De inaugurele rede van Han Zuilhof
Evolutie: een gebouw zonder fundament?
In het Nederlands Dagblad (een christelijk dagblad) van 23 mei verscheen een interview met Han Zuilhof naar aanleiding van zijn inaugurele rede als hoogleraar organische chemie in Wageningen. Het interview verscheen onder de provocerende kop: 'Wetenschap weet bijna niets van de oorsprong van het leven'. Zijn oratie 'Alles is altijd ingewikkelder' is de moeite van het lezen waard (ook interessant voor filosofen en wetenschapshistorici: Zuilhof blijkt behalve chemicus ook filosoof te zijn).Twee uitspraken van Zuilhof deugen niet:
(1) "De meest omvattende theorie voor het ontstaan van het leven op aarde is de evolutietheorie" (pag 11),
(2) dat er grote grote leemtes zijn in onze kennis over het ontstaan van het leven en "In veel [middelbare school-] leerboeken staat eigenlijk dat we wel zo ongeveer weten hoe het leven is ontstaan (...) en dat is incorrect" (nd).
1) Zuilhof haalt 'het ontstaan van het leven' en 'het ontstaan van soorten' door elkaar! Darwin had helemaal geen theorie over het ontstaan van het leven op aarde. Darwin gaf een theorie over het ontstaan van soorten. Niet over het ontstaan van de eerste levensvormen. Nadat Zuilhof onopgeloste problemen ten aanzien van het ontstaan van het leven besproken heeft, schrijft hij:
"Wat impliceert dit nu voor ons perspectief op de evolutietheorie? Allereerst dat de opinie dat het leven ontstaan is op een dergelijke wijze momenteel nog niet ondersteund wordt door wetenschappelijke gegevens. Om beeldspraak te gebruiken: Het gebouw staat niet op een degelijk fundament, in de wolkenkrabber van de evolutieleer is de begane grond nog geen begaanbare grond. Hier is sprake van een significant probleem, zeker omdat de evolutietheorie zo’n grote rol speelt in de hedendaagse wetenschap. (...) Als je eenmaal binnen bent, bieden al die hoge verdiepingen prachtige vergezichten, maar je kunt er momenteel als wetenschapper niet fatsoenlijk binnen komen." (pag.15)Onzin! Dit is zeer misleidende beeldspraak! Het suggereert nl. dat de evolutietheorie geen deugdelijk fundament heeft. Nog sterker, de evolutietheorie moet al ingestort zijn! Een gebouw zonder fundament stort nl. in. Maar dan zou de evolutietheorie direct na het verschijnen van The Origin of Species in 1859 al ingestort moeten zijn! Want Darwin had helemaal geen theorie over het ontstaan van het leven. U voelt al wel dat Zuilhof hier vreselijk de mist in gaat. Veel valt hier nog over te zeggen. Ik laat het voorlopig even hierbij: Darwin verzamelde argumenten en feiten die voldoende waren om de constantheid van soorten te ondermijnen (Linnaeus), gemeenschappelijke afstamming van al het leven zeer waarschijnlijk te maken (common descent) en natuurlijke selectie als een hypothese voor het mechanisme aannemelijk te maken. Dat is het fundament voor de evolutietheorie. Dat staat als een huis. Het staat los van het ontstaan van het leven. Darwin's theorie verklaart het ontstaan van soorten uit één of meerdere eerste levensvormen. De allereerste levensvorm wordt als uitgangspunt genomen. Het ontstaan van de eerste levensvormen is een apart probleem dat helemaal niets afdoet aan de adequaatheid van Darwin's evolutietheorie. Wat Darwin deed was gewoon "Grote vragen opsplitsen in kleinere brokjes" (Zuilhof's eigen woorden! pag.22). En dat geldt voor de huidige evolutietheorie net zo goed als die van Darwin. Natuurlijk is het ontstaan van het eerste leven een noodzakelijke voorwaarde voor het ontstaan van alle andere levensvormen. Maar dat ondermijnt Darwin's evolutietheorie niet!
Door het dubbelzinnig gebruik van de term 'evolutietheorie' brengt Zuilhof de onzekerheid over het ontstaan van leven over op de evolutietheorie in strikte zin. Hij doet dit bewust of onbewust. Hij stelt in het nd interview dat hij stellig in intelligent ontwerp gelooft, zonder in Intelligent Design als wetenschappelijke theorie te geloven. Misschien droomt hij over de ineenstorting van de evolutietheorie. Misschien vindt hij het best wel prettig dat het ontstaan van het leven niet is opgelost. Hoe dan ook, zijn metafoor van het gebouw zonder fundament blijft een zéér foute vergelijking!
2) in (middelbare school) leerboeken zou staan dat het ontstaan van het leven in principe opgelost is. In het meest gebruikte boek 'Biologie voor jou' (VWO5) is dat inderdaad zo. Tenminste er wordt niet duidelijk gezegd dat het een nog niet opgelost probleem is. Maar in een ander leerboek 'Biologie interactief' (HAVO5) staat wel degelijk:
"Je begrijpt dat er nog een heleboel te verklaren is en dat de stap naar de nu levende organismen nog heel groot is." (p.124. Slotconclusie van paragraaf 7.4 "Het ontstaan van het leven op aarde.")Een prima leerboek. Tenslotte ben ik het hartgrondig met Zuilhof eens wanneer hij schrijft:"We moeten daarom momenteel geen ferme uitspraken doen over het ontstaan van het leven, zeker niet in leerboeken, maar gewoon verder onderzoeken". Precies!
Noten.
- De rede van Zuilhof 'Alles is altijd ingewikkelder' (10 april 2008) is hier te vinden.
- Met dank aan Tycho Malmberg (NIBI) voor het ter beschikking stellen van de biologieboeken.
- Maarten Wisse had over het nd interview geblogd. Bij deze: bedankt Maarten voor de tip.
PS (dinsdag 1 juli): het blijkt dat www.keepthefaith.nl ook al geblogd had over Zuilhof op 23 mei. Dat heb ik óf over het hoofd gezien óf het verhaal leek toen niet alarmerend genoeg om er iets mee te doen.
PS 2. De schade is al aangericht: op het internet vindt je al nieuws onder de kop 'Evolutie mist fundament'.
PS 3 [ 9 juli ] Als we de Zuilhof-redenering toepassen op de natuurkunde, dan mist de natuurkunde een stevig fundament omdat de zwaartekracht niet ondergebracht kan worden bij de andere 3 fundamentele natuurkrachten (er is geen quantumtheorie van de zwaartekracht). Met andere woorden: zolang er geen 'Theory Of Everything' (TOE) is, mist de natuurkunde haar fundament! Een uitstekende krantekop voor het ND. Toegepast op de cosmologie: cosmologen begrijpen 98% van het heelal niet, dus de cosmologie ontbeert enig fundament! Weer stof voor een alarmerend artikel in het ND.
....Bij een discussie met een creationist
(niet met het gewone breinloze volgers-type wiens enige argument bestaat uit „evolutie is vals omdat mijn predikant dat zegt “; maar met een creationists die zijn meningen verdedigbaar acht ) dan is er veel kansen dat op één bepaald ogenblik iets wordt verteld in de trant van „evolutie is vals omdat het zelfs niet kan verklaren hoe het leven begon “.
En als dat argument wordt gebruikt op een openbaar forum (of in de kommentaren op een blog ) , zijn de kansen ook erg groot dat het volgende stereotype antwoord van een of andere niet-creationist komt:
" .... dat de evolutie niet de oorsprong van het leven behandelt, maar slechts hoe het leven zich verder gedraagt en ontwikkeld wanneer het reeds aanwezig is "
;ofwel ( de gesuggereerde "foute " conclusie= ) abiogenesis, heeft NIETS met evolutie vandoen.
Dat ergert me nog meer dan de verhalen van de daadwerkelijke creationist, omdat het aantoont dat die persoon ofwel "evolutie" niet als procesmatig systeem wil begrijpen of bespreken , ofwel dat hij gewoon afhaakt met gebruikmaking van een jantje van leiden ....
"Evolutie als wetmatig proces" ( Dennett noemt het bijvoorbeeld een algorythme) of als een aantal processen van zelforganisatie die optreden binnen een chaotisch systeem wanneer aan bepaalde circumstantionele voorwaarden is voldaan (1 ) is niet te scheiden van abiogenesis;
Dat komt omdat " evolutie" eens niet alleen maar op levend wezens van toepassing zou kunnen zijn (tenzij u specifiek het leven als het enige wat evolueerd definieerd ). In de hier voorgestelde optie is er geen ( wetmatige ) onderbreking tussen levende en het niet -levende systemen : die voortdurend veranderen en nieuwe evenwichten zoeken .
die zijn zelfs allemaal even gecompliceerd en wachten nog steeds elk specifiek om ontrafeld te worden
De onderbreking tussen biologische evolutie en abiogenesis is daarom kunstmatig .
Wat is evolutie ?
Er zijn vele definities geweest, maar grotendeels, vereisen ze allen willekeurig veranderlijke erfelijke trekken enerzijds (genen, bijvoorbeeld), en een (non-random) selectieproces anderzijds . moet het daarom altijd over "organisch leven " gaan , om van toepassing te zijn ? Wanneer men over leven spreekt, duiken altijd vroeg of laat " virussen " op . (2) .... Het zijn bundels van genetisch materiaal in een eenvoudige beschermende laag van proteïne ( de eiwit mantel of de capside ) .
Zij eten niet, drinken niet, kunnen zich slechts vermenigvuldigen door letterlijk de kopiër-apparatuur van hun gastheercel te kapen wat chemische reactie blijken te zijn waar men tegenwoordig toch enig goed zicht op heeft . Virussen zijn trouwens grote maar eenvoudige onregelmatige niet-levende kristallen buiten hun gastheren (= voorbeeld tabaksmozaiekvirus ) .
Maar evolutie is duidelijk op hen van toepassing.
Ze ontwikkelen resistentie tegen medicijnen , passen zich aan veranderende gastheermilieu's aan en er is zelfs speciatie (hoewel virusspeciatie niet volledig vergelijkbaar is met speciatie van "hogere" organismen).
Abiogenesis gaat ook over evolutie grote conglomeraten prebiotische stoffen gelijkend op (nog eenvoudigere)virussen
Er is niet iets magisch aan de gang dat voorafging aan de evolutie ( tenzij je natuurlijk wel de toverstaf -verklaring , als wetenschappelijk verantwoord wilt opdringen ) .
Het wordt onvermijdbaar ineengestrengeld met evolutie, en de evolutie processen zijn een zeer belangrijk hulpmiddel in het begrip van hoe het werkte.
De fout die creationisten ID-ers maken is niet dat zij evolutie samenvoegen met abiogenesis ( je kan bijvoorbeeld ook wel degelijk spreken over de naturalistische oorsprong van paraplus en de naturalistische reden waarom regen onstaat / overigens kan je dat ook apart van elkaar doen ) - maar dat creationisten veronderstellen dat zowel aan de oorsprong van het leven als aan de oorsrpong van de soorten dezelfde tovenaar ten grondslag ligt ( en er nooit een naturalistische verklaring mogelijk zal zijn .....)
(1)evolutie is slechts een van de (belangrijkste ) onderdelen van de algemene systeemtheorie ?
zie Prigognine en Heylighen
(2) als je leven wilt bepalen als datgene wat evolueerd , dan zijn virussen wel levend.
Maar dan zijn computer -simulaties en programma zoals "Weasel", avida etc ...ook levend
Ook hier speelt selectie duidelijk een rol.
Volgens Dawkins is minstens een van de voorwaarden voor evolutie : een "replicator " ...
Dat is niet noodzakelijk een " organisch levend " wezen ...
(Comment this)
Ahum... de nu levende organismen??? Wat hebben die dan met abiogenese van doen? (Comment this)
Dus het gedeelte "Je begrijpt dat er nog een heleboel te verklaren is" slaat op het ontstaan van het leven op aarde. Ik zal dat onder het citaat zetten zodat de context duidelijk wordt. En "de stap naar de nu levende organismen nog heel groot is" bedoelt de evolutie van primitieve cellen naar eukaryoten en meercelligen. Dit is typerend voor dezelfde eerlijkheid en voorzichtigheid. Belangrijk is dus dat dit boek duidelijk onzekerheden vermeldt. En dat is wat Zuilhof ontkent. (Comment this)
AUB géén niet terzake doende bijzinnen, die werken verwarrend, en ik weet dan niet wat je eigenlijk wilt zeggen! Dus, kort en bondig aub. Eerste bedenken wat je mening is, dan pas gaan schrijven! (Comment this)
Zelfs als er sprake van "inteligent design "is , moeten die wetten worden gevolgd; waardoor in feite het concept "intelligent design" dus totaal overbodig wordt als verklaring ) ...
Alleen zijn deze toepassingen en zeer vele interacties nog niet allemaal voldoende gedetailleerd bekend ( of dat ooit kenbaar zal worden (als wholistisch overzichtelijk geheel) laat ik in het midden ) ...
De evolutie ( in verruimde zin ) is dus nog niet voldoende gegrondvest maar dat mag geenzins beletten om er verder naar te zoeken ...
Het invullen met de oplossing : het moet de ID- designer geweest zijn , is alleen maar een science -stopper ( maar kan eventueel een psychologisch bevredigende oplossing zijn voor een gelovige, maar dat is iets anders dan de schoonheid en de vanzelfsprekendheid van het proces zelf in te zien en er zich over te verwonderen ) ....
Evolutie in engere zin (= biologische evolutie ) is volgens mij wel voldoende gegrondvest( gewoon genoeg aangetoond door evidenties ) :er is "common descent with modifications " en dat is de grondoorzaak van de biodiversiteit( inclusief het onstaan van de mens ).
Een van de mechanismen die de biologische evolutie verklaard is RM + NS ...maar het is IMHO lang niet het enige mechanisme ( en misschien zelfs niet het belangrijkste ? )
(Comment this)
Alles wat je nu schrijft maakt de indruk dat je het zelf niet begrijpt. (Comment this)
Het is niet een terminologische kwestie.
Of je nu wel of niet het ontstaan van het leven onder evolutietheorie laat vallen, het gaat erom dat de huidige evolutietheorie (neo-Darwinisme) een perfect solide fundament heeft in het feitenmateriaal.
Het bewijsmateriaal voor common descent en natuurlijke selectie zijn NIET afhankelijk van
de oorsprong van het leven. En dat schijnt Zuilhof totaal over het hoofd te zien. En daar gaat het mij om.
(Comment this)
1 Het zal duidelijk zijn dat evolutie als in de overgang van vinnen naar poten - zie de mooie Ventastega bijdrage hierboven - logisch onafhankelijk is van hoe het leven ontstond.
2 Evolutie is strictgenomen een wijder begrip dan "evolutie van cellulair leven - maar de interesse in grotendeels in de "evolutie van cellulair leven"
3 Zie op Panda's Thumb Matzke's artikel: It is simply not true that we, the scientific community, know almost nothing about the Origin Of Life (what an individual who spent a career working on fossils or fruit flies or speciation might know personally is a different question).
Origin of Life is een moeilijk terrein voor een bioloog: het is organische chemie, en de details zijn moeilijk te vatten. Het is duidelijk dat er twee sterk verschillende scholen zijn, en het is ook duidelijk dat geen van de twee scholen alle details heeft uitgewerkt. Een van de twee (metabilism first, chemoautotrophy first ) lijkt te betogen dat leven moet ontstaan gegeven de eigenschappen van de chemische elementen en de aarde, maar hoewel het me waarschijnlijk lijkt dat de andere school (information first, heterotrophy first) dat ook zegt is het moeilijk dat in zoveel woorden te vinden.
In Nature van 3 juli 2008 staat een News & Views van Deamer bij een artikel van het lab van Szostak. Het begint met "How life began remains an open question". Deamer becommentarieert een resultaat van de heterotrofe school: een goed resultaat (voor zo ver ik het kan zien). Maar in Deamers commentaar staan van die gruwelijk ergerlijke zinsneden: Life began when one or more of the assemblies found a way not only to grow, but also to reproduce by incorporating a cycle involving catalytic functions and genetic information.
(Comment this)