Bas Haring. Biodiversiteit. Volkskrant.
Afgelopen zaterdag 16 januari stond er een column van de filosoof Bas Haring in de wetenschapsbijlage van de Volkskrant met als onderwerp biodiversiteit.
“We stellen biodiversiteit op prijs. Ik moet niet denken aan een wereld met maar een stuk of tien soorten levende wezens: mensen, koeien, gras, bananen, rijst, citroenen, eenden en drie soorten insecten. Los van het feit dat deze wereld niet zou kunnen bestaan - zonder schimmels en bacteriën zou het leven meteen verdwijnen - is het een saaie wereld.”
De rest van de column is gefilosofeer zonder wetenschappelijke inhoud. In het fragment lijkt het dat Bas Haring biodiversiteit erg waardeert en belangrijk vindt. Echter, in Het aquarium van Walter Huijsmans of waarom zouden we ons zorgen maken over de toekomst van de aarde?, een essay verschenen in het kader van de maand van de filosofie in 2009, schrijft hij heel andere dingen. Eén van de meest schokkende dingen was bijvoorbeeld dat het uitroeien van de Amerikaanse bizon helemaal niet erg was, omdat de Amerikanen er geen voedseltekorten door kregen. Dus het was niet erg. Afgezien van het gewetenloze en gevoelloze standpunt, was het ook nog feitelijk onjuist, omdat het uitroeien van de bizon de bedoeling had de bestaansbron van de Indianen te vernietigen. Dat was ook nog een pijnlijke vergissing. Verder schreef hij, al filosoferend, dat toekomstige mensen die in HongKong in flats 30 verdiepingen hoog zouden wonen, de verdwenen biodiversiteit helemaal niet zouden missen. Ook is mij bijgebleven dat Haring zich afvroeg wat het nut van de middelste bonte specht was, als we al de grote bonte specht hadden!
Ik roep deze zaken even in herinnering, omdat de gemiddelde Volkskrantlezer waarschijnlijk het hele boekje van Bas Haring niet kent, en daardoor zou kunnen denken dat Bas Haring altijd al een grote waardering heeft gehad voor biodiversiteit. Integendeel! Het enige waar Haring zich op zou kunnen beroepen is dat hij op twee plaatsen in zijn boekje gezegd heeft dat hij persoonlijk een wereld zonder natuur ook niet zag zitten. Maar in de rest van het boek wordt het nut van biodiversiteit grondig in twijfel getrokken. Hij kon toen geen redenen vinden waarom we het verlies van biodiversiteit zouden moeten betreuren. Dat is dus een grote inconsistentie in het boek.
Dat is trouwens het handige van inconsistentie: als je een boek tégen biodiversiteit schrijft en je schrijft tevens hier en daar een losse opmerking waarin je je positief uitlaat over biodiversiteit, dan kun je je daar later altijd op beroepen. Zie je wel, het staat gewoon in mijn boek! (Dit hoeft niet bewust zo gepland te zijn!). En je kunt dan de levensgrote inconsistentie met de rest van het boek negeren. Want wie heeft het boek nu grondig genoeg bestudeerd om die inconsistentie op te merken?
Het zou van intellectuele integriteit getuigen als Bas Haring openlijk zou erkennen dat hij grondig van mening was verandert, en niet net doen alsof hij altijd al positief was over biodiversiteit.
Zie voor mijn blogs waarin ik het boek van Bas Haring analyseer:
- Waarom zouden we ons zorgen maken over de toekomst van de aarde?, 8 april 2009
- Waarom zouden we ons zorgen maken over de toekomst van de aarde? (2), 10 april 2009
- Waarom menselijke gezondheid afhangt van biodiversiteit, 14 april 2009
- Waarom zouden we ons zorgen maken over de toekomst van de aarde? (3), 20 april2009
- Het verhaal dat verteld moet worden: aarde, evolutie, zuurstof, complex leven, 23 april 2009
- Wat heeft biodiversiteit met evolutie te maken?, 6 mei 2009
- Darwin en biodiversiteit, 11 mei 2009
- Wat is het nut van de Middelste bonte specht?, 18 mei 2009
- Interview met Bas Haring in Milieudefensie Magazine 24 juni 2009
- Overwacht nut van biodiversiteit 7 juli 2009
en deze webpagina:
Evolutie, biodiversiteit en Bas Haring.
NB: ik heb alle bovenstaande links opnieuw moeten instellen omdat blog.com zo dom is geweest de oude links onbruikbaar te maken! Dat betekent dat alle links die ik in het verleden naar oudere blogposts heb gemaakt niet meer werken! Dat noemen ze bij blog.com: Permalink. Niks permanent! Vreemd genoeg heeft google wel de nieuwe linkstijl.
NB: Gisteravond tot vanochtend was blog.com uit de lucht. Hartelijk dank!
Postscript dinsdag 19 januari:
Nog beter: Bas, stop met schrijven over biodiversiteit. Je bent géén bioloog. Je gaat als filosoof toch ook niet filosoferen over wat de beste kankertherapie is? Dat laat je toch ook over aan daarvoor opgeleide personen? Gedraag je dus niet als beunhaas. Je column is onwetenschappelijk gefilosofeer.
En als je toch doorgaat: leg dan eens uit in welk opzicht je mening is gewijzigd en waarom?
tags: biodiversiteit, krant
Tja, dat is filosofie; vragen stellen waar die normaal niet gesteld worden. waarom zou het erg zijn de middelste bonte specht kwijt te raken? Voor wie zou dat erg zijn? Voor de middelste bonte specht? Nee hoor, die zal het geen bal interesseren, voor de grote bonte specht? Ook daar weinig commentaar lijkt mij.
Ik zou het persoonlijk helemaal geen ramp vinden om de Panda nu eens eindelijk op het lijstje van uitgestorven dieren te mogen zetten. Het is nu wel duidelijk dat het niet echt een staaltje werk is waar de evolutie trots op mag zijn. Een zwarte-witte beer in een groen bos neer zetten die van bamboe moet leven terwijl zijn spijsverteringsorgaan dat eigenlijk helemaal niet aankan zodat hij het de hele dag moet doen en dat beest dan ook nog eens een waardeloos sexleven geven? Tijd om door te strepen, nice try, back to the drawingboard!..
Begrijp me niet verkeerd, ik ben een enorme dierenliefhebber maar ik stoor me soms een beetje aan het vingertje dat alles wat “natuur” is heilig wilt verklaren terwijl jij en ik net zo goed deel uit maken van diezelfde natuur en een onderdeel daarvan is dat we met z’n zesmiljardennogwat zijn en dat we allemaal een lap grond, een huis, een auto en goed te eten wensen te hebben. Tja, daar zullen andere dieren voor moeten wijken.. Que sera, sera….
Danthaman, heb je de column van Bas Haring en zijn boek
gelezen? Is het je ontgaan dat hij nu vóór biodiversiteit
lijkt te zijn, terwijl hij in zijn boek voor 99% tégen
biodiversiteit was??? Dat is dus de strijdigheid!
PS
“Tja, daar zullen andere dieren voor moeten wijken”
waar haal je het recht vandaan?
“zesmiljardennogwat “: ik weet niet of je het door hebt,
maar het blijft niet bij “zesmiljardennogwat”, maar het
neemt gestaag toe! Tja, Que sera, sera… om ook maar eens
een dooddoener op te hoesten.
“dat we allemaal een lap grond..”: die flatbewoners uit het boek van Bas Haring hebben helemaal geen lap grond! nul komma nul. ALs we in de toekomst met een steeds maar groeiende wereldbevolking allemaal in flats wonen heeft niemand een lap grond.
Tenminste: als je voor eerlijk delen bent, anders hebben een klein aantal rijken mooie landhuizen met grote lappen grond, terwijl de rest in extra hoge flats moet wonen omdat er geen grond genoeg is.
Maar, waarom zou je voor eerlijk delen zijn, als je de Panda geen plek gunt op de planeet Aarde?
Extract wilde paddenstoel helpt tegen kanker.
Goed dat we wilde paddestoelen nog niet hebben uitgeroeid,
omdat “dat we allemaal een lap grond, een huis, een auto en
goed te eten wensen te hebben”.
Nee, ik heb Bas zijn boek niet gelezen.
Maar kijk, het zit zo; als je mij nu echt de keuze zou geven om de panda al dan niet te laten uitsterven zou ik het beest heus niet naar de eeuwige bamboevelden sturen. Zoals ik al eerder zei, ik ben een dierenliefhebber en gun elke vorm van leven op aarde zijn ruimte. Dat zou je natuurlijk ook tegenstrijdig kunnen noemen, mijn eerdere bericht lezend.
Wat ik probeerde en wat (neem ik aan) Bas Haring probeerde is het “advocaat van de duivel” spelen. Niet om vervelend te zijn maar om aan te zetten tot het innemen van een alternatieve positie. Er is niks mis met het willen beschermen van iedere plant of iedere dier op aarde maar het kan geen kwaad je af en toe eens af te vragen waarom je zo zo stellig bent in die wens…
Ten slotte schiet niemand (ook de biodiversiteit niet) iets op met heilige huisjes…
Dat was alles dat ik over wilde brengen…
Als niet wetenschapper wil ik graag het volgende kwijt:
Ik kan mij een onroerend verhaal herinneren dat beschreven stond in het bekende boek van Richard Dawkins,”The God Delusion” Hij beschreef dat hij als jong student van een eerbiedwaardige docent zoölogie les kreeg. Deze man beweerde zijn leven lang dat het Golgi-apparaat niet echt bestond en dat het een verzinsel was. Tijdens een latere wetenschappelijke vergadering hield een Amerikaanse cel bioloog een wetenschappelijke inleiding. Deze man kwam met overtuigende bewijzen dat het Golgi-apparaat wel degelijk bestond. Na deze voordracht schudde de oude man de hand van de spreker een zei geestdriftig,”Bovenste beste kerel ik dank je oprecht”
Ik weet dat dit verhaal scheef gaat in vergelijking met bovenstaand, maar het geeft wel weer hoe wetenschappers van mening kunnen veranderen door een overtuigend bewijs die door een collega wordt gegeven. Zo zit de wetenschap toch in elkaar? Ik vraag mij eerlijk af of zo´n verschil van mening echt in het openbaar moet worden uitvergroot. Ik hoor het de gristelijken alweer zeggen,”Zie je de wetenschap is het nooit eens met elkaar”. U kunt de heer Haring toch op een andere manier bereiken en deze site voor betere doelen gebruiken? Ooit is deze site begonnen tegen de christelijke opvatting over het bijbelse scheppingsverhaal en hun weerstand tegen de mooie en indrukwekkende evolutiegeschiedenis. In het afgelopen Darwinjaar hebben de wetenschappers een indrukwekkende strijd geleverd tegen het geloof. Volgens mij werkt dat contraproductief. Wat ik in dit jaar vooral gemist heb, is dat de wetenschap een kans gemist heeft om een goed en helder verhaal over de evolutie op het internet neer te zetten. Natuurlijk wetenschap is zeer nodig, maar ik weet ook dat zij over veel vakliteratuur beschikt waar zij hun wetenschap, die de gewone man te boven gaat, kwijt kunnen. Ik heb dit ook aan mevrouw de Jong geschreven Wat wij eenvoudigen van geest willen is een evolutieverhaal op het internet op het niveau van, onderbouw middelbare school, meer niet, en ik ben er van overtuigd dat de mensen die geen kerk meer bezoeken en toch meer willen weten over hun oorsprong, daar heel veel aan zullen hebben. In ieder geval zullen zij daar meer aan hebben dan een dertiendelige conversatie tussen u en mevrouw de Jong waar zij en ik geheel buiten staan.
Laatst zag ik op een Amerikaanse site, ik woon in Costa Rica, en prachtige poster met daar op de “complete Tree of life, beginnende bij de Bacteria, Archea, Eukaryotes en verder de Plants, Fungi enz. tot de huidige situatie waarin wij nu zijn aangeland. Men ziet de doodlopende takken en in elk fase kan je het aantal miljoenen jaren aflezen. Wij hebben deze prachtige poster ingelijst en kunnen nu, als er iets in Sciences wordt besproken, zien in welk gedeelte van onze evolutionaire geschiedenis een en ander heeft plaatsgevonden. Deze poster zou toch op geen enkele school mogen ontbreken. http://evogeneao.com/tree.html
Cor.
Excuses voor de vertraging, blog.com was vandaag
niet bereikbaar voor beheerswerkzaamheden.
Cor, bedankt voor je bericht, en bedankt voor je link,
die kende ik nog niet. Ziet er mooi uit.
Wat betreft een duidelijke en eenvoudige uitleg van de
evolutietheorie kijk hier eens:
http://openlearn.open.ac.uk/course/view.php?id=1646
Een gratis online cursus van de Open University.
Verder, ken je deze pagina:
http://home.planet.nl/~gkorthof/kortho21.htm
Danthaman (4) je kunt maar beter geen “advocaat van de duivel” spelen, tenzij je de duivel zelf bent.
Bedankt voor je reactie, en de link naar Open University. Een zeer goede opzet.
Ik vind wel dat evolutie er een beetje bekaaid afkomt in vergelijk met andere studiemogelijkheden.
Mijn probleem met de Engelse Open University, is natuurlijk de taal. De Engelse taal is natuurlijk bij ons aardig ingeburgerd, maar, om weer voor de man in de straat op te komen, is een artikel lezen in en andere taal toch weer een barrière.
Maar als we de wetenschappelijke taal zo veel mogelijk kunnen vermijden, dan is de Evolutieleer op zich toch niet zo´n moeilijk verhaal?
Ik heb tijdens mijn “bedeltocht” diverse wetenschappers over dit onderwerp aan geschreven, één van hen heeft toegezegd hierover te willen nadenken en vond het een goede tip. Maar misschien moet ik mij wenden tot biologieleraren middelbare school.
Weet u er een? Ik hoop niet dat ik een beetje buiten de opzet van dit blog val, excuses.
Cor
Cor (9), je zou Tycho Malmberg van het NIBI en Bionieuws
kunnen vragen wat er voor lesmateriaal beschikbaar is.
Hij volgt de ontwikkelingen in het biologieonderwijs op de
voet:
http://www.bionieuws.nl/ (redactie)
Als het niet in Engels mag, en het moet niet te wetenschappe-
lijk zijn, dan is Bas Haring: ‘Kaas en de Evolutietheorie’
een uitstekende inleiding (Ja, dat is dezelfde Haring
waarover ik geblogd heb!) en het is nog humoristisch ook.
Moet je echt lezen.
groeten
Gert
Ik voel me altijd een beetje leeglopen bij de columns van Bas Haring. Hij heeft op de een of andere manier krediet gekregen om over wetenschappelijke onderwerpen te filosoferen maar mijns inziens mist hij bijna altijd een essentieel element van de discussie.
En dan is er geen plek om te reageren. Dus uit zelfbehoud
sla ik zijn columns liever over.
Ik voel me erg ongemakkelijk als Bas Haring opeens biodiversiteit
gaat verdedigen. Zijn boek Het Aquarium bestond voor 99% uit
kritiek op het idee dat biodiversiteit de moeite waard is om te
behouden. Nu opeens het tegenovergestelde? Ik zou blij moeten zijn,
maar ik snap het gewoon niet.
Ik was opzoek naar de column van Bas die u hier noemt, ik vond hem
namelijk wel erg boeiend en wilde hem nog eens lezen, helaas vind ik
hier slechts een zinnetje, en wil ik dan ook toch graag even reageren!
Want volgens mij mist u nogal wat puntjes.
Ten eerste, wat is het doel van Bas Haring? Is dat zijn werkelijke
mening geven of is dat aan het denken zetten? Ik denk het laatste,
als filosoof leer je om niet meteen met je hakken in het zand te
gaan staan maar verder te denken dan je eerste gedachte. Door dat
te doen, kom je namelijk tot de werkelijke kern van zaken en dat is
natuurlijk waar filosofie over gaat.
En als je leert om niet meteen er tegen in te gaan maar je
‘kortzichtige’ blik los te laten, kun je je inleven in verschillende
standpunten. (Zo kun je als filosoof verschillende theorieën over
hetzelfde thema begrijpen hoewel ze niet verenigbaar zijn). Bas
Haring kan zich ongetwijfeld inleven in beide perspectieven.
Daarbij, het is een column iets heel anders dan dat essay, ander publiek,
geen mogelijkheid om eens een goede uiteenzetting te maken, het
moet pakkend, boeiend en leuk zijn. Geen regels dus ‘verspillen’ aan
afwegingen of hij nou wel of niet voor is en waarom, hij heeft immers
maar een max aantal woorden.
Ten vierde, ben ik er van overtuigd dat wetenschap heden ten dage gaat
over ‘discourse’ of dialoog. Wetenschap wil via gesprek tot diepere
waarheid komen. Wat Bas Haring doet is je triggeren om het dialoog
aan te gaan. Wetenschap is geen monoloog en filosofie al helemaal
niet. Wat een goed wetenschapper beaamt is dat hij geen
tunnelvisie heeft, niet vastbijt in zijn ‘eigen waarheid’ maar kan
delen en openstaan. Het is een constant aftasten en zodoende kun je van mening
veranderen.
Als laatste, ik vind dat u wel heel erg veel moeite doet om hem te
pakken, de zin die u gebruikt is volledig uit de
context gerukt. Immers u heeft uit zijn column slechts een
zinnetje gehaald waar u zelf al over zegt dat het ‘lijkt of..’ Hij
zegt niet: ‘ik hou van alles wat biodiversiteit te bieden heeft’.
Daarbij, de mensen die de column niet gelezen hebben kunnen niet
weten of hij later in de column er op terug gekomen is of wat hij nou
eigenlijk wilde vertellen met zijn column. U verteld
wel waar de rest dan over zou gaan maar een objectieve samenvatting
kun je het niet noemen. Dus hoe consistent kunt u uw eigen artikel
dan noemen? U vind dat hij doet alsof hij altijd al voor biodiversiteit
is geweest maar kunt u dat even citeren?
Als u de hele column plaatst kunnen wij zelf oordelen wat hij nou
werkelijk te zeggen heeft, en toevallig is dat naar mijn inziens iets
zeer interessants, wat in uw ogen dan niet wetenschappelijk is maar
gelukkig noemen we het daarom ook filosofie!
Ik ben benieuwd naar uw reactie,
Met vriendelijke groet,
S. van rijnberk
P.s. die vergelijking over kankertherapie is ook weer zoiets; dat is
natuurlijk een vergelijking die helemaal niet opgaat, (consistentie..)
biodiversiteit is echt iets anders, en daarbij geeft Haring geen
advies, hij stelt vragen. Kortom over beunhazen gesproken…
Beste S (Sander, Steven, Simon),
mooi dat U deze blog gevonden hebt op zoek naar
Biodiversiteit+Bas Haring+Volkskrant.
Dat was precies de bedoeling.
U begint met heel mooie dingen over filosofie
(inleven in verschillende standpunten; eerder was hier
al opgemerkt dat BH voor de advocaat van de duivel
speelt), en die begrijp ik wel, ben het er mee eens,
maar U negeert uiteindelijk wat ik wilde zeggen
in mijn blogpost. Toch staat het er kraakhelder in.
In uw reactie vergeet U WAAROM ik de post heb geschreven,
waardoor U doel mist.
Belangrijkste: ondanks mooie verheven dialogen
(“Wetenschap wil via gesprek tot diepere
waarheid komen”), als je een mening over een onderwerp
wilt verkondigen dan moet je verstand hebben van het
vakgebied. ALs je iets steekhoudends over biodiversiteit
wilt beweren zal je verstand moeten hebben van biologie,
net zogoed je verstand moet hebben van kankertherapie
om daar iets zinnigs over te zeggen.
BH stelt niet alleen vragen, hij heeft een mening:
het is niet erg voor de voedselvoorziening van de Amerikanen
dat de bison verdwenen is! Hoe zo alleen vragen stellen?
Uit de voorgeschiedenis van het debat op dit blog,
bleek dat BH niets beters te zeggen had dan dat hij
omringd is door biologen, en uit andere bron vernam ik
dat zijn vriendin bioloog is. Niet voldoende. Dat maakt BH niet
tot deskundige. Mijn buurman is kernfysicus.
Het tragische is dat BH een goed inzicht in evolutie
toonde toen hij zijn Kaas en de evolutietheorie schreef,
maar dat hij met biodiversiteit totaal de mist ingegaan is:
Evolutie, biodiversiteit en Bas Haring.
Hij is zelfs zo kleinzielig dat hij 2 commentaren van mij
op zijn blog niet doorgelaten heeft (en dat is al een half
jaar geleden).