Dinsdag, Oktober 02, 2007

Een bescheiden blog over evolutie

EOS + EOS special oktober 2007

In het oktober nummer van EOS wordt evolutie.blog.com besproken in de rubriek 'DE BLOGSPOTTER' (pagina 100). Dit werd gespot en geblogd door de bloggende theoloog Taede Smedes.

EOS magazine oktober 2007

(klik op afbeelding voor vergroting)

Aangezien EOS aangeeft dat evolutie.blog.com 'een bescheiden blog over evolutie' is zal ik er hier verder geen aandacht aan besteden. Jammer dat ik in het stukje 'Kerkhofs' heet. Dat ben ik niet. Gelukkig is het blog adres correct. Waar ik wèl aandacht voor wil vragen is een artikel in een bijgevoegde special 'Psyche en Brein' van de Scientific American. Mijn aandacht werd getrokken door een artikel van de Nobelprijswinnaar Eric Kandel. Het artikel is een bewerking van een fragment uit zijn nieuwe boek In Search of Memory: The Emergence of a New Science of Mind. Hierin wordt geheel onverwachts een link gelegd tussen geesteswetenschappen en evolutiebiologie. Een citaat:

"Toen ik in 1962 van de studie van de hippocampus van zoogdieren overstapte naar de zeeslak, kreeg ik veel negatieve reacties. In die tijd waren de meeste wetenschappers ervan overtuigd dat het brein van zoogdieren drastisch van dat van lagere dieren -zoals vissen en kikkers- verschilde. En nog oneindig veel complexer was dan van ongewervelde dieren.

Het schisma bleef, tot moleculaire biologen de verbazingwekkende continuïteit - gedurende de gehele evolutie van lagere tot hogere organismen - van de genen en eiwitten die alle neurale systemen beheersen, duidelijk maakten."

Dat smaakt naar meer! Ik ga dit boek zeker bestellen en hoop er hier over te rapporteren. Wat me verder nog te binnenschiet: als wetenschappers in die tijd al weerstand boden tegen de biologisch-evolutionaire benadering van de menselijke geest, dan is het geen wonder dat onderzoekers uit de geesteswetenschappen die benadering als totale absolute onzin afwijzen. En dit deed me weer denken aan de EO-censuuraffaire. De meeste EO-leden zullen wetenschappelijke leken zijn. En als ze al wetenschappers zijn zullen het geesteswetenschappers zijn die totaal geen weet hebben van wat biologen aan het ontdekken zijn. En daarom een aversie hebben tegen de biologische benadering van de mens. En al helemaal van de menselijke geest. En een evolutionair-biologische benadering is dan helemaal een brug te ver. Maar als Nobelprijswinnaar Eric Kandel een optimist is, dan kan ik het ook eens proberen om een optimist te zijn! Dus ik kom er hier op terug.

tags: tijdschriften

Posted by Gert Korthof at 09:23:42 | Permanent Link | Comments (9) |
Replies
1 - # Ik ken dat magazine EOS niet, maar als de blogspotter al geen achternamen kan spellen, dan geeft dat geen vertrouwen in de rest van de inhoud - wat een sufferd! Verder natuurlijk wel leuk dat je gespot bent - gefeliciteerd. Je bent inmiddels al zo beroemd dat ik overweeg om je voortaan 'geachte heer Korthof' te gaan noemen :-). (Comment this)

Geschreven door Simon Holwerda at 2007/10/02 - 11:33:35
2 - # Vanavond om 8 uur nederlandse tijd is Galapagos op BBC 2. Dit is de serie die de EO niet aan wil kopen. (Comment this)

Geschreven door Gerdien de Jong at 2007/10/02 - 12:56:36
3 - # Het lijkt me verstandig conclusies op grond van het korte citaat van Kandel over de verschillen tussen de hippocampus van zoogdieren en lagere organismen even uit te stellen tot u het boek gelezen hebt, en daarbij ook wat meer achtergrondlectuur hebt doorgenomen vanuit de gedrags- en geesteswetenschappelijke hoek. Een goed gefundeerd werk dat deze functie kan vervullen is bijvoorbeeld "The Blank Slate" van de (taal)psycholoog Steven Pinker (Penguin, 2002; ook in vertaling als "Het onbeschreven blad", 2003). Dat schept de mogelijkheid om de diverse problemen en benaderingen van het nature-nurture probleem van toen (17e eeuw) en nu op hun waarde te schatten. Het "model" van de menselijke natuur" dat Pinker uiteindelijk propageert laat zich kwalificeren als 'cognitief-evolutionair' . Wellicht is het verder interessant dat in Nederland een hechte samenwerking tussen neuro- en gedragsbiologen, psychologen, informatici, taalkundigen en filosofen bestaat in het NWO-thema Cognitie en Gedrag (waarin een programma Evolutie en Gedrag), en in de Commissie Cognitiewetenschappen van de KNAW. (Comment this)

Geschreven door John A. Michon at 2007/10/02 - 20:01:09
4 - # John A. Michon, Steve Pinker is een aanhanger van het massive modularity model, allerminst een 'objectieve' deelnemer aan het debat tussen alle 'hersenwetenschappers'. Het MM-model ligt dan ook onder vuur (zie: J.Buller, of: K.Sterelny). Zijn boek de blank slate is bovendien niet onverdeeld positief ontvangen. (Comment this)

Geschreven door jan riemersma at 2007/10/03 - 09:14:20 in reply to: 3
5 - # John A. Michon, hartelijk dank voor Uw aanvullingen. Ik baseerde mij op 4 paginas tekst zoals die in het EOS magazine staan, en die afkomstig zijn van Kandel's boek, en niet op één citaat. Ik trok geen conclusies maar citeerde Kandel. Zelfs in die 4 paginas waren er meerdere stukken interessant genoeg om te citeren.
Wat mijn aandacht in het bijzonder trok in Kandel's benadering is dat hij aansluit bij traditioneel evolutieonderzoek en moleculaire biologie: het herleiden van complexe evolutionaire innovatie's tot simpele wijzigingen in genen en eiwitten. Ten tweede de continuïteit van dier tot mens. Bijvoorbeeld: "tenslotte is het zo dat deze specifieke signaalmoleculen gedurende een evolutie van miljarden jaren in stand zijn gebleven."
Het lijkt mij dat Pinker niet deze benadering heeft. Dat neemt niet weg dat "The Blank Slate" een nuttige historische inleiding kan zijn. Bedankt voor de tip. Kunt U een lijstje samenstellen van 'must-read' populair-wetenschappelijke boeken op het gebied van hersenen-gedrag-evolutie dat als gastbijdrage op dit blog geplaatst kan worden (niet langer dan 1 A4)?

PS. Wat me aantrekt in Kandel, is wat me aantrekt in Francis Crick: "During the last 18 years of Crick's life, he turned his attention to the next great mystery — consciousness. Crick remained steadfast in his assertion that we could accomplish this by knowing the molecular mechanisms and anatomy of the brain." (Comment this)

Geschreven door gert korthof at 2007/10/03 - 10:08:35 in reply to: 3
6 - # jan riemersma, De strekking van uw commentaar ontgaat mij in tenminste vijf opzichten:

(a) Pinkers heeft het in zijn boek niet over de Massive Modularity hypothese;

(b) Sinds wanneer heeft een wetenschappelijk debat behoefte aan een "objectieve deelnemer". Ik zou zeggen dat niet-vooringenomenheid voldoende is;

(c) The Blank Slate is een tamelijk objectief verslag van hoe het debat over de menselijke natuur zich in de moderne tijd -- laten we zeggen sedert Descartes -- ontwikkeld heeft en van de opvattingen die we nu, aan het begin van deze eeuw, ter discussie stellen;

d) Voor de aandachtige lezer van The Blank Slate doet niet terzake of de MM-hypothese -- aarzel van een model te spreken -- onder vuur ligt;

(e) Wat beoogt u met deze constatering? The Blank Slate is wel degelijk buitengewoon positief ontvangen. Er is kritiek op onderdelen, hetgeen goed is voor het wetenschappelijk discours, en er is kritiek op de toegankelijkheid voor leken, wat meer zegt over de frustraties van sommige lezers dan over de kwaliteit van het betoog. Welk boek dat in 500 bladzijden een indringend overzicht beoogt te geven van de opvattingen van de westerse wereld over de 'menselijke natuur' kan het een ieder naar de zin maken?
 (Comment this)

Geschreven door John A. Michon at 2007/10/03 - 21:50:15
7 - # gert korthof, Volgaarne zal ik mij kwijten van de aangename taken lijstje met aanbevolen lectuur te verschaffen... maar er kan wel enige tijd overheen gaan.

Intussen wil ik mijn bescheiden intenties met betrekking tot uw conclusies -- jawel, meneer Korthof: conclusies -- zoals men ze aantreft tussen de zinsneden "Dat smaakt naar meer!" en "Dus ik kom er hier op terug" in het oorspronkelijke bericht. De bedoeling van mijn aanbeveling van Pinkers boek was tweeledig:

(1) Ik zou willen dat algemeen wordt ingezien dat een niet gering deel van wat met een goed 19e eeuwse term als 'geesteswetenschappen' wordt aangeduid inmiddels de aansluiting met de hersen- en gedragswetenschappen ruimschoots gevonden heeft. De taalkunde is daarvan het meest prominente voorbeeld. The Blank Slate schetst op uitnemende wijze hoe en waarom die aansluiting zo lang op zich heeft laten wachten en hoe nu de klassieke vormen van de "modern denial of human nature" echt wel achter ons liggen. Het gaat in dit geval dus echt om een centripetale of convergente ontwikkeling -- iets heel moois, in vergelijking met de neiging van veel wetenschapsgebieden tot Balkanisatie, en dus iets om zorgvuldig mee om te springen.

(2) Ik wil ook de suggestie bestrijden dat er een verband bestaat tussen EO-verwanten en geesteswetenschappers. Die suggestie wordt, dunkt mij, niet ondersteund door de feiten: er bestaat, om maar eens iets te noemen, veel bezwaar tegen de opvattingen van de EO in VU-kringen. Valt er trouwens voor de liefhebber ook niet met een dergelijk spurieus verband tussen de EO en de natuurwetenschappers te ontdekken? Ik denk bijvoorbeeld aan de nanotechnoloog prof.dr.ir. C. Dekker en de wiskundige prof.dr. R. Meester, om maar niet te spreken van de fysicus prof.dr.ir. A. van den Beukel. Maar hun "breath-taking inanity" als het gaat om evolutie -- de term is van de befaamde Judge Jones -- beschouwen we toch ook niet als een signaal van de onwetendheid van natuurwetenschappers in het algemeen?
 (Comment this)

Geschreven door John A. Michon at 2007/10/03 - 21:52:19 in reply to: 5
8 - # John A. Michon, U heeft gelijk: er bestaan geen objectieve deelnemers. Ik ben dan ook geen objectieve deelnemer, maar een die zeer vooringenomen is. Er bestaan op het ogenblik vrij veel cognitieve modellen, ontleend aan het MM-model, die 'aantonen' dat religie een fictie is: Boyer, Guthrie, Atran, enz. Het idee is dat wij last hebben van overactieve modulen (Hyperactive Agency Detection) die in de loop van de evolutie zijn ontstaan. Boyer gelooft zelfs dat er meerdere van dergelijke modulen actief zijn (wie religieus is heeft een heel traject aan ontspoorde en ontregelde modulen). In het filosofische kamp zijn er nogal wat aanhangers van dit model: Pinker (eigenlijk taalkundige) en Peter Carruthers. Ik moet er niet veel van hebben. Het zal duidelijk zijn waarom. -Welnu, Pinker kan het niet laten om in al zijn boeken iedere keer weer met kleine, alleraardigste 'just-so- stories' aan te komen die moeten bewijzen dat de hersenen gefixeerd zijn in de loop van de evolutie: dat doet hij ook in de blank slate. -Natuurlijk zijn sommige hersenfuncties gefixeerd, maar zeker niet alle.

Dit neem niet weg dat S.Pinker goed te lezen is- geldt ook voor How the mind works. Maar wat mij bij hem zo tegenstaat is dat hij je steeds weer op het verkeerde been zet: ik vindt niet dat hij een objectief overzicht geeft. Iedere keer weer sluipen er verklaringen in die ontleend zijn aan MM. (Comment this)

Geschreven door Jan Riemersma at 2007/10/04 - 07:30:57 in reply to: 6
9 - # John A. Michon, wat ik bedoelde, is dat als het om de mens gaat, en dan speciaal de menselijke geest, zelfs mensen als Francis Collins en Cees Dekker zullen denken als een geesteswetenschapper en niet als een natuurwetenschapper. Zolang Collins en Dekker over moleculen praten, denken ze als natuurwetenschappers. Zodra ze over de menselijke geest en de menselijke moraal praten denken ze als geesteswetenschappers. En daar bedoel ik mee: vrije wil, een niet-deterministische, niet-materialistische kijk op menselijke gedrag (zoals: 'The Spiritual Brain: A Neuroscientist's Case for the Existence of the Soul'!).
Tenslotte: het zijn mensen als Henk Hagoort en Andries Knevel die de EO maken, en dat zijn geen natuurwetenschappers. En daar zit een groot probleem.
Ik ben benieuwd naar Uw literatuurlijstje! (Comment this)

Geschreven door gert korthof at 2007/10/04 - 09:14:25 in reply to: 7
Schrijf een reply