evolutie.blog.com

Het boek De denkers van de jungle heeft drie auteurs, maar het is overduidelijk het boek van Willie Smits en gaat overduidelijk over één onderwerp: het beschermen van de rode aap: de orangutan. Willie Smits is een gedreven natuurbeschermer, dierenbeschermer, en mensenbeschermer. Hij heeft bosbouw gestudeerd in Wageningen en heeft op Borneo gewerkt aan bosbouw projecten. Toen hij op een vuilnisbelt een halfdode orangutanbaby vond, heeft hij het diertje mee naar huis genomen. Daarmee is alles begonnen. Zijn werk is nu uitgegroeid tot de BOS (Borneo Orangutan Survival Foundation). Het wordt nu erkend en gesubsidieerd door de overheid. Dezelfde overheid die op Borneo de grootste oliepalmplantage ter wereld wil aanleggen. Het BOS heeft nu zo'n driehonderd lokale medewerkers in dienst, en huisvest tegen de duizend jonge orangutans. Het is zoiets als Stichting AAP in Nederland, maar dan iets groter. Die orangutanwezen ontstaan niet doordat ze door hun moeders in de steek gelaten worden of zoiets, maar door de gewetenloze houtindustrie en palmolieindrusitrie. 'Industrie' is een te mooi woord voor deze gewetenloze maffia die roofbouw pleegt op de regenwouden en daarmee de woonplaatsen van de orangutan in ongekend snel tempo aan het vernietigen is. Smits gebruikt zelfs de term 'genocide'. De uitgehongerde moeders met babies die op zoek naar voedsel zich op de plantages durven begeven worden begroet met geweervuur. Als het even kan worden de babies gespaard om verhandeld te worden. Ja, baby orangutans zijn handelswaar! Smits en zijn team gaat er ook actief op uit om handelaren voor te zijn en de wezen te redden. Er staan uiteraard heel veel van dit soort deprimerende zaken in dit boek. Dat is de harde realiteit.

"Het verschil tussen mens en orangutan is waarschijnlijk kleiner dan we denken. Wat ik met orangutans heb meegemaakt, heeft me kippenvel gegeven, de tranen in de ogen doen springen - en me in mijn hart erg boos gemaakt op de mensen die deze unieke dieren voor een paar euro doden of jarenlang in kleine kooitjes laten creperen." (p.268)

Het eerste deel van het magnifieke boek beschrijft de leefwijze van deze onbekende rode aap. Er is veel meer bekend over chimpansees en bonobos (Frans de Waal) en gorilla's (Gorillas in the mist). Orangutans leven hoog in de bomen, onzichtbaar door het dichte bladerdek. Pas in de jaren negentig is ontdekt dat orangutans werktuigen gebruiken. Maar het boek eindigt positief en hoopgevend met een wonderlijk verhaal hoe Smits een stuk kale en verbrande grond dat eens oerbos was, en dat er uit ziet alsof er een atoombom was gedropt, opkoopt en omtovert tot een paradijs voor orangutans, mensen en vele andere dieren. Iets wat alle deskundigen voor onmogelijk hielden. Hier zal zijn ervaring als bosbouwer wel van pas gekomen zijn. Het werk van Willie Smits in Borneo wordt gesteund door de Nederlandse stichting Primates Helping Primates. Ik ben gelijk maar donateur geworden.

Er bestond in de Nederlandse taal nog geen boek over de orangutan. Het is vooral een fotoboek met honderden prachtige foto's. Het is een eerbetoon aan de orangutan. Het is te vergelijken met Frans de Waal: Bonobo. The Forgotten Ape, ook een prachtig foto- en informatief boek (ik weet niet of dat in het Nederlands is vertaald). Het verschil is dat de Waal 'wetenschappelijker' is: nette literatuurverwijzingen, bibliografie, goede index etc, terwijl Smits géén literatuurlijst of websites geeft en de index slechts twee paginas lang is. Hoewel ik een groot liefhebber ben van de boeken van Frans de Waal, moet ik toegeven dat hij bijv. in zijn Forgotten Ape vrijwel géén aandacht voor de bescherming van de bonobo in het wild heeft. Smits, die zelf gepromoveerd is, heeft stevige kritiek op wetenschappers die alleen maar publiceren, en niets doen om de dieren die ze bestuderen te redden van de ondergang. Zo heeft Smits kritiek op de beroemde chimpansee-expert Jane Goodall, die "heeft in haar onderzoeksstation in het Tanzaniaanse Gombe dertig jaar toegekeken hoe het bos werd geveld" (p.199). "Greenpeace vecht slechts voor één diersoort: de walvis, die waarschijnlijk beter is in het aantrekken van donateurs en geld dan mensapen. Het WNF (Wereld Natuur Fonds) is even groot en rijk als log en traag en registreert de teloorgang van de orangutan in rapporten. De UNEP biedt stervensbegeleiding" (p.201).

Verdere Informatie:
- Willie Smits was 18 mei te gast op Vroege Vogels radio, daar hoorde ik voor 't eerst van Willie Smits en zijn boek.
- Engelse editie: 'Thinkers of the Jungle'; Duitse uitgave: 'Die Denker des Dschungels' (Ullmann).
- Willie Smits was 13 mei te gast bij Paul en Witteman. Deze uitzending is hier te beluisteren. Zeer aanbevolen. Smits geeft een zeer goed inzicht in het hoe en waarom van zijn werk ondanks de vaak kritische vragen en semi-humoristische opmerkingen van P&W. (duur: plm 10 min).
- Wiki heeft een item over Willie Smits (enigszins verouderd, maar informatief).