Antwoord aan Gerdien de Jong
In zijn blogpost van 23 oktober benadrukt Gert Korthof graag de verwantschap tussen mij en Gerdien de Jong. Ook ik zal twee overeenkomsten noemen (sorry voor de lengte, maar soms werken oneliners niet). Wij lijken beiden niet te houden van stiekem gedoe. Tip richting EO: leg met meer regelmaat uit wat je doet. Elke omroep in ons plurale bestel zit met een dubbele doelgroep: (1) de achterban en (2) de samenleving. Dat leidt tot trade-off's. Soms, neem ik aan, programmeer je vanuit (1) gericht op (2), soms vanuit (2) voor (1), soms heb je (1) en (2) tegelijk tevreden of ontevreden. Daarin transparant zijn maakt kwetsbaar tegenover die-hards van beide zijden, maar lijkt mij het beste.
Tip richting Gerdien de Jong en andere bloggers hier: wie werkelijk hulpvaardig wil zijn richting die arme, kopschuwe christenen, kan beter niet 'de' wetenschap voorstellen als vaste burcht van 2+2=4. Die verabsolutering doet aan totalitarisme denken. Wetenschap leeft van verklaringen die elkaar weer ter discussie stellen en zo afzettingen van een redelijke consensus opleveren, en plots onverwachts nieuwe paradigma's. Evolutie aannemen verschilt daarom nogal van de suggestie dat allerlei mechanismen klaar en helder zijn, en als eeuwige waarheden de leken moeten worden ingeprent. Wees transparant over sterke en zwakke schakels.
Een tweede overeenkomst tussen Gerdien en mij is dat we niet graag anderen iets voor onszelf laten bepalen. Dat wil de EO waarschijnlijk ook niet.
Mijn invalshoek is politiek: hoe speelt pers/omroepvrijheid hier en levensbeschouwelijk pluralisme in het algemeen? Onze samenleving polariseert. Prettig voor de fittest, wellicht. Maar gemakkelijke dilemma's als domme gelovigen versus ruimdenkende wetenschappers, conservatief versus progressief, orakels vol meningen tegenover bewakers van de feiten - en uiteraard zijn dit drie parallelle, elkaar uitsluitende tweedelingen! - dat overstijgt niet het niveau Wilders of Telegraaf. Op weblogs kun je dan prettig oefenen in one-liners die geestverwanten vermaken. Maar wetenschappers hebben allerlei levensovertuigingen, geloof in een Schepper betekent nog geen jonge-aarde-scheppingszesdaagse, en afgedwongen atheisme in het publieke domein doet mij aan Stalin denken, net als afgedwongen theisme, overigens.
Kortom, wetenschappers en niet-wetenschappers binnen en buiten de nogal diverse EO-kringen, graag meer luistercontact over de geestverwante grenzen heen. Een dergelijke oproep in een eerste zin suggestief afdoen als 'preken', daarin kan ik moeilijk een blijk van menselijke of zelfs maar zakelijke openheid zien. Of is het progressief retro om weer zwart-wit-TV te kijken?
Zwart-wit kijkers zijn er altijd al geweest, maar ik vrees dat Nijhoff ze elders moet zoeken en niet op dit blog.
(Comment this)
Stel, de denkbeeldige Seculiere Omroep SO koopt de uitzendrechten van de EO-Jongerendag. Ze mogen het wat inkorten, zo is de afspraak met de EO. Wat doet de SO nu, ze halen alle referenties naar God, Jezus en de Bijbel eruit, zodat slechts een muziekprogramma overblijft. Getuigenissen worden er zelfs integraal uitgesneden. Via een voice-over wordt origineel commentaar als “God heeft ons allen geschapen” vertaald met “we zijn allemaal geboren”. De titel, EO-Jongerendag, blijft gehandhaafd, net als de vermelding dat het om een EO-registratie gaat. Over de weglatingen en veranderingen wordt helemaal niets aan de kijker verteld, die weet niet beter dan dat de uitzending niets met het geloof te maken heeft. De argeloze kijker ziet een stadion vol blije jongeren, en waarom zijn die zo blij? Vanwege de muziek natuurlijk!
Iemand ontdekt dit, en stelt het gedrag van de SO aan de kaak. De SO verdedigt zich zo:
1) Onze leden zijn voor het grootste deel onchristelijk, die zouden zich storen aan christelijke passages, daar hebben wij uiteraard rekening mee te houden.
2) Er is maar heel weinig tussenuitgeknipt; het wezen van het programma, de muziek, is intact gebleven.
3) Ons logo is permanent in beeld. Iedereen weet zo langzamerhand waar de SO voor staat, je kan toch op je klompen aanvoelen dat wij geen christelijke boodschap zullen uitdragen. We doen dus niks stiekem, het zou zelfs overbodig zijn te vermelden dat er weglatingen zijn.
4) Wij proberen, in tegenstelling tot de EO, de Jongerendag op een neutrale manier weer te geven. Wat is daar mis mee? Dan kan iedereen voor zichzelf bepalen wat er tijdens zo'n evenement gebeurt, zonder gelijk een wereldbeeld opgedrongen te krijgen.
5) Het bestaan van God is allerminst bewezen. Het getuigt alleen maar van wijsheid om terughoudend om te gaan met onbewezen stellingen, daarom zenden wij sommige stukken niet uit, of passen wij de tekst aan. Intellectuele integriteit staat tenslotte hoog in ons vaandel.
6) Waar haalt men het recht vandaan ons te verplichten het geloof uit te dragen?
7) Elke omroep knipt. Je kan niet alles uitzenden, je moet selecteren, en dat doe je naar geweten. Als andere omroepen dat doen kraait er geen haan naar, maar als de SO het doet dan is ineens het huis te klein.
8) Waarom moet er toch steeds met modder gegooid worden naar de SO? We zijn een omroep die, inderdaad, een boodschap heeft. Maar wie meent dat wij daarom bepaalde dingen niet mogen zeggen, die maakt zich schuldig aan censuur, niet wij! Een volkomen omdraaiing van de feiten!
Evangelisch Nederland zou furieus worden, en terecht. Ik ook. Vooral vanwege 6. De valsheid van dat punt is enorm.
Rob Nijhoff houdt niet van one-liners, en niet van het niveau Wilders en Telegraaf. Hij zegt wel:
“die verabsolutering doet aan het totalitarisme denken.”.
Totalitarisme gaat over volledige controle over alles in de maatschappij. Ondanks het afzwakkende 'doet denken aan' volstrekt buiten proportie, zo'n opmerking. One-liner, niveau Telegraaf.
“Prettig voor de fittest, wellicht.”
Weer zo'n suggestief tussenzinnetje, tussen neus en lippen door. Waarom deze zinspeling op het door vrijwel iedereen, ook darwinisten, als abject beschouwde sociaal-darwinisme? Als iets een one-liner is, stemmingmakend en niet terzake, dan wel dit. Wilders is over het algemeen minder subtiel, maar zijn niveau is het wel.
“afgedwongen atheisme in het publieke domein doet mij aan Stalin denken, net als afgedwongen theisme, overigens”.
Waar heeft dit betrekking op? Op een omstreden Europees wetsvoorstel over onderwijs, of op de EO-affaire? Waar en door wie, in de hele affaire, werd atheisme ooit "afgedwongen"? Wat heeft atheisme uberhaupt met de zaak te maken? En vooral, wat heeft Stalin, misschien wel de grootste moordenaar uit de geschiedenis, in deze discussie te zoeken? Dat is nog eens galmende retoriek, dat is nog eens het platwalsen van eventuele redelijkheid in het standpunt van de ander.
"(sorry voor de lengte, maar soms werken oneliners niet)".
Zo, excuses van Nijhoff voor het feit dat hij zich, in tegenstelling tot sommigen, niet verlaagt tot one-liners. Steeds, steeds weer die insinuerende ondertoon. Maar net als Nijhoff wil ik het het niet veel langer maken dan het al is, mijn one-liner over pot en ketel slik ik dus maar in.
De politieke invalshoek van Rob Nijhoff, pers/omroepvrijheid en levensbeschouwelijk pluralisme, schiet de EO bepaald niet te hulp. Niemand wil namelijk de EO verbieden of verhinderen zijn opvattingen uit te dragen. Het is weer dat punt 6, de omkering van de slachtofferrol, die keer op keer, met grote hardnekkigheid de kop opsteekt. Het is de EO die verbiedt, verhindert, breidelt, zakkenrolt - niet de boze buitenwereld.
"graag meer luistercontact over de geestverwante grenzen heen."
Blader eens door dit blog.
(Comment this)
En nee, de relatie atheisme-evolutie is niet dwingend (Cees Dekker bijvoorbeeld zal in veel opzichten een 'gewone' evolutionist noemen). Toch - zie elders op deze weblog - is de stap naar het theisme-debat klein.
En nee, stalinistisch geweld wil niemand, maar het beroep op 'de wetenschap' was wel een opvallende trek onder dit communisme.
De positie van de EO is dubbel: enerzijds onmiskenbaar een machtsblok, anderzijds vormt de achterban een tamelijk gemakkelijke prooi voor publicisten. Wie de slachtofferpiet ook mag zijn, Darwin zelf mag niet klagen, zou ik zeggen.
Enfin, het resultaat van wat ooit als column begon evolueert tot nu toe nog nog niet echt uit de zwart-wit-hoek. [EO, zware christenen] : slecht. [Boze buitenwereld] : goed. Waar blijven de grijze muizen en de kleurgenieters? (Comment this)
afzender
Evolutietheorie (4)
Verschenen op 29-11-2007 in Ublad 11 (39).
(Comment this)
1. David Attenborough zei (begin episode 2) "A 100 million years ago, forests like these were just developing and were dominated by Dinosaurs. But as the giant reptiles slept, tiny creatures were stirring. They were the early mammals.". De Evangelische Omroep heeft dit uit ideologische gronden weggelaten, zoals de EO alles met miljoenen jaren weglaat. Dat is censuur, en wetenschappelijk onverantwoord. Of de dino’s kleurenblind waren of niet, heeft niets met het gedrag van de EO te maken.
2. Chang et al (2002) reconstrueren het visuele pigment rhodopsine van een voorouderlijke archosaur, dat is, van de voorouder van de krokodillen + vogels (en met de vogels de dinosauriers), voor het begin van het Trias, zo’n 240 My geleden. De eigenschappen van de meest waarschijnlijke vorm van het voorouder rhodopsine konden nagegaan worden.
Chang BSW, Jonsson K, Kazmi MA, et al. 'Recreating a functional ancestral archosaur visual pigment', MOLECULAR BIOLOGY AND EVOLUTION 19 (9): 1483-1489 SEP 2002
Het gaat om vroege archosauriers, begin Trias 240 My. Dinosauriers komen in het late Trias (Trias 245 My – 206 My). De placentale zoogdieren waar Attenborough op doelt komen in het Krijt, omstreeks 125 My. In het Krijt zijn de dinosauriers divers en dominant.
De studie van Chang zegt niets over hoe dino’s 100 My geleden, in het Krijt, 140 My na de periode van het gereconstrueerde rhodopsine, kleuren zagen. Bovendien weten we dat vogels goed kleuren zien. Aangezien vogels formeel dinosariers zijn, laat dit de mogelijkheid open dat de grote dino’s kleuren zagen.
3. Geen kleuren zien en nacht beest zijn gaat niet één op één samen, zie de huidige zoogdieren.
4. Het punt is niet of de dino’s in het Krijt kleuren zagen, het punt is dat het dagbeesten waren.
A. Veel grote dino’s waren herbivoor, en alle bekende herbivoren zijn dagbeesten: dan zie je planten beter.
B. Grootste bekende zoogdier uit het Krijt is een kilo of 10, meeste zijn in de orde van 50 g of kleiner.
C. Roofdier-dino’s van een maat die zoogdier konden eten (als Velociraptor) zijn volgens hun bouw snelle jagers, en daarmee dagbeesten.
5. De Assemblee van de Raad van Europa heeft op 4 oktober 2007 een rapport over De gevaren van creationisme in het onderwijs AANGENOMEN.
The dangers of creationism in education.
1. The aim of this resolution is not to question or to fight a belief – the right to freedom of belief does not permit that. The aim is to warn against certain tendencies to pass off a belief as science. It is necessary to separate belief from science. It is not a matter of antagonism. Science and belief must be able to coexist. It is not a matter of opposing belief and science, but it is necessary to prevent belief from opposing science.
13. The war on the theory of evolution and on its proponents most often originates in forms of religious extremism closely linked to extreme right-wing political movements. The creationist movements possess real political power. The fact of the matter, and this has been exposed on several occasions, is that some advocates of strict creationism are out to replace democracy by theocracy.
(Comment this)