evolutie.blog.com

Gisteravond zag ik een zeer geslaagde documentaire van Marc Lansu over de persoon Pim van Lommel. Met 'geslaagd' bedoel ik kwalitatief hoogstaand, informatief. De commentaarstem van Philip Freriks voegde daar nog iets van degelijkheid en autoriteit aan toe. Niet dat ik het plotseling eens geworden ben met de opvattingen van Pim van Lommel. De documentaire gaf een goed beeld van de mens Pim van Lommel. Dit kwam door de interviews met zijn buurvrouw en een studievriend. Van Lommel zelf vertelde over zijn vrouw die zich diepgaand had verdiept in de traditionele Chinese geneeskunde (chakra's). Hij had daar erg veel van geleerd. Zijn buurvrouw had hem lang geleden eens uitgenodigd voor een gespreksgroep over levensvragen, spiritualiteit en de niet-zintuigelijke wereld naar aanleding van het boek 'Terugkeer uit de dood'. Zo is de belangstelling bij Van Lommel gewekt voor spirituele zaken. Het was echt niet alleen door zijn werk als cardioloog. Dit zijn invloeden die in sterke mate zijn houding t.a.v. bijna-dood ervaringen bepaald zullen hebben. Vooral de invloed van zijn vrouw moet groot geweest zijn (belangstelling voor niet-Westerese denkwijzen). Hij stond dus niet blanco t.a.v. bde. Hij was al in een bepaalde richting gestuurd toen hij met zijn bde-onderzoek begon. Dat Van Lommel al zo ver op weg was naar een alternatieve visie, maakt m.i. duidelijk waarom het vermogen tot zelf-kritiek bij Van Lommel zo sterk is aangetast.

De belangrijkste persoon die geinterviewd werd vond ik Dick Swaab (neuroloog): "De verdienste van Pim van Lommel is dat hij de bde bespreekbaar heeft gemaakt. Ik was verbaasd dat de studie van Pim Van Lommel door de editorial board van The Lancet was gekomen. Ik heb groot bezwaar tegen de ondertitel 'Een wetenschappelijke visie op bde', omdat het een spirituele visie is en absoluut geen wetenschappelijke. Van Lommel's hypothese van eindeloos bewustzijn wordt niet toetsbaar gemaakt omdat er geen fysische eigenschappen zijn van eindeloos bewustzijn. Zijn theorie heeft geen enkele wetenschappelijke waarde. Er is geen enkele reden aan te nemen dat het brein niet gedachten en bewustzijn produceert. Het EEG (elektro-encefalogram) geeft alleen informatie over het bovenste deel van de hersenschors en helemaal geen informatie over wat er in de diepere lagen van de hersenen afspeelt. Dat zijn de delen waar geheugensporen liggen opgeslagen. Het brein is een meester in het opvullen gaatjes. Het construeert een verhaal om de gaten in ervaring tijdens bde, op te vullen. Daar is het brein heel goed in.
Een promovendus van mij vertelde van zijn bijna-dood ervaring. Hij zweefde door de kamer en zag zichzelf liggen. Maar hij analyseerde dat gelijkertijd als een goede wetenschapper. Hij zei: ik zag mezelf liggen, maar de stem van mijn vrouw, die helemaal overstuur was, die hoorde ik niet onder me, maar naast me. en toen probeerde ik me te oriënteren, en ik zag de bank en de deur en ik wist dus dat ik op de grond lag. Op die en die plaats. En ik besefte op dat moment dat ik wel dacht dat ik aan het zweven was, maar dat het alleen een projectie was van beelden in mijn eigen brein."
Deze oprmerkingen van Swaab vond ik wel de meest nuttige van de uitzending. Vooral omdat het door een neuroloog gezegd werd. Dit maakte de uitzending ook een redelijk evenwichtige uitzending, ook al kwamen voorstanders meer aan bod dan tegenstanders.

Een studievriend van Van Lommel merkte op dat in het zelfde nummer van The Lancet waar Van Lommel zijn studie publiceerde, er ook een kritisch Commentary van de redactie verscheen. Dat weten de meeste mensen niet. Pim van Lommel zelf switcht heen en weer tussen "ik stel vragen" en een zeker weten: "dus je bewustzijn wordt niet geproduceerd door de hersenen. De hersenen zijn een zend-ontvanger". Maar dat zijn twee strijdige houdingen. Je bent óf onzeker en voorzichtig, óf je hebt zekerheid.
Een schandalige uitspraak van van Lommel vond ik deze: "Wat de kerk was in de 16e eeuw ten aanzien van Galileo en Bruno was, is nu de materialistische wetenschap, die niet toestaat dat je met een ander verklaringsmodel komt". Daarmee toont Van Lommel aan dat hij de plicht om zijn wetenschappelijk huiswerk te doen aan de kant heeft gezet, en zichzelf liever poseert als slachtoffer van de huidige 'materialistische wetenschap'. Lekker makkelijk. Dan hoef je kritiek ook niet meer te beantwoorden.

Wilt U van Lommel boeken voor een lezing? Houd er rekening mee dat hij al voor het hele jaar volgeboekt is en hij geen zalen doet met minder dan 200 personen. Van Lommel gaat na de publicatie van zijn boek Eindeloos Bewustzijn als een goeroe en boodschapper van de andere wereld door het leven, zonodig een troostrijke hand op de schouder leggend en een bemoedigend woord uitsprekend. Van Lommel is geen oplichter die vogelvrij verklaard moet worden, maar een mens die een bestseller geschreven heeft met veel wetenschappelijke fouten.

Zie ook: mijn blogpost 'Pim van Lommel interview in NRC' (11 feb).


De column van Swaab in de nrc van zaterdag 29 maart bevat enige zaken die ik precies zo in mijn blogs over Van Lommel schreef. Zo noemt Swaab dat Eric Kandel in 2000 de Nobelprijs heeft ontvangen voor het beschrijven van hoe het korte- en langetermijngeheugen worden gevormd op moleculair niveau. Precies dat beschreef ik uitgebreid in mijn blog van 10 januari 2008. Swaab noemt dat Van Lommel's opvattingen over DNA in strijd zijn met het Nobelprijs werk van Watson en Crick. Ook daar schreef ik uitgebreid over in mijn blogpost van 31 dec 2007. Overigens geeft de column van Swaab in de nrc een meer complete kritiek van Van Lommel's claims dan de bovengenoemde tv-documentaire.