Sam Harris in Nature
Amerika's meest bekende atheist Sam Harris, bekend van Letter to a Christian Nation, en The End of Faith, heeft vandaag in Nature 23 augustus (gratis online) een ingezonden brief geplaatst met de titel 'Scientists should unite against threat from religion'. In die brief tikt Harris Nature zelf op de vingers. Hij verwijt Nature mensen als Francis Collins te prijzen voor de bruggen die ze bouwen tussen wetenschappen en religie. Harris had al eerder een vernietigende kritiek van Francis Collins' boek The Language of God geschreven. In de brief in Nature herhaalt hij nog eens een citaat uit het boek, alweer zonder paginavermelding, zodat je het niet kan controleren of het juist is. Nature accepteert dat en eist geen bronvermelding. Nu geeft het citaat een zeer irrationele indruk van Collins, maar hij verdient het niet aan de hand van dat ene citaat belachelijk gemaakt te worden. Collins is een intelligent en integer man en verdient een evenwichtiger behandeling dan waar Harris toe in staat is. Collins heeft als geen ander bewijzen voor common descent gepresenteerd aan een breed christelijk lezerspubliek en hij verdient alle waardering voor dat feit. In die zin heeft Collins bruggen gebouwd tussen wetenschap (met name evolutiebiologie) en christelijk publiek. Harris ziet of begrijpt dat helemaal niet. Dat is dom, kortzichtig en schadelijk. Wat hij ook niet begrijpt is dat het misschien wel moeilijk zal zijn voor christelijke wetenschappers om samen met hun atheïstische collega wetenschappers religie te gaan bestrijden.
Zie ook mijn review van Francis Collins boek.
Nee, neem dan de opmerkingen van collega-atheïst Michael Shermer, nota bene op Harris' eigen site aangehaald: HIER. Shermer ziet het zwerk al drijven, dat atheïsme zelf uiteindelijk als irrationeel te boek zal komen te staan. Gezien Harris' reactie in Nature is dat gevaar niet denkbeeldig... (Comment this)
Het staat mij nog helder voor de geest hoe sommige fundamentele christenen in Nederland reageerden op de ommezwaai van Ouweneel en de ID-gedachten van Cees Dekker (ID staat immers niet in de bijbel). (Comment this)
Mijn punt bij Harris is echter, dat hij nu net doet alsof de wetenschappers zich allemaal massaal tegen religie in zijn algemeenheid moeten verzetten. Hier zijn in feite twee punten aan de orde:
1. Harris haalt uit naar religie in het algemeen, alsof alle religie irrationeel e.d. is. Dat is natuurlijk flauwekul. Bovendien baseert hij zich op stereotypen van religie.
2. Het is niet de taak van wetenschappers om zich tegen religie te verzetten. Wetenschappers moeten zich bij hun wetenschappelijke leest houden. Natuurlijk moeten ze hun resultaten (inclusief de evolutietheorie) voor een zo groot mogelijk publiek publiceren. Ik ben dus groot voorstander van nóg meer wetenschapspopularisatie. Maar het is de taak van theologen om de onzinnigheid van het verzet van evangelicals tegen de evolutietheorie te bestrijden.
Harris' oproep in Nature is een soort van oorlogsverklaring tegen religie in het algemeen. Dat vind ik dwaas en irrationeel. En jammer. Want Harris' boek The End of Religion bevat veel waardevolle kritieken tegen uitwassen van religieus gedrag, die veel redelijker beargumenteerd zijn dan deze ejaculatie. (Comment this)
Is dat christelijk? NEE! Is dat rationeel? Nee, het is angst, haat, afkeer - dus emotie.
Over het Collins-citaat vraag je: kan het nog christelijker dan dat? Bespeur ik daar een interesse in theologie? (Grapje!) (Comment this)
"Dr. Collins’ characterization of young-earth creationists as extremists by using the label “ultraliteralists” does him no credit and should give him pause to rethink his interpretation of Scripture, for one day we all will have to stand before the Lord and account for our treatment of His Word."
En zo gaan ze om met zijn evolutionaire kijk op de zaak: "Unfortunately, the book is filled with flaws in interpretation of observed facts, due to Collins’ presupposition of evolution. But most disappointing to me as a physician are the repetitions of disproved evolutionary canards regarding human anatomy." (Comment this)
Wat Collins doet in zijn boek is op evolutie de hijskraanmethode toepassen en op de moraliteit (zijn belangrijkste argument voor het bestaan van God) de hemelhaak. Harris zou groot gelijk hebben als hij zegt: 'dat tweede is geen wetenschap en dat had het blad Nature ook in haar reviews kunnen vermelden, in plaats van vol lof te zijn over Collins' bruggen bouwen'.
In plaats daarvan begint Harris te mopperen over de beschrijving van het moment van bekering van Collins, een persoonlijk (en inderdaad voluit christelijk) stukje tekst. Dat is een beetje sneu. Een wetenschapper mag toch ook schrijven over de schoonheid van een onderzoeksobject, of de ervaringen bij een bepaalde ontdekking? Of een persoonlijke anekdote toevoegen aan een boek? Dat hoort een beetje bij het genre van populair wetenschappelijk schrijven.
Christelijke wetenschappers kunnen een uitstekende rol spelen in de strijd tegen fundamentalisme door goede wetenschap te bedrijven en de resultaten in de context van een persoonlijk getinte boodschap aan de man te brengen. (En niet: pseudowetenschap combineren met verwrongen godsbeelden, zoals bv. Behe.) Harris zou dus blij moeten zijn met Collins, omdat hij goede wetenschap bedrijft! Wat kan het Harris nou schelen wanneer Collins door de knieën ging? Ruse heeft het door. (Comment this)
Zijn brief is primair een reactie op een eerder geplaatst stuk van Ziauddin Sardar, die een veel te rooskleurig beeld geeft van wetenschap en de islam. Wetenschap is alleen verenigbaar met de islam als het de grondbeginselen daarvan niet aantast. Dit blijkt bijvoorbeeld heel duidelijk uit het historisch kritisch onderzoek naar de koran en het ontstaan van de islam. Daar heerst nog steeds een taboe op in de islamitische wereld. Het werk wordt dan ook hoofdzakelijk verricht door westerse wetenschappers, die uit veiligheidsoverwegingen soms onder pseudoniemen werken (!). Historisch kritisch onderzoek naar de formatie van de koran die niet onderschrijft met wat moslims traditioneel daarover geloven, is helemaal uit den boze. Een dergelijke opvatting over restrictieve wetenschap moet voor wetenschappers onaanvaardbaar en aanvechtbaar zijn.
Ook zijn kritiek op Collins is mijns inziens terecht. Collins’ “Moral Law” is puur religieus gegrond en tevens wetenschappelijk onhoudbaar, een aanfluiting voor een wetenschapper van Collins formaat. Ook zijn ‘reden’ tot bekering tot het (evangelische) christendom is mijns inziens een aanfluiting voor iemand die een redelijk en wetenschappelijk ingesteld mens placht te zijn. Dat hij ook een geweldige verdediging van gemeenschappelijke afstamming geschreven heeft, praat dat andere mijns ineens niet goed (al had Harris wel op dit prijzenswaardige deel kunnen wijzen).
Verder wijst hij nog op een paar andere voorbeelden waar wetenschap tegen wordt gewerkt door religie, hetgeen vooral in de VS een grote rol speelt. Dit is is een reëel en groot probleem. Niemand is er bij gebaat deze conflicten te negeren of te bagatelliseren en politiekcorrect te blijven beweren dat religie en wetenschap prima samengaan, terwijl de facto dagelijks blijk dat die vlieger niet opgaat.
Natuurlijk is dit probleem (grotendeels) opgelost als alle gelovigen zo liberaal en genuanceerd zouden zijn als sommige theologen en hun gedachtegenoten, maar de werkelijk is daar veel te weerbarstig voor. Er is feitelijk een conflict tussen wetenschap en religie, en dat manifesteert zich dagelijks en wereldwijd. Harris wijst daar op, en terecht. (Comment this)