Een aanbeveling met stevige kritiek. Philipse over Weikart (2)
Mijn vraag na het college van Philipse (11 maart), mijn vorige blogpost en een uitgebreide email-uitwisseling hebben ertoe geleid dat Philipse na zijn college (18 maart) nog enige woorden heeft gewijd aan het boek van Richard Weikart. Daar ben ik Prof. Philipse zeer dankbaar voor. Aangezien de opvattingen van Darwin en Darwinisten over Evolutie en Ethiek een steeds terugkerend thema zijn in de discussie tussen theisten en atheisten, evolutionisten en anti-evolutionisten, geef ik hier een korte samenvatting van het standpunt van Prof. Philipse. Ik baseer mij hier hoofdzakelijke op een email uitwisseling met Philipse. De samenvatting heeft zijn instemming.
Er moeten drie issues onderscheiden worden:
1. de persoon Weikart en zijn boek: wat is de waarde van het boek gezien zijn link met Discovery Institute?
2. de historische vraag: wat is de link (als die er al is) tussen Darwin en Hitler?
3. de politieke vraag: is het boek onderdeel van christelijk-politieke propaganda?
Philipse's standpunt over Weikart:
PS: de samenvattingen van de lezingen van Herman Philipse staan op de site van Studium Generale (die voor vanavond staat er ook al!).
Er moeten drie issues onderscheiden worden:
1. de persoon Weikart en zijn boek: wat is de waarde van het boek gezien zijn link met Discovery Institute?
2. de historische vraag: wat is de link (als die er al is) tussen Darwin en Hitler?
3. de politieke vraag: is het boek onderdeel van christelijk-politieke propaganda?
Philipse's standpunt over Weikart:
- Weikart mag dan wel verbonden zijn aan het christelijke Discovery Institute, hij is ook gewoon hoogleraar in de geschiedenis aan de California State University, die met artikelen prijzen van uitstekende tijdschriften heeft gewonnen. In zijn boek presenteert hij ook een uitstekend historisch overzicht.
- Weikart heeft een christo-fiele overall agenda in het boek. De overall suggestie van het boek is dat terwijl christendom het leven respecteert, Darwinisme de waarde van het leven heeft verminderd. Deze boodschap is zeer welkom voor de christelijke lezer. Als goed historicus had Weikart dit soort sweeping generalisatie's natuurlijk achterwege moeten laten.
- Weikart is selectief bij het citeren van auteurs. Weikart bespreekt niet hun hele oeuvre, maar citeert wat in zijn thema past. Dit kan de positie van de auteurs soms iets vertekenen en dat is de reden dat Philipse in zijn college Haeckel eerst in zijn geheel behandelde.
- Weikart brengt in elk geval niet expliciet de evolutiebiologie in discrediet. Hoogstens door een zeer geraffineerde "guilt by association" strategie. Maar zonder het boek zelf te lezen kun je je er geen goed oordeel over vormen.
- Weikart noemt niet de christelijke oorsprong van vele elementen van het nazisme, zoals b.v. antisemitisme. Maar Weikart benadrukt wel dat antisemitisme niets met Darwinisme te maken heeft.
- Hitler gebruikte Darwinistische ideeën ter rechtvaardiging van zijn politiek. Maar het probleem is dat je Darwin voor zeer uiteenlopende politieke en morele standpunten kunt gebruiken.
- Sociaal-politieke oorzaken van de holocaust wegen veel zwaarder dan intellectuele oorzaken waartoe Weikart zich beperkt.
- dat Darwinistisch-ethische ideeën een noodzakelijke voorwaarde voor de holocaust waren, zoals Weikart beweerd, is moeilijk aan te tonen. Philipse citeert Weikart:
"It would be foolish to blame Darwinism for the Holocaust, as though Darwinism leads logically to the Holocaust. No, Darwinism by itself did not produce Hitler's worldview, and many Darwinsits drew quite different conclusions from Darwinism for ethics and social thought than did Hitler".
- Mensen zoals Haeckel meenden oprecht, en soms met goede redenen, dat nieuwe natuurwetenschappelijke inzichten ons moeten brengen tot verandering van normen (voorbeelden gegeven tijdens college). Ook Darwin zelf laat zich in Descent over morele kwesties uit, en niet alleen "zuiver verklarend". Het zijn interessanterwijze niet de moraalfilosofen maar vaak biologen, medici, psychiaters, enz., die, zich beroepend op hun wetenschappelijke status, pleiten voor een huns inziens "superieure" Darwinistische ethiek.
- De "noodzakelijke voorwaarde" these is overigens nog om een andere reden problematisch. Wie zegt dat Hitler zijn antisemitische racisme niet Christelijk, en zijn militarisme niet met een beroep op de geschiedenis had kunnen rechtvaardigen?
- Dat zo'n boek wordt ingezet (en wellicht door de auteur met een bijbedoeling geschreven is) in het anti-evolutie debat in de USA, verbaast mij niet zeer.
- Rawls 'A Theory of Justice', is ooit door de VVD aanbevolen. Maakt die aanbeveling het boek per definitie suspect?
- Mogelijk gebruikt Weikart een zeer geraffineerde "guilt by association" strategie.
PS: de samenvattingen van de lezingen van Herman Philipse staan op de site van Studium Generale (die voor vanavond staat er ook al!).
"First of all, you might like to know that when I submitted my book to Palgrave Macmillan, I did not give it the title, _From Darwin to Hitler_. I had considered several titles earlier, including that one, but I was concerned that it would be too inflammatory. My editor at Palgrave suggested that we change the title to _From Darwin to Hitler_. Before deciding if this was a wise move, I explained to several impartial colleagues at my university, who do not share my ideological bent, my concern about the title being misunderstood. They assured me that the title, _From Darwin to Hitler_ was sufficiently ambiguous, and surely intelligent scholars would read the introduction to judge what the thesis really is. Well, apparently they were wrong--you apparently became so outraged by the title that you assumed you knew the thesis before reading the book, leading you to incorrectly allege that I argue a straightforward "Darwin-to-Hitler" thesis."
Nou, dat is dan een leerzame ervaring voor Weikart. (Comment this)
"Het zijn interessanterwijze niet de moraalfilosofen maar vaak biologen, medici, psychiaters, enz., die, zich beroepend op hun wetenschappelijke status, pleiten voor een huns inziens "superieure" Darwinistische ethiek."
Moraalfilosofen, hoeveel heb je daarvan in verhouding tot biologen of medici? 1 op 100 lijkt me heel voorzichtig geschat. En ik ben benieuwd welke namen en getallen er schuil gaan achter dat 'vaak' van Philipse. Wat betekent hier trouwens 'vaak'? Worden er koppen geteld, publicaties, wordt beroemdheid meegewogen? Absoluut, of relatief t.o.v. het totaal aan moraalfilosofen, biologen etc?
Al zouden er tien keer zoveel biologen als moraalfilosofen pleiten voor een darwinistische ethiek, dan nog zegt dat alleen maar iets lelijks over de moraalfilosofen. (Comment this)
Inderdaad zou je na moeten gaan wat filosofen hebben geschreven over dit onderwerp. Mogelijkerwijs trappen filosofen niet zo gauw in de naturalistic fallacy valkuil... (Comment this)