Dinsdag, Februari 26, 2008

De afstamming van de mens



Toen ik dit plaatje zag, ging er een schok door mij heen. Voor het eerst zag ik een afbeelding van de stamboom van de verschillende volkeren en nationaliteiten van de mens. Een stamboom zoals een familiestamboom, zoals de stamboom van het leven. Ik had nog nooit een gedetailleerde stamboom gezien die de afstamming van de verschillende volkeren van de mensheid in beeld bracht en gebaseerd was op genetische gegevens. Dit plaatje gaf me dezelfde schok toen ik voor het eerst (1968) de planeet aarde zag gefotografeerd vanuit Apollo 8 cirkelend boven de maan. Al Gore heeft deze foto afgedrukt op pagina 12 van zijn Een Ongemakkelijke Waarheid: "Het beeld fungeerde als een geweldige eye-opener. De kijk op de eigen planeet kreeg ineens een andere dimensie. Binnen twee jaar ontstond de moderne milieubeweging." Vervolgens citeert Al Gore de dichter Archibald MacLeish en die moet ik hier ook weergeven omdat het -onbedoeld- ook van toepassing is op de genetische stamboom van de mensheid:
'De aarde te zien zoals ze werkelijk is: klein, blauw en prachtig zwevend in de eeuwige stilte, is als onszelf bekijken, als degenen die gezamenlijk op de planeet worden meegevoerd, als broeders op die heldere, lieflijke bol in de eeuwige kou. Broeders die nu weten dat ze echt broeders zijn.'
Eigenlijk zijn deze dichterlijke woorden nog méér van toepassing op bovenstaande stamboom, dan op de foto van de planeet aarde, vanwege 'broeders'. Darwin had beide illustraties prima kunnen gebruiken om zijn The Descent of Man te illustreren!


Jun Z. Li et al (2008) 'Worldwide Human Relationships Inferred from Genome-Wide Patterns of Variation', Science, 22 February 2008.
De stamboom is gebaseerd op genetische variatie (SNP) van 938 niet verwante personen van 51 populatie's uit: 'sub-Saharan Africa, North Africa, Europe, the Middle East, South/Central Asia, East Asia, Oceania, the Americas'. De aanwezigheid van 642,690 autosomale SNPs werd dubbelblind (anoniem) bepaald in het DNA van alle 938 personen. SNP kenmerken hebben slechts indirect fenotypisch effect (huidskleur). Dit soort grootschalige analyses is pas sinds kort mogelijk door de vooruitgang in de techniek. Het * linksbeneden betekent oorsprong van de stamboom (root of the tree) en is tegelijk het punt waar de chimpansee zich bevindt (outgroup). Deze stamboom steunt de 'Out of Afrika' hypothese. De namen van de continenten heb ik aan de stamboom toegevoegd op basis van de kleurcodering van de auteurs.

Hier is de beroemde afbeelding van de aarde: 'Rising Earth'.


Posted by Gert Korthof at 10:27:55 | Permanent Link | Comments (8) |
Replies
1 - * Het is nogal vreemd om mensen genetisch gezien als 'Italiaans' en 'Frans' in te delen. 'Italiaans' en 'Frans' kunnen wij pas sinds grofweg zeshonderd jaar zijn. Tot een jaar of honderdvijftig identificeerde men zich veel meer met de streek dan het land. Hell, in Frankrijk sprak een groot deel van de bevolking in 1850 nog geen eens Frans! Het valt te betwijfelen of er uberhaupt wel een 'Frans' gen is. Fransen zijn een amalgaam van Galliers, Italiërs, Germanen en andere volkeren. De indeling is net zo onzinnig als het indelen van de mensheid in 'blank' en 'zwart'. (Comment this)

Geschreven door Rutger at 2008/02/26 - 21:16:48
2 - * Gert, ken je "The Genographic Project" van National Geographic? Het is ook op TV geweest. Veel interessante info en boeiende research. Link: https://www3.nationalgeographic.com/genographic/. Je kunt ook zelf meedoen!

Inderdaad mooi om in 1 oogopslag te zien dat we een grote familie zijn. (Comment this)

Geschreven door Simon at 2008/02/27 - 10:16:32
3 - * Rutger, ik vrees dat hier -tenminste gedeeltelijk- een misverstand speelt. De 51 groeperingen zijn gevonden op basis van 642,690 autosomale SNPs. Ze hadden uitstekend die stamboom kunnen afbeelden met labels die staan voor een subset van de SNPs. Dat was weinig verhelderend. Niemand zou daar iets van begrijpen, maar was wetenschappelijk correct. Om het begrijpelijk en informatief te maken hebben ze geografische herkomst van de individuen weergegeven. Die individuen leven nu en wonen nu in Frankrijk of Italië, etc, etc. Als ik de auteurs goed begrijp, moet je de grafiek zo lezen, dat wat tegenwoordig 'Franzen' of 'Italianen' zijn, duizenden jaren als relatief gescheiden en herkenbare groepen hebben geleefd, -en dus genetische voldoende gescheiden van andere groepen-, ongeacht op welke locatie precies, ongeacht welke taal, ongeacht welke migraties ze hebben gemaakt. Een groep die zich zeer lange tijd, langer dan jouw 600 jaar, relatief geisoleerd heeft gedragen. Dit zijn dus kennelijk groeperingen die ouder zijn dan wat we uit historische bronnen (burgelijk en kerkelijke archieven, geschreven bronnen) hebben kunnen vaststellen. Als ik het artikel goed heb begrepen. OK?
Ten tweede, zie je dat de Adygei (groen) hoewel Europees, toch genetisch gezien bij de C.S.Asia groep clusteren, dus meer aan die groep verwant zijn dan aan Europeanen. Dit toont aan dat je verwantschappen kunt vinden die je niet verwacht op grond van huidige woonplaats of taal.
Ten derde kun je met deze methode kwantificeren wat de genetische afstand cq verwantschap is tussen volkeren, individuen. Dat kan niet met historische bevolkingsarchieven.

Het enige technische bezwaar dat je zou kunnen hebben, is dat er te weinig individuen zijn per geografische groep zijn: gemiddeld plm 18 personen per groep, of dat je meer personen in totaal wilt, of dat Nederland er niet bij zit! Let wel: dit is het eerste onderzoek dat op dergelijk grote schaal onderzoek heeft gedaan (wat zeer kostbaar is). Natuurlijk zullen de aantallen groter worden als de technieken sneller en goedkoper worden.
 (Comment this)

Geschreven door gert korthof at 2008/02/27 - 13:13:28 in reply to: 1
4 - * Zo te zien horen dus in elk geval Zuidamerikaanse indianen en melanesiërs tot dezelfde groep. Het lastige is dat ik nooit precies weet hoe de wereldkaart eruit zag toen de mens "ontstond" en begon uit te waaieren over het land. En kennelijk zijn er binnen het huidige Europa ook nog behoorlijke verschillen, zoals tussen Italianen en Sardijnen. Het is ook interessant om deze stamboom met de taalfamilies te vergelijken. Rutger schrijft o.a.: "Fransen zijn een amalgaam van Galliers, Italiërs, Germanen en andere volkeren." Jawel, de mensheid is al een hele poos op drift en dat heeft vermenging tot gevolg. Hoe meer mobiliteit, des te meer mix. Ik denk trouwens dat die vermenging nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid op zo uitgebreide schaal heeft plaats gevonden als nu het geval is. Daarom denk ik dat het over een aantal honderden jaren - als de mensheid zo zorgvuldig met de aarde omgaat dat ze dit nog mag meemaken - moeilijker te zien is welke verschillende groepen er zijn. Taal? We spreken tegenwoordig in grote gebieden schrijftaal, maar binnen een taal komen nog steeds dialecten voor. En waar het ene taalgebied grenst aan het andere (bijvoorbeeld binnen het gebied van de Germaanse talen) is het moeilijker vast te stellen waar de ene taal begint en de andere ophoudt. En dan zijn er altijd nog de bijzondere gevallen als het Baskisch binnen een gebied waar Romaanse talen worden gesproken. Deze post biedt leuke stof tot nadenken! (Comment this)

Geschreven door Andantinaa at 2008/02/27 - 13:26:41
5 - * Simon, bedankt. Ik heb het boek van Spencer Wells (2002) The Journey of Man. Dat je jezelf kunt laten testen voor $99 wist ik nog niet! En de afdeling maps van die site is erg goed. (Comment this)

Geschreven door gert korthof at 2008/02/27 - 17:57:01 in reply to: 2
6 - - Tip: NCBI Blast.
BLAST Assembled Genomes. (Comment this)

Geschreven door Henkbert at 2008/04/01 - 14:43:42
7 - Vliegende pinguins:
penguins take flight (Comment this)

Geschreven door Martin at 2008/04/01 - 19:52:30
8 - * Martin, een fantastische 1 april grap! hartelijk dank! De reporter lijkt bovendien sprekend op ene David Attenborough, en immiteert hem fantastisch! Vooral dat ze landen in de tropische regenwouden, zette me aan het denken. Als natuurkundige weet je toch, dat het vleugeldraagvlak van de penguin te klein is voor zijn gewicht... Van alle penguins zijn de vleugels te klein. Ze zouden vleugels moeten hebben van het formaat een jan van gent of albatros om te kunnen vliegen. (Comment this)

Geschreven door gert korthof at 2008/04/02 - 08:34:11 in reply to: 7
Schrijf een reply