evolutie.blog.com

Gistermiddag was de Amerikaanse paleontoloog Neil Shubin in Nederland om de Tinbergenlezing 2008 te geven over de ontdekking waardoor hij beroemd is geworden: de Tiktaalik, de Inuit naam voor een dier dat kenmerken heeft van een vis en een landdier. Het aardige van de ontdekking was dat Shubin doelbewust op zoek was naar een overgangsvorm tussen vis en viervoeter. Hij wide eerst weten wat de evolutietheorie voorspelde over wanneer zo'n overgang plaats gevonden moest hebben. Dat bleek het Devoon, 375 miljoen jaar geleden. Dus moest hij zien uit te vinden waar afzettingen uit het Devoon aan de oppervlakte te vinden waren. Hij vond drie locaties in een oud geologie handboek Evolution of the Earth. Twee daarvan waren al grondig onderzocht, één nog helemaal niet. Het waren arctische eilanden ten noorden van Canada. Een beetje afgelegen gebieden. En die koos hij uit. Hij had geluk. Na een paar jaar vond hij het fossiel Tiktaalik en was op slag beroemd.

Het gehele verhaal wordt op dvd gezet en is al in een Nederlandse vertaling te verkrijgen. De Nederlandse paperback heeft vele mooie illustraties, maar ze zijn zwart-wit. De dia's van Shubin waren in kleur, en dat maakt de tekeningen nog duidelijker. Ik heb de Amerikaanse hardback uitgave Your Inner Fish nog niet gezien, mogelijk zitten daar wel kleurafbeeldingen in (1). Maar dit zijn kleine tekortkomingen. Ik kan het Nederlandse paperback zondermeer aanbevelen vanwege het hele verhaal dat er verteld wordt. Het boek is méér dan alleen het Tiktaalik verhaal. Doordat Shubin college anatomie moest geven aan eerstejaars geneeskunde studenten, kwam hij op het idee om dat te doen aan de hand van de evolutionaire geschiedenis van de menselijke organen. Dat heeft hij ook in het boek gedaan. Zo ontstond ook de naam van het boek: de vis in ons. Bijvoorbeeld: de botjes in onze hand zijn uiteindelijk afkomstig van de vinnen van de visachtige Tiktaalik. Op die manier gaat hij alle organen van de mens langs. Een goed idee. Zeer de moeite waard!

Literatuur: de oorspronkelijke publicatie van Shubin verscheen in Nature:
Edward B. Daeschler, Neil H. Shubin and Farish A. Jenkins, Jr (2006) "A Devonian tetrapod-like fish and the evolution of the tetrapod body plan", Nature, 6 april 2006.

NB: de Tinbergenlezingen worden o.a. aangekondigd in de wetenschapsbijlage van de nrc. Men kan gratis kaarten bestellen. De laatste twee jaar werd de lezing in het Gorlaeus lab in Leiden gehouden. Er rijdt een gratis pendelbus van Leiden CS naar het Gorlaeus. De koffie is gratis, er is een boekenstand. Bovendien geeft de toegangskaart recht op gratis toegang tot Naturalis. Al met al zeer de moeite waard om volgend jaar in de gaten te houden.

Noten

1. In de Amerikaanse hardback uitgave zitten ook geen kleurafbeeldingen! (met dank aan Taede Smedes). Dames en heren uitgevers: uw boeken zijn minder dan een powerpoint presentatie! Doe er wat aan! Ik weet dat het kan!

PS: [ 27 mei 2008 ] in de Mare 22 mei vind je nog een achtergrond verhaal over de twee Tinbergenlezingen (de andere was van Bert Theunissen). Aardig is de precisering van hoe Shubin (eigenlijk de evolutietheorie) voorspeld had waar hij naar overgangsvormen vissen-viervoeters moest zoeken:

"In lagen die 365 miljoen jaar oud zijn, vonden Britse fossielenjagers de allereerste vierpotige dieren. In stenen van 380 miljoen jaar oud zitten fossiele vissen. Dus daartussenin moet een soort tussenvorm zitten, had Shubin bedacht."

Ik ken geen enkele soortgelijke voorspelling van Intelligent Design Theory.