evolutie.blog.com

Gepensioneerd visserijbioloog Niels Daan in een interview ('Het is oorlog tegen de vis') in de Volkskrant van zaterdag 13 september 2008:

De kabeljouw in de Noordzee daalde van 300 naar 45.000 ton. Sommige visbestanden zijn zo gedecimeerd, dat ze niet meer rendabel winbaar zijn.*)

Ook erkent Niels Daan dat de vis die gevangen wordt steeds kleiner is, en dat er steeds minder grote vissen gevangen worden. Ook geeft hij toe dat er 8 - 25% bijvangst is die overboord gegooid wordt (dood) en niet meegeteld worden als vangst, dus buiten de quota omgaan.

Niels Daan is dezelfde persoon die optrad in het TV programma 'Klootwijk aan Zee' van Wouter Klootwijk. Zoals ik al eerder blogde (20 aug) was het doel van de serie om een positief beeld van de zeevisserij te geven, 'zonder gezeur over overbevissing'. Kennelijk had Niels Daan daar geen bezwaar tegen. Hoe werkt dat? Hoe kun je daar aan meewerken terwijl je weet dat het wereldwijd -dus niet alleen in de Noordzee-, heel slecht gaat met de visstand? Dat is iets wat ik ten ene male niet begrijp. Je zou juist zo'n TV programma moeten gebruiken om consumenten wakker te schudden! Visserijbioloog Daan laat deze unieke kans aan zijn neus voorbij gaan. Hij vertelt in het programma over een heilbot van 2,5 m die hij in 1965 gevangen had, maar vertelt er niet bij hoe het komt dat we die nu niet meer vangen. (Ik laat even buiten beschouwing dat de redactie van 'Klootwijk aan Zee' kritische opmerkingen eruit geknipt zou kunnen hebben).

Kijk, dat een journalist, die graag de visindustrie van binnenuit wil filmen en daarom niet kritisch durft te zijn, zo iets doet, valt nog te begrijpen. Vooral als je het volgend seizoen ook weer verder wilt met de serie. Dat is een bekend verschijnsel -voor sommigen: probleem- in de journalistiek: hoe breng ik een onafhankelijk verhaal? Ik neem aan dat Niels Daan niet door de visindustrie wordt betaald, dus hij zou onafhankelijk moeten zijn en een realistisch beeld moeten kunnen geven. Maar is Klootwijk werkelijk afhankelijk van de visindustrie om een eerlijk programma over vis te maken? Natuurlijk niet. Je kunt ook een visserijbioloog interviewen...

Wat is er eigenlijk mis aan een positief programma?
Niets! Natuurlijk ben ik in het algemeen niet tegen een positief programma. Zó zwartgallig ben ik nou ook weer niet. Maar om tegenwoordig een positief programma over de visindustrie maken, zonder een poging te doen om een realistisch -dus eerlijk- beeld van de visindrustrie te presenteren, is net zoiets als uitgebreid de fantastische eigenschappen van tropisch hardhout aanprijzen. Of drie seizoenen lang een tv-serie over de voordelen van klimaatopwarming uitzenden. Zelfs als hij mee gaat met 2 wetenschappers in een bootje op de Waddenzee, en de wetenschapper vraagt: wil je goed nieuws of slecht nieuws horen? dan roept Klootwijk enthousiast: Goed Nieuws! Klootwijk wil gewoon geen slecht nieuws horen. Hij is systematisch doof en blind voor slecht nieuws. Als nieuwe exotische vissoorten het goed doen in de Nederlandse wateren, dan roept Klootwijk: Goed Nieuws! Bovendien betekent 'goed nieuws' voor Klootwijk: eetbare vis! Goed Nieuws zou ook duurzame visvangst of iets dergelijks kunnen betekenen. Maar daar heeft Klootwijk nog nooit van gehoord.

Eigenlijk is het grootste raadsel dat iemand als Klootwijk ook achter de online viswijzer zit: 'vis eten met een goed geweten'. De site geeft de bekende indeling van Prima keuze / Tweede keuze / Liever niet. Zijn naam staat niet op de site zelf. Maar volgens wiki zit Klootwijk er achter. Hij heeft de Goede Visgids geschreven en de website www.goedevis.nl hoort bij dat boek. Op de papieren viswijzer (feb 2006) wordt verwezen naar 'De Goede Visgids' van (U raadt het al): Wouter Klootwijk. Officieel zit 'Stichting De Noordzee' achter de website. Het raadsel wordt alleen maar groter als je ziet dat de site tegen overbevissing en verspilling is. Als iemand hier iets van snapt: laat het mij aub even weten! Hoe dan ook, het lijkt er op dat beide heren er een dubbele moraal op na houden. Wouter Klootwijk weet dat er foute vis bestaat, en Niels Daan weet dat de visstand achteruitgaat, maar beide zwijgen erover.

Zie ook blog: De onnatuurlijke geschiedenis van de Zee.
*) Postscript dinsdag: ik neem aan bedoeld wordt: van 300.000 naar 45.000 ton.

tags: boeken, krant, TV

Er is helemaal geen klimaatopwarming en bovendien wordt het niet door de mens veroorzaakt, maar door de zon, en bovendien is de huidige opwarming geologisch gezien helemaal niet uniek.

Wat is hier fout? Ik bedoel nu even niet wat er feitelijk fout is, maar logisch gezien. Het moge duidelijk zijn: als je eerst ontkent dat er opwarming van het klimaat is, dan kun je vervolgens niet claimen dat die opwarming niet door de mens veroorzaakt is, want je hebt net ontkend dat die opwarming bestaat! Dit is een bekende variant van: "Ik heb hem niet vermoord en bovendien was het zelfverdediging!" of: "Ik heb het niet van hem gestolen en bovendien is het een rijke stinkerd en bovendien was het niet op zaterdagavond".
Het aardige en spannende van de driedelige door de BBC uitgezonden en door de geoloog Iain Stewart gepresenteerde documentaire The Climate Wars (1) is dat Stewart ook skeptics aan het woord laat. Hij heeft een congres bezocht van klimaatsceptici en heeft een aantal bekende sceptici geïnterviewd. Bovendien laat hij de interactie van klimaatwetenschappers en klimaatsceptici heel duidelijk zien. En die interactie geeft behalve een hoop ruis ook positieve resultaten. De vragen die gesteld worden en de antwoorden daarop zijn in de loop der jaren veranderd. Klimaatwetenschap is er beter door geworden volgens Stewart.

Belangrijk vond ik ook dat Stewart de geschiedenis van de klimaatdiscussie liet zien. Eerst werd er getwijfeld over de temperatuurmetingen. Of er wel echt een stijgende trend was in de laatste 50 jaar. Eén kritiekpunt bleek terecht: vele meetpunten, die eerst buiten steden lagen, kwamen in de loop der jaren door de groei van steden in een stedelijke omgeving te liggen. Dit had tot gevolg dat die metingen te hoog uitvielen. Critici stelden dat daardoor de hele opwarming een artefact, een illusie was. Maar het bleek dat meetpunten ver buiten steden ook een stijging vertoonden (zij het iets minder dan in steden). Later werden er satellietmetingen vanuit de ruimte gedaan door Roy Spencer (4). Het onverwachte resultaat was een lichte daling van de gemiddelde temperatuur van de aarde. Sceptici waren wild enthousiast en claimden de overwinning. Een andere wetenschapper (5) vond uiteindelijk een fout in Spencer's data. Spencer heeft de fout toegegeven, en de berekeningen gecorrigeerd met als resultaat dat de laatste 10 jaar een kleine temperatuursverhoging tonen. Na die periode werd de stijging alleen maar groter. Zelfs beroemde sceptici gaven toe dat opwarming nu een feit was. Door hun kritiek was klimaatopwarming een sterkere claim geworden!

Maar klimaatsceptici gaven niet op. Ze kwamen met de volgende aanval: de opwarming is niet door de mens, maar door de natuur veroorzaakt! En het was in het verleden wel eerder gebeurd. Als het natuurlijk was zouden we er niets aan kunnen doen [dat betwijfel ik]. Ook bijv. Engeland heeft een warme periode gekend: de Medieval Warm Period (1000 jaar geleden). Er is dus niets ongewoons aan de huidige opwarming (Fred Singer). Er ontstond controverse over de warmteperiode in de Middeleeuwen. Nieuwe data waren nodig.

Klimatoloog Michael Mann ging verder terug dan de traditionele thermometermetingen. De oudste levende wezens op aarde zijn bomen. Sommige bomen zijn 4000 jaar oud! Deze tak van wetenschap heet: dendro-climatology. Het gaat hierbij om jaarringen. Jaarringen geven een indicatie van het temperatuur verloop in een paar duizend jaar. Ook zijn koralen (Rode Zee) en sneeuwlagen (in de bergen van Peru) gebruikt om aanwijzingen over het klimaat in het verleden te krijgen (5). Alles bij elkaar opgeteld gaf dit de hockeystick grafiek, beroemd geworden door Al Gore's documentaire An Inconvenient Truth.

Sceptici haten deze grafiek! De grafiek zou fout zijn omdat de 'Medieval Warm Period' ontbreekt. Mann werd door klimaatsceptici van fraude beschuldigd! En omdat Al Gore de grafiek gebruikte werd hij ook van leugens beschuldigd op het internet.

Later zijn er nog vele nieuwe data bij gekomen, die aangeven dat er een grote spreiding is, vooral naar beneden, maar ze bevestigen de hypothese dat er over de hele periode de temperaturen nooit zo hoog waren als de laatste 50 jaar (volgens Stewart). Dus de afgelopen 50 jaar waren ongewoon warm. Hoe reageerden de sceptici? Volgens hen bewijst dit nog steeds niet dat de mens de schuld is van de opwarming. Zie de drogreden waar ik dit blog mee begon! Het kwam door het wisselend aantal zonnevlekken. Grafieken werden geproduceerd (The Great Global Warming Swindle, 2007). Maar niemand kon uitleggen waarom het aantal zonnevlekken iets te maken had met de temperatuur op aarde.

Maar de grafiek eindigt in 1980. Daarna daalt de zonneactiviteit terwijl de temperatuur op aarde blijft stijgen. Er zijn nu nog maar een zeer klein aantal wetenschappers die antropogene invloed ontkennen zegt Stewart. Maar, op het internet zie je nog steeds weerlegde claims dat de temperatuur niet stijgt! Hoe komt dat?

Volgens Stewart komt dit door belangen van industrie en consument. Een belangrijke speler was de Global Climate Coalition (2) die bestond uit: Exxon, BP, General Motors, Royal Dutch Shell, Ford. Ze gebruikten de media en het internet om de sceptische wetenschappelijk minderheid te promoten. Ze huurden consultant Frank Luntz in om twijfel te zaaien (3).

Klimatoloog Pat Michaels was één van de luidruchtigste sceptici [Stewart overdrijft een beetje], maar erkent nu dat 'global warming bestaat en dat mensen er iets mee te maken hebben: 'get over it!'.

Eigenlijk had ik maar één blog aan de Climate Wars willen besteden, maar er zijn nog veel meer boeiende zaken te melden. Dus: ik kom er op terug. Vrees ik. Bovendien zijn er zoveel overduidelijke parallellen met de Evolution Wars. Tenslotte: Intelligent Design is oersaai en vervelend! Een goede portie Climate Wars maakt je weer helemaal wakker!

Noten

1. The Climate Wars deel 2 en 3 werden op zondag 14 en 21 september 2008 op BBC2 uitgezonden. Deel 1 heb ik niet gezien. David Attenborough heeft ook een documentaire over klimaatopwarming gemaakt, maar ik vond die van Iain Stewart beter. Mede doordat Stewart de interactie van klimaatwetenschappers met klimaatsceptici laat zien. Zie hier voor een informatief interview met Stewart op de site van de BBC.
2. Ik heb gezocht naar hun website www.globalclimatecoalition.org maar die bestaat niet meer. Toch moet hij bestaan hebben want hij is bekend bij het webarchief. Het gekke is dat het webarchief de site wel kent, maar niet heeft gearchiveerd! De GCC participeerde in vergaderingen van het IPCC (zoals Madrid 1995) en was één van de grootste critici. De GCC had nauwe banden met Saudi Arabia, Kuwait. Deze twee landen hadden kritiek op de conclusie dat opwarming veroorzaakt werd door de mens. Die kritiek tot revisies van het eindrapport geleid. Later beschuldigde de GCC het IPCC van fraude en er ontstond een rel. De GCC is 'gedéactiveerd' (opgeheven). Een verslag van Madrid 1995 en wat volgde staat in Nature 455, 737-738 (9 October 2008)
3. Ik heb gecontroleerd wat Stewart zegt over Luntz. Die uitspraken van Luntz die hij citeert zijn terug te vinden op het internet. Hier staat de tekst van zijn beruchte memo. En hier staat het complete memo (op pag 137 - 138 de beruchte uitspraken). Ook Greenpeace heeft er over geschreven.
4. Roy Spencer is een zeer complexe maar boeiende wetenschapper (zie ook wiki verhaal). Hij is o.a. aanhanger van Intelligent Design! Volgens het wiki verhaal is hij skeptischer dan de meeste klimaatwetenschappers. Dit wordt niet duidelijk uit de documentaire van Iain Stewart. Spencer schreef dit jaar het boek met een titel die niets te raden overlaat: Climate Confusion: How Global Warming Hysteria Leads to Bad Science, Pandering Politicians and Misguided Policies that Hurt the Poor''.
5. Een andere methode is temperatuur meting met behulp van weerballonnen. Die methode geeft volgens sommigen het beste bewijs dat temperatuur toename door de mens veroorzaakt is (Benjamin Santer). Santer was ook degene die de fout in de satellietdata vond. Hij toonde aan dat de gecorrigeerde metingen goed overeenkwamen met klimaatmodellen.

tags: klimaat, TV

"Ik kijk heimelijk naar natuurdocumentaires. Vooral die van de EO. Zij weten op de een of andere manier de beste films aan te kopen. En ja, daar knippen ze vervolgens de evolutie uit. Maar je kunt ook best een autoprogramma maken zonder de werking van de benzinemotor uit te leggen, toch?" (Pieter van der Wielen in de vpro gids van 30 aug).

Pieter van der Wielen: dat kan beter! De vergelijking met een auto programma is krom. Ten eerste gaat het niet om een natuurprogramma maken, want de serie was van David Attenborough. De EO kocht een kant en klaar programma compleet met evolutie. Ten tweede en veel belangrijker: het weglaten van de werking van de benzine motor uit een autoprogramma wordt niet uit religieuze motieven gedaan. De EO knipt evolutie en de werkelijke ouderdom van de aarde uit natuurdocumentaires uit religieuze motieven (in strijd met Genesis en 6000 jaar). Je komt dus met een vergelijking over een levensbeschouwelijk neutraal technisch onderwerp om jouw 'verdediging' van het knippen van evolutie uit een BBC-programma door een conservatief-christelijke omroep te ondersteunen. Dat is krom. Over 'heimelijk kijken' gesproken: de EO knipt ook nog eens heimelijk. Ze komt er niet eerlijk voor uit. Over 'dat kan beter' gesproken: jouw argumentatie kan ook beter! Ik hoop dat jouw programma beter is...

zie mijn blog van 27 juli 2007 en volgende.

Naschrift 14 sept 08:
In tegenstelling tot de EO heeft het dagblad Trouw geen moeite met miljoenen jaren. In hun webwinkel verkopen ze de BBC serie Wild over de natuur in verschillende werelddelen. Bij de beschrijving staat: "Deze practhige natuurserie van de BBC doorloopt de geschiedenis van planten, dieren en het landschap van miljoenen jaren geleden to nu". Met Nederlandse ondertiteling. Hopelijk is dit zonder censuur gedaan. Heeft iemand de serie gezien?

tags: TV,tijdschriften

Wouter Klootwijk (rechts op de foto): "Ik zit met een kwestie: is het niet ontzettend stom om een vis met kuit te vangen?"
Dit vond ik de belangrijkste vraag in de hele uitzending van Wouter Klootwijk in zijn programma 'Klootwijk aan Zee' van 20 juli 2008 (1). Het antwoord van zijn vriend Niels Daan is enigszins verward, maar uiteindelijk geruststellend. (Niels Daan is géén ingehuurde acteur, maar een visserijbioloog die in 2007 met pensioen ging).
Daan (links op de foto): "In één haring zitten er 100.000 eitjes. Er is zo'n grote kindersterfte. Er zijn maar 2 eitjes nodig om een ouderpaar te vervangen.De rest verdwijnt. Het is altijd zo'n raar idee dat je de vis moet vangen na de paaitijd"
Klootwijk: "als je een haring met kuit opeet, dan eet je eigenlijk alleen maar 1 haring en 1 kind. Dus dan kan ik ze net zo goed zelf opeten! Dat is een opluchting!"
Daan: "eet het maar rustig op! wat is de natuur toch mooi!"
Klootwijk: hahaha!
Klootwijk (onder de aftiteling): "het mag van de biologen! Het maakt statistisch bekeken niet uit! Hom of kuit: het is de vis om het even of je er van eet of niet. Je moet gewoon niet teveel haring eten."

Teveel? Wat is te veel? Wat Klootwijk hier doet is onjuist en onethisch. Hij laat zijn geweten wel erg makkelijk sussen. Hij heeft notabebe in dezelfde uitzending op een varende haringfabriek gestaan en geconstateerd: "In de ruimen van deze ene trawler ligt na een paar weken varen zoveel haring dat heel Nederland er elke dag een visje van kan eten!". We praten hier dus over 6 miljard haringen! Dus natuurlijk gaat het niet om die ene haring die je opeet. En ook niet om dat ene kind. Ik vind de antwoorden van Niels Daan behoorlijk onvolledig en dus misleidend. De haring met kuit die je opeet produceert in ieder geval geen jonge haringen meer. En die jongen kun je volgend seizoen dus niet meer vangen. Dus je ben de kip met de gouden eieren aan het slachten. Bovendien heeft al dat kuit een ecologische functie. Notabene: de haring leeft zelf van plankton en vislarven. Als je dat gaat wegvangen dan help je soorten die daar van leven naar de knoppen. Bovendien worden haringen gegeten door allerlei vogels, vissen, zeezoogdieren. Je zit dus ook voedsel voor deze dieren weg te vangen. Niels Daan is dus behoorlijk misleidend bezig. Hij weet beter.

Verkwistend
Klootwijk: "Haringkuit is in Japan een lekkernij en brengt meer geld op dan de rest van de vis. We vissen dus op kuit met een tamelijk onbelangrijke haring er omheen." Maar dit is een ontzettend verkwistende manier van vissen. Een olifant schieten waarvan je alleen het ivoor gebruikt en de rest laat wegrotten. Een olifant is tenslotte 'een tamelijk onbelangrijk omhulsel' van ivoor (2).

Geweten met pensioen?
In het weekblad van de Wageningse Universiteit stond een achtergrond verhaal over Niels Daan ter gelegenheid van zijn afscheid. Daaruit blijkt dat hij wel degelijk weet heeft van overbevissing: "Nu, bij zijn afscheid, moet de onderzoeker concluderen dat de visstanden alleen maar verder zijn gedaald.Het gaat slecht met de visserij en met de visstand in de Noordzee". Het gekke is dat je daar totaal niets van merkt in de hele Klootwijk uitzending! Is dit ethisch en wetenschappelijk verantwoord? Is zijn geweten ook met pensioen? Het lijkt er op dat Daan de Nederlandse visindustrie te vriend wil houden (zie artikel over hem waarin hij toegeeft dat de vissers Klootwijk aan Zee prachtig vonden, want het gaf een heel ander beeld van de visserij!). Van Klootwijk kun je bijna niet anders verwachten als je weet dat hij in een interview in de vpro gids heeft gezegd dat hij 'een leuk programma wilde maken zonder gezeur over overbevissing'! Pardon! mag een programma behalve leuk ook eerlijk zijn?

Noten

1. De laatste aflevering van Klootwijk aan Zee is op woensdag 27 aug. Klootwijk is soms ook te zien in het TV programma 'Keuringsdienst van Waarde' (RVU). Hij is daar kritisch t.a.v. de vishandel (wat het kost, wat de handel uitvoert met de vis als hij eenmaal gevangen is, hoe de consument voor de gek gehouden wordt). Maar voor overbevissing en het milieu interesseert hij zich niet.
2. Als U nog iemand zoekt voor een leuk programma 'Creatief met ivoor' dat 100% negeert dat ivoor van olifanten afkomstig is, dan weet ik wel iemand!

Boeken:
Degenen die eerlijke en evenwichtige voorlichting over de visserij willen raad ik de volgende boeken aan:

• Stephen Palumbi (2001) 'The Evolution Explosion. How humans cause rapid evolutionary change', met name hoofdstuk 8 over het effect van overbevissing op de evolutie van vissen. Een losse opmerking over evolutionaire effecten zie je ook in het artikel over Niels Daan.
• Callum Roberts (2007) 'The unnatural history of the Sea. The past and future of humanity and fishing.".

Beide boeken zijn zo belangrijk dat ik er op terug kom. Het boek van Roberts is van enorm belang als je wilt weten wat de visserij door de eeuwen heen gedaan heeft met de visstand in de oceanen.

Naschrift 22 aug:
Dit vind ik op Milieu Centraal website: "De Goede Visgids helpt u bij het kiezen van milieuvriendelijk gevangen of gekweekt vis. Deze is samengesteld door Wouter Klootwijk en Stichting De Noordzee.". Lieve help! Degene die zich niet interesseert voor overbevissing gaat een goede visgids samenstellen! Let op: zijn naam is niet te vinden op http://www.goedevis.nl/, dus je ziet niet dat hij erachter zit. Erg misleidend en verwarrend. In wiki staat ook dat Klootwijk achter de goedevis site zit.


tags: TV, milieu, politiek

National Geographic Channel zond in juli een aantal keren de TV documentaire 'Was Darwin Wrong?' uit (1). Ik had hem niet eerder gezien, maar hij moet eerder uitgezonden zijn, want de aftiteling geeft 2006 als productiejaar. National Geographic magazine had in november 2004 een thema nummer met als titel 'Was Darwin Wrong?' (2) (in de Nederlandse editie: 'Had Darwin gelijk?'). Ik geef een korte impressie van de documentaire.



De documentaire heeft dezelfde vraagstelling als het themanummer (het hoofdartikel was door David Quammen geschreven) maar is in feite een geheel nieuwe productie met nieuwe voorbeelden en beeldmateriaal. Interessant is dat Darwin's theorie wordt opgesplitst in 3 hoofdclaims:

1. het leven bestaat al honderden miljoenen jaren
2. het leven begon met één of een paar eenvoudige organismen die evolueerden tot de miljoenen soorten van vandaag
   
3. die nieuwe soorten ontstonden door een natuurkracht die Darwin natuurlijke selectie noemde

De eerste stelling is tegenwoordig zo vanzelfsprekend dat je hem makkelijk over het hoofd ziet (behalve YECs heeft niemand daar tegenwoordig meer moeite mee, zeker ID niet). Claim 2 en 3 komen overeen met de illustratie in mijn blog van 18 juli: 'De pijlers van de evolutietheorie'. Het is dus een algemeen bekend onderscheid. De documentaire heeft het ambitieuze doel om binnen een tijdsbestek van 45 min (exclusief reclame!) de drie stellingen stuk voor stuk te bewijzen. Als één van de drie onjuist blijkt, stort de hele theorie in, zeggen ze. Dat is de vraag, maar ik laat het zo voor als nog.

De eerste claim: Darwin claimde niet dat hij wist hoe het leven ontstaan was, maar wel dat het al honderden miljoenen jaren oud was. Creationisten claimen dat het leven hoogstens 10.000 jaar oud was. Wie heeft gelijk?
NG laat versteende stromatolieten (bacteriën) zien die onderzocht worden door de geoloog Martin van Kranendonk in Australië. Het zijn de tot nu toe oudste bekende fossielen en ze hebben een ouderdom van 3,56 miljard jaar. Er zijn nu een dozijn fossielen van ouder dan een miljard jaar gevonden. Wat de eerste claim betreft had Darwin gelijk, concludeert NG. Daar ben ik het mee eens. Natuurlijk is er meer bewijsmateriaal.

De tweede claim: [7:13] het leven begon met één of een paar eenvoudige organismen die evolueerden tot de miljoenen soorten van vandaag. Deze claim wordt volgens NG ondersteund door fossielen: wanneer en in welke volgorde komen ze voor in de aardlagen. De relatief eenvoudige organismen moeten het oudst zijn, de jongere complexer. Om de chronologische volgorde van het fossielenbestand te visualiseren gebruikt de documentaire de wolkenkrabber metafoor (3). Je kunt de geschiedenis van het leven op aarde voorstellen als een wolkenkrabber voorstellen, waarbij de benedenverdieping het ontstaan van de aarde voorstelt (4,5 miljard jaar geleden) en de top (91e verdieping) is vandaag. Elke etage is 50 miljoen in de geschiedenis van de aarde.




0: (begane grond): ontstaan van de aarde 4,5 miljard jaar geleden
22e etage: eerste levensvormen 3,5 miljard jaar geleden stromatolieten en niets anders!
22-50e etage: er verandert in 1400 miljoen jaar (28 etages) weinig
50e etage 2,1 miljard jaar geleden: eerste cellen met een kern (eukaryoten)
80e etage: 600 miljoen jaar geleden: eerste dieren op de zeebodem leefden
82e etage: 500 milj jaar geleden Cambrium had grote verscheidenheid, complexere levensvormen
84e etage: 400 milj jaar geleden: vissen
86e etage: 300 milj jaar geleden: amphibieën
87e etage, 250 milj jaar geleden: reptielen
91e etage: nu.

NG concludeert dat Darwin gelijk had met stelling twee. Stelling twee is echter zeer algemeen geformuleerd en je kunt er alleen zeer algemene voorspellingen uit afleiden. Hij lijkt vooral tot doel te hebben het idee te ondermijnen dat alle soorten 6.000 jaar geleden in een week geschapen zijn. In die zin is het bewijs voor stelling 2 natuurlijk gelukt. Dat was ook Darwin's doel. Afgezien daarvan, is het een interessante wetenschappelijke vraag welke voorspellingen je van Darwin's tweede stelling kunt afleiden. Moest het leven persé in zee begonnen zijn met zeedieren en vissen? en pas later landdieren? Moeten reptielen en amphibieën noodzakelijkerwijs voorafgaan aan zoogdieren? Moeten koudbloedigen noodzakelijkerwijs voorafgaan aan warmbloedigen? Is het voorspelbaar uit welke groep reptielen vogels ontstaan? en uit welke groep zoogdieren zouden ontstaan? Dit heeft te maken met hoeveel noodzakelijkheid er in het evolutieproces zit. Daar kom ik in de toekomst nog wel eens op terug.

Darwin's stelling 3: [11:00] Kan natuurlijke selectie uit simpele organismen alle complexe levensvormen van vandaag voortbrengen? David Roubik (Smithsonian Tropical Research Institute). Hoe kan een blinde ongeleide natuurkracht miljoenen nieuwe soorten creëren? Antwoord van NG [in enigszins sensationele bewoordingen]: door medogenloze slachting in de natuur. Uit die gruwelijke slachtpartij ontstaat iets moois. De meest fitte organismen geven hun eigenschappen door aan de volgende generatie. Kleine verschillen kunnen in langere perioden uitgroeien tot grote verschillen. Ook hier geeft NG een zeer globaal antwoord op een zeer globale vraag.
Maar NG vervolgt met de vraag: hoe ontstaan er nieuwe soorten? hoe kan uit één soort twee soorten ontstaan? Darwin's antwoord: door de omgeving. Het voorbeeld van NG is de ijsbeer. De bruine beer trekt naar de noordpool en wordt geleidelijk witter. Dat is vertakkende evolutie. NG noemt een volgend probleem: Darwin's tegenstanders zeggen dat sommige eigenschappen of organen (het oog) te complex zijn voor een blind ongeleid proces. Het antwoord komt van professor Dan Eric Nilsson (Lund University, Denemarken): lichtgevoelige cellen kunnen stapsgewijs evolueren in compexe ogen. Eenvoudige ogen die alleen de richting van het licht kunnen registreren zijn nuttig om predatoren te ontwijken. Nautilus heeft een speldepriklens (pinhole lens), wat een verbetering is . Een verdere verbetering is een lens die van vorm kan veranderen en daardoor scherp kan stellen. Iedere stap is een vooruitgang. Nilsson toont aan dat het oog theoretisch in stappen kan ontstaan. Dit is het soort van bewijzen dat natuurlijke selectie als verklaring van soorten en hun aanpassingen aannemelijk moet maken.

NG constateert dat missing links twijfel zaaien over Darwin's theorie. Ik zou dit probleem eerder onder stelling twee rangschikken, omdat het met fossielen te maken heeft. Overgangsvormen zijn noodzakelijk om de continuiteit van al het leven te garanderen. Met het vinden van een missing link heb je immers nog niet automatisch iets bewezen over natuurlijke selectie (stelling 3). NG voert paleontoloog Neil Shubin (Tinbergenlezing 2008, boek You Inner Fish) op die de missing link Tiktaalik heeft gevonden. Het is een missing link tussen vis en viervoeter (lopend dier). Het vinden van een missing link is een kwestie van geluk. Naar schatting zijn maar 1 : 1000 dieren die ooit geleefd hebben gefossiliseerd. Ik zou zeggen dat zonder de Tiktaalik niet de hele evolutietheorie weerlegd zou zijn, maar het fossiel helpt wel te bewijzen dat er overgangsvormen zijn. Dus alweer een stukje bewijsmateriaal voor stelling 2. De vraag is hoeveel bewijsmateriaal er nodig is om te bewijzen dat Darwin gelijk had. Mij lijkt dat zondermeer de moeilijkste overgangen in de evolutie bewezen moeten worden. De NG documentaire heeft uiteraard geen tijd voor dit soort vragen.

NG noemt nog een probleem voor Darwin: sommige eigenschappen van dieren lijken niet fitness verhogend. In tegendeel: de pauwestaart is gevaarlijk. Het maakt het moeilijker in plaats van makkelijker aan roofdieren te ontsnappen. Het moet een behoorlijke handicap zijn. Deze kwestie dreigt Darwin's hele theorie te ondermijnen. De pauw zou uitgestorven moeten zijn. Darwin maakte zich dermate grote zorgen over dit verschijnsel dat hij een aparte vorm van selectie introduceerde: sexuele selectie. Dat betekent: de voorkeur van vrouwtjes maakt dat mannetjes steeds mooiere staarten krijgen met meer ogen erop. Dit is experimenteel aangetoond door gedragsonderzoeker Marion Petrie. Maar weegt dit op tegen natuurlijke selectie en waarom hebben de vrouwtjes die voorkeur? Antwoord: opvallende staarten gaan gepaard met goede genen. Dat is natuurlijke selectie. Darwin was right.

NG is niet gauw tevreden. Nog één probleem: hoe gaat dit alles op moleculair niveau? Hier wordt Mike Levin [36:42] ten tonele gevoerd. Eén enkel gen kan een groot verschil maken in lichaamsbouw. Kokerdiertje (seasquirt, primitief op de zeebodem levend diertje) heeft een hart met 1 kamer. Door het inbrengen van DNA in het embryo stadium krijgt het diertje een hart met twee kamers. Het nieuwe hart werkt normaal. David Kingsley [41:33] vertelt hoe de walvis (zoogdier) zijn poten verloor. Pitx1-gen is waarschijnlijk uitgeschakeld in walvissen net als in sommige stekelbaarsjes.

De conclusie van NG: 'Het leven had geen schepper nodig'. Ze bedoelen natuurlijk: de ontwikkeling vanaf de eerste levensvormen heeft geen schepper nodig. Natuurlijk heb je veel meer bewijsmateriaal nodig voor de drie stellingen van Darwin. En dat is er ook. Maar zelfs een 10-delige serie zou nog niet voldoende zijn om dat te laten zien. Maar wie heeft het uithoudingsvermogen om die te ondergaan? In ieder geval zouden de mensen die zeggen dat Darwin onvoldoende bewezen is, zo'n denkbeeldige serie moeten uitzitten. Geen paniek: er zijn boeken die dat doen. Maar dan moet je ze wel lezen. Uiteraard kom ik terug op de essentiële vraag: Was Darwin Wrong?


Noten
(1) met dank aan Simon die mij attenteerde op de uitzending! Anders had ik hem misschien helemaal niet gezien!
(2) Ik heb sinds 1997 een website met de domeinnaam www.wasdarwinwrong.com
(3) De gebouw metafoor komt niet voor in het NG magazine themanummer. Het is een didactisch hulpmiddel. Gebruikelijker is het om de geologische tijdsduur van de aarde voor te stellen als een jaar of een dag, waarbij de mens op 31 december of 5 voor 12 verschijnt. De gebouw metafoor nodigt uit tot misverstanden zoals gebleken is op dit blog. Ik hoop dat het nu duidelijk is dat de gebouw metafoor staat voor de geologische tijd en dat je het fundament van het gebouw niet tegelijkertijd kunt gebruiken als logisch fundament van de evolutietheorie. Dat is het schandelijk door elkaar gooien van twee metaforen.

"Het mooie van zo'n ijskern is dat je terugkijkt in de tijd, want
elk jaar wordt er een dun laagje sneeuw afgezet en als je dan
maar lang genoeg teruggaat in zo'n kern, dan ga je steeds
verder in de tijd terug. Het lijkt een beetje op de jaarringen
van een boom eigenlijk. En zo'n halve meter ijs kan zo om
honderden of duizenden jaren geschiedenis gaan. Dus eigenlijk
is het een historisch klimaat archief."
(Reinier van de Berg in Galileo, 13 mei 2008)

Juist, dit heeft hij fantastisch goed uitgelegd! Ga zo door! Hij vervolgt:

"De temperaturen zoals die nu op aarde zijn, hoe uniek zijn die vergelijken met (korte aarzeling) hele lange tijden geleden?"

Antwoord van Roderik van de Wal, glacioloog:

"130.000 jaar geleden is het ietsjes warmer geweest dan nu
en wordt als een analoog gezien voor wat ons te wachten staat."

Let op: "130.000 jaar geleden" is niet gecensureerd door de EO!!!
Dit is de éérste keer in een uitzending van de EO dat een tijdsduur van meer dan 6.000 jaar er niet uitgeknipt wordt!

Je kunt niet uitsluiten dat de EO bewust deze ene uitspraak door de censuur heeft heeft laten glippen. Misschien als voorzichtige poging om door te laten schemeren dat wetenschappers werken met tijdsduren en leeftijden van véél meer dan de Bijbelse 6.000 jaar. Een voorzichtige en unieke poging om het EO-publiek te laten wennen aan het idee dat de aarde veel ouder is dan 6.000 jaar? Je weet het niet...
Heeft de EO de lessen geleerd van de evolutie-censuur affaire? (De EO knipte alles wat met evolutie en miljoenen jaren te maken had uit natuurfilms van David Attenborough). De EO heeft een nieuwe directeur, dus je weet het niet...
Maar het is ook mogelijk dat ze het simpelweg over het hoofd gezien hebben, of het niet aandurfden een Nederlandse wetenschapper te censureren (dat is tenslotte dichter bij huis dan David Attenborough).

EO ga zo door! U heeft een nuttige, informatieve serie over het klimaat uitgezonden èn U heeft een jaartal van aanzienlijk meer dan 6.000 jaar doorgelaten!

---

Noten:
Op 27, 30 en 31 juli 2006 blogde ik over weerman Reinier van den Berg: "De evolutietheorie vind ik een ongeloofwaardig verhaal". Die uitspraak was de aanleiding om dit blog te beginnen.

Postscript 12 juni:
Wetenschappers hebben nu een complete reconstructie gemaakt van de geschiedenis van CO2 en methaan in de atmosfeer over de laatste 800.000 jaar met behulp van diepteboringen in het ijs van Antartica. (Bron: Nature 15 mei 2008). Dit zijn dus geen speculatie's, berekeningen, of voorspellingen, maar metingen! Hoe lang zal het duren voordat dat doordringt tot Reinier van den Berg en het EO publiek? Dit is natuurlijk niet hetzelfde als evolutie accepteren, maar alles begint bij een juiste voorstelling van de leeftijd van de aarde!

Postscript 7 juli: In de EO-uitzending van Wild China deel 1 (5 juli) treffen we de volgende uitspraak aan: "De Chinezen verbouwen al 8000 jaar rijst". Dat is dus 2000 jaar vóórdat de wereld geschapen werd.


tags: TV, milieu, religie

Noten

1. Vandaag verscheen een bespreking van het boek 'Fixing Climate: What Past Climate Changes Reveal About the Current Threat - and How to Counter It' in Nature onder de heading 'Learning from climates past'. Dat zegt eigenlijk alles: leren van het verleden. D.w.z. het ongecensureerde verleden.

PS 17 mei: In het Kennis katern van de Volkskrant staat het bericht dat er lucht is geanalyseerd van 800.000 jaar oud in een boorkern in ijs op Antartica. Hoe kan dat als de aarde 6.000 jaar oud is?

tags: milieu,TV,religie,klimaat

---

Over de klimaatopwarming is veel gezegd en gediscussieerd. Onlangs werd op Canvas de documentaire The Truth About Climate Change (1) van de BBC uitgezonden. De presentator is David Attenborough, bekend van tientallen natuurdocumentaires. Ik kies als belangrijkste fragment de ludieke presentatie van de globale temperatuurgrafieken waarbij Attenborough samen met statiscus en klimaatdeskundige professor Peter Cox door de grafiek heenwandelt. De reden voor de keuze van dit fragment is omdat hier het cruciale argument getoond wordt voor de menselijke oorzaak van klimaatopwarming. Door deze grafieken is David Attenborough overstag gegaan. Daarvoor was Attenborough een klimaatskepticus! En ieder weldenkend mens zou nu dezelfde conclusie moeten trekken!



De rode grafiek laat de stijging van de gemeten temperatuur van de aardse atmosfeer zien.
Onmiddellijk valt op dat er sterke fluctuaties zijn. Ten tweede dat er een overall stijging op de lange termijn is. Met name vanaf 1910 is er een opwaartse trend.



De groene curve is de temperatuur berekend door een computermodel uitsluitend gebaseerd op natuurlijke factoren zoals vulkaanuitbarstingen en zonneactiviteit. De conclusie uit deze grafiek is dat tot midden vorige eeuw het klimaat verklaard kan worden door natuurlijke factoren. Na 1970 is er een toenemend verschil tussen wat natuurlijke bronnen (groen) voorspellen en de gemeten temperatuur (rood). Hoe moet dat verschil verklaard worden?



De gele curve is de berekende temperatuur wanneer zowel met natuurlijke als menselijke factoren (fossiele brandstof, CO2, broeikaseffect) rekening gehouden wordt. De gele curve geeft duidelijk een betere verklaring voor de gemeten temperatuur en vooral van de laatste 30 jaar. Dit betekent dat de temperatuurstijging van de laatste 30 jaar door menselijke invloed tot stand gekomen moet zijn. Zonder menselijke invloed zou de toename lang niet zo sterk geweest zijn. Aanname hierbij is dat het computermodel voldoende realistisch is. Volgens Cox laten de grafieken zien dat het computermodel voldoende realistisch is (2).

U kunt die grafieken zelf zien in een handig Youtube filmpje van 2min 43sec. Het filmpje is een fragment uit deel 1 van de BBC documentaire 'The Truth About Global Warming' waarin David Attenborough met statisticus en klimaatmodelleur Peter Cox (CEH, UK) de 3 bovenstaande grafieken laten zien. Dit fimpje heeft het voordeel dat het ook de verticale (temp) en horizontale as (tijd) laat zien, zaken die Canvas er merkwaardig genoeg uit gegooid heeft. Het filmpje vind ik het belangrijkste onderdeel van de hele 2-delige documentaire.

Mijn stelling voor vandaag is: als we het niet eens zijn over de rol van de mens in de klimaatopwarming, dan heeft het weinig zin om te gaan discussieren over: (1) de gevolgen van de klimaatopwarming voor de mens en (2) hoe we de gevolgen van de klimaatopwarming moeten tegengaan. Eerst moet je het over de meest fundamentele feiten eens zijn! Als je kijkt naar de commentaren die sommige op het Youtube filmpje hebben gegeven, dan blijkt men gewoon niet in staat zo'n grafiek te lezen en dientegevolge onzin uit te kramen. Dus: laten we het eerst eens worden over de feitelijkheid van de klimaatopwarming en de rol van de mens daarin.

Noten:
(1) Ik kan geen dvd van deze documentaire vinden in de BBC shop. Hopelijk komt die nog.
(2) Een fanatieke klimaatcriticus en anti-IPCC is Professor Bob Carter met een serie van 4 youtube filmpjes. En hier is nog een anti-klimaatopwarming video: The Great Global Warming Swindle.

PS Op 6 februari had ik het boek van Erwin Kroll, Een warme wereld. Een positieve kijk op ons klimaat, besproken, op 3 februari over Paradiso-lezing over klimaat door Pier Vellinga, en op 30 januari over Amnesty veroordeelt Nobelprijs Al Gore.

tags: TV,klimaat,milieu