evolutie.blog.com

Gisteravond gaf Johan Braeckman, onaangekondigd, een presentatie over evolutie en creationisme in De Oude Viltfabriek in Amersfoort. Toevallig was ik die avond sowieso aanwezig omdat het onderwerp me wel interesseerde. Dat Braeckman optrad, was een bonus, wat mij betreft. Hij is zeer goed ingevoerd in het onderwerp, zeer enthousiast en een vlot en boeiend spreker met duidelijke standpunten. Toevallig had ik een paar dagen eerder ontdekt dat Braeckman behalve als filosoof verbonden aan de Universiteit Gent, ook nog vanwege de humanistische Stichting Socrates bijzonder hoogleraar is bij de Universiteit van Amsterdam. Zijn leeropdracht is 'Filosofie en ethiek in de levenswetenschappen, vanuit humanistisch perspectief'. Hij kwam onlangs in het nieuws toen hij 200.000 euro kreeg om 'de evolutieleer te redden' (zie interview met hem en diverse entries in het blog van Taede Smedes). Na afloop van zijn presentatie, die enigszinds uitliep omdat hij lang niet alle 85 powerpoint slides kon laten zien, heb ik hem nog gevraagd wat het doel van die 200.000 euro was. Het bleek dat hij daarmee niet het creationisme hoefde uit te roeien, zelfs niet alleen in België, maar het onderwijs in evolutie op Belgische scholen wilde verbeteren. In België is evolutie pas sinds kort een examenvak en de docent heeft niet veel ervaring in het overbrengen van evolutiebiologie aan 16 en 17-jarigen. Bovendien hebben biologieleraren niet geleerd in hun opleiding hoe te reageren op leerlingen die evolutie verwerpen op basis van de Bijbel of roepen dat de evolutietheorie 'een theorie in crisis' is, een leugen is, atheïstisch is, incompleet is, of leidt tot racisme. Daarbij kunnen de leraren wel enige ondersteuning en training gebruiken. Dit soort zaken wil Braeckman aanpakken. Daartoe heeft hij inmiddels al iemand aangesteld voor 4 jaar.

Wat ik leuk vond aan zijn benadering is dat hij de evolutietheorie contrasteerde enerzijds met de 100%-toeval-theorie (dat idee was al door Griekse filosofen ontwikkeld, maar werd niet serieus genomen omdat het totaal niet geloofwaardig was) en anderzijds intelligent design theorieën. Evolutie is géén van beiden: géén toeval en géén ontwerp. Het grappige of tragische nu is dat creationisten steevast Darwinisme beschuldigen van 100% toeval. En daardoor een grondige hekel, -terecht- hebben aan wat zij aanzien voor evolutie. Een hardnekkig misverstand. Maar evolutie is de niet-random selectie van toevallige mutanten.

Verder was het ontroerend om Paley's uitspraak op een slide te zien:

"We leven in een gelukkige wereld!"

De wereld van de natuurlijke theologie. De wereld is goed, omdat de wereld door God is geschapen. Speciaal voor de mens. Een paradijselijke wereld. Het gras is groen, omdat de schapen ervan kunnen eten, en de schapen zijn er voor de mens: de wol, het vlees, de melk. Alles is er voor de mens. Velen hebben nog steeds heimwee naar die wereld. Helaas bestonden in die tijd ook al besmettelijke ziekten. Paley was dat 'vergeten' en wilde het liever vergeten. Hij en de natuurlijke theologen zouden anders moeten verklaren waarom God besmettelijke ziektes had geschapen. Dat was lastig. Aan Darwin viel de ondankbare taak toe, om de natuurlijke theologen uit hun droomwereld te verlossen. Later heeft hij daarvoor stevig op zijn kop gekregen. Ten onrechte. Want die harmonieuze paradijselijke wereld met fluitende vogels en grazende koeien heeft nooit bestaan. Het was een creatie van de natuurlijke theologen. Dus mogen we Darwin niet de schuld geven dat die wereld niet meer bestaat. Die wereld heeft nooit bestaan. Het weliswaar positieve, maar selectieve wereldbeeld van de gelovigen was de schuld. Die moest -vroeg of laat- wel gecorrigeerd worden.

Tenslotte wil ik nog één ding noemen. Ik vond Braeckman's idee om YEC (Young Earth Creationism) en OEC (Old Earth Creationism) tegen elkaar uit te spelen, intrigerend. Ze baseren zich beide op de Bijbel, maar ze kunnen niet tegelijk waar zijn. De hamvraag is: welk feit of experiment kan tot consensus leiden tussen YEC en OEC? Hiermee breng je beide partijen pas echt in verlegenheid. Omdat ze daar geen antwoord op hebben.

Johan Braeckman (2001) Darwins moordbekentenis, Uitgeverij Nieuwezijds, uitsluitend nog online verkrijgbaar.

PS [19-04-2008]: op Youtube staat een interview met prof. Braeckman over zijn project. [vond ik op Taede Smedes blog aanvulling 6/2/08]