evolutionaire effecten zijn denkbaar. Zo concludeerde de Nederlandse bioloog Phillip Gienapp dat de koolmees er in de komende honderd jaar niet in zal slagen zijn jongen groot te brengen in de periode dat het rupsenaanbod het gunstigst is. Dit komt doordat de snelheid van de klimaatverandering groter is dan de snelheid van de mogelijke evolutionaire verandering van de legdatum van de koolmees. Niet alle voorbeelden zijn van Kroll; hij heeft maar 2 pagina's over de effecten over de natuur (hij is tenslotte meteoroloog en geen bioloog). Het evolutiehandboek Barton et al (2007) Evolution heeft 1 pagina (beter iets dan niets) over klimaat en uitsterven en laten een temperatuurgrafiek van de laatste 1000 jaar zien. Ze melden dat "the effects of global warming are potentially disastrous" (p.285). Niet mis. Stearns and Hoekstra (2005) Evolution vermelden dat de grootste massale uitsterving (eind Perm) veroorzaakt werd door klimaatopwarming door runaway greenhosue effect met een temperatuurstijging van 6°C en waarbij 63% van de soorten op het land omkwamen (p.390). Je kunt alleen maar raden of de mens, als hij in die tijd had geleefd, het overleefd had. Het hangt er van af of er nog voldoende voedselbronnen over waren.

Iedereen die mee wil denken, inzicht wil krijgen in de klimaatproblematiek kan ik het boekje van meteoroloog Erwin Kroll aanbevelen. Je leest het in een weekend uit. Aanbevolen voor iedereen die niet aan Al Gore is toegekomen, met het bijkomende voordeel dat het in het Nederlands is. De Nederlandse klimaathoogleraar Pier Vellinga geeft vaak lezingen, maar heeft bij mijn weten geen populair boek over klimaat geschreven. Dus we mogen blij zijn dat Kroll wel de moeite heeft genomen. Het 'positieve' in de ondertitel komt natuurlijk omdat er veel doemdenken is (Al Gore?).

In een volgende blog ga ik in op levensbeschouwelijke en filosofische aspecten!

Naschrift: Een schat aan informatie over klimaat en natuur is te vinden op het Milieu & Natuurcompendium waar Erwin Kroll ook informatie vandaan heeft.

Naschrift2: Een andere klimaatcriticus en dwarsligger is Salomon Kroonenberg die in zijn boek De Menselijke Maat (2006) betoogt dat we over 10.000 jaar dicht bij de volgende ijstijd zijn en de mensen over vierhonderd generaties wel blij met al het koolzuurgas dat wij nu in de atmosfeer brengen. Volgens promovenda Margot Saher zijn Kroonenbergs ideeèn over ijstijden allang achterhaald. Óf hij weet niet beter, óf hij negeert opzettelijk wat de wetenschap inmiddels weet over ijstijden (Volkskrant 23 juni 2007). Het is de vraag of er over 10.000 jaar nog mensen zijn om die ijstijd mee te maken! Het boek is dus het tegenovergestelde van de menselijke maat! (16-02-2008)

Noten

1. Nick Lane (2002) Oxygen The molecule that made the world (voor mij een zeer belangrijk boek, een eye-opener)
2. James Lovelock (2000) The Ages of Gaia. A biography of our living earth. Een prachtig overzicht van de geschiedenis van het klimaat op aarde door een klimaatonderzoeker van het eerste uur. Hier is mijn review van het boek.
3. Erwin Kroll (2007) Een warme wereld. Een positieve kijk op ons klimaat. Derde druk.
   
4. De eenzijdige belichting van de zon zou gecompenseerd kunnen worden door op geschikte afstanden loodrecht boven de polen ook zonnen van de juiste soort te plaatsen (zie: 'fine-tuning' volgende blog).
5. Methaan is ook een broeikasgas en neemt toe doordat wereldwijd de veestapel groeit. Een argument voor vegetarisme, verrassend genoeg! N₂O is ook een broeikasgas en is gerelateerd aan de landbouw.
   

De tweede Paradiso-lezing van dit jaar werd vanochtend, zondag 3 feb 2008, gehouden door klimaat hoogleraar Pier Vellinga. Professor Vellinga is één van de mede-oprichters van het IPCC in 1989. Onmiddellijk werd duidelijk dat de discussie óf het klimaat opwarmt, en óf menselijke activiteiten daarbij een rol spelen, een gepasseerd station is. Het antwoord is: JA! Stond dit in de jaren 90 nog ter discussie, verder onderzoek door honderden wetenschappelijke onderzoekers over de hele wereld bevestigde dit antwoord. Nu gaat de discussie over: wat kunnen we doen? Wat zijn de meest efficiënte en economisch haalbare maatregelen? Als ik met deze kennis terug kijk naar de kritiek die Al Gore heeft gekregen op zijn film, dan denk ik: ja, die kritiek is belangrijk en moet beantwoord worden, maar kan dus kennelijk niet de conclusie dát het klimaat op aarde aan het opwarmen is en dát de mens daar een belangrijke rol in speelt omver werpen. Anders had Vellinga daar wel iets over gezegd. Als ik tevens terugkijk naar de blunder die Amnesty maakte (zie blogs 30 jan en 1 feb) door de Nobelprijs voor Al Gore en het IPCC te veroordelen, dan vond ik verdere steun in de opmerking van prof Vellinga dat in de komende 10-30 jaar de samenwerking van het Westen met China en India van cruciaal belang is voor het oplossen van het klimaatprobleem. Een voorwaarde voor die samenwerking is: VREDE! Zonder vrede lukt het niet. Bedenk dat Al Gore en IPCC de Nobelprijs voor de Vrede ontvingen. Terecht dus. Volgens Pier Vellinga heeft het Nobelcomité ingezien dat het klimaatprobleem ook een politiek probleem is. Zonder de medewerking van China en India zijn al onze Westerse inspanningen voor niets. Zonder internationale samenwerking lukt het niet. Amerika is het laatste Westers land dat nu ook mee doet. Op het nippertje. Zij het op hun eigen manier.