Verslag van een creationistisch congres
gastbijdrage Bart Klink
Zaterdag 24 oktober, heb ik mij begeven in het hol van de leeuw:
het creationistische congres R-EVOLUTIE op het wetenschappelijke erf. Het leek mij interessant om zo’n curiositeit eens meegemaakt te hebben. Omdat het in een evangelische school werd georganiseerd, was ik even bang dat de dag geopend zou worden met gebed, maar dat bleef gelukkig uit.
Het publiek, naar schatting ruim honderd mensen, was waarschijnlijk
hoofdzakelijk creationist. Ik was dan ook verbaasd over het verhaal
van de sprekers, althans, van de eerste twee.
De eerste spreker was Han Zuilhof, hoogleraar organische chemie aan de universiteit van Wageningen. Hij sprak over het ontstaan van de eerste organische bouwstenen. Voor zover ik het kon bepalen (mijn kennis op dit gebied is zeer beperkt), gaf hij een eerlijke uiteenzetting over dit onderwerp, waarbij hij uitlegde wat wetenschappers wel en niet weten over dit onderwerp. Opvallend vond ik dat hij meerdere malen benadrukte dat als we nu niet kunnen verklaren hoe iets is ontstaan, dit niet betekent dat dit niet ontstaan kan zijn. Leemten in onze kennis worden gedicht met voortschrijdend wetenschappelijk inzicht, zoals de geschiedenis ons leert. Hiermee bekritiseerde hij impliciet de veelgebruikte creationistische tactiek waarbij de gaten in de huidige kennis opgevoerd worden als argument voor hun eigen opvattingen. Ook leek hij uit te gaan van een oude aarde en noemde hij de evolutietheorie bij het ontstaan van leven een goede werkhypothese. Ook dit zal de wenkbrauwen van menig creationistische toehoorder hebben doen fronsen.
Het tweede verhaal werd verzorgd door geologe Renata van der Weijden en ging over dateertechnieken. Haar verhaal was een heldere uitleg over hoe de verschillende dateertechnieken werken. Ze sprak vooral over
radio-isotopendatering, maar ook kort over een paar andere technieken, en wees meerdere malen op de consistentie tussen de technieken. Het werd al snel duidelijk dat ze niet geloofde in een aarde van slechts een paar duizend jaar oud. Ook dit verbaasde mij om te horen op een creationistisch congres. Toch besprak ze ook een paar technische problemen met bepaalde technieken, maar dit leek weinig af te doen aan de kern van haar verhaal. De laatste paar minuten waren echter vreemd. Vrijwel vanuit het niets besloot ze haar presentatie met de mededeling dat het er maar van afhangt hoe je ernaar kijkt of je gelooft in een jonge aarde of de reguliere hoge ouderdom accepteert. Toen ik het na afloop met haar hierover had, zei ze dat ze het laatste deel er op het laatste moment aan toegevoegd had, en dit beter niet had kunnen doen.
Ook gaf ze min of meer toe dat ze een aarde van een paar duizend jaar oud wetenschappelijk onhoudbaar vond. Ik had graag gezien dat ze dit wat explicieter had gezegd en plein public.
Tijdens de lunchpauze heb ik nog even na staan praten met wat
mensen, waaronder twee critici van de volgende spreker die ik ken van diens weblog. Die volgende spreker was Peter Borger, zelfverklaard uitvinder van ‘de nieuwe biologie’, waarmee hij meent het einde in te hebben geluid van de huidige evolutiebiologie. Dit probeert hij onder de naam ‘General and Universal Theory of Biology’ (GUToB) te slijten via zijn blog, waar ik al de nodige keren met hem in discussies ben geweest over verscheiden onderwerpen. Het is leuk om daar een keer een gezicht bij te kunnen plaatsen. De belangrijkste reden voor mij om hem eens persoonlijk te spreken was echter om een antwoord te krijgen op vragen die hij structureel ontwijkt op zijn blog. Hierover later meer.
Borger had graag in discussie gewild met evolutiebiologe Gerdien de Jong. Zij heeft dit aanbod echter afgeslagen, en tijdens zijn lezing werd me eens te meer duidelijk waarom. Het eerst probleem is dat Borger basale kennis van de evolutiebiologie, waar hij zo fanatiek tegenaan schopt, ontbeert.
Dit werd pijnlijk duidelijk toen hij uitlegde wat volgens hem
evolutiebiologen onder de randomness (willekeurigheid) van mutaties verstaan. Volgens hem bedoelen ze namelijk dat mutaties niet door de omgeving worden beïnvloed. Dat dit niet klopt staat evenwel in elk handboek evolutiebiologie. Wat evolutiebiologen met randomness bedoelen, is dat de kans op een bepaalde mutatie niet beïnvloed wordt door de selectieve consequenties daarvan. Met andere woorden: een bepaalde mutatie ontstaat niet omdat dat een selectief voordeel oplevert.
Ik (en anderen) heb hem hier op zijn blog reeds een aantal keren op gewezen, maar hij blijft deze desinformatie verspreiden. Hij citeerde zelfs een handboek evolutiebiologie (dat van Futuyma) waaruit zijn ongelijk bleek, maar wist de tekst zodanig te accentueren dat hij dacht dat wat hij beweerde overeenkwam met wat Futuyma schreef. Toen ik hem hier na afloop op wees, gaf hij schoorvoetend zijn ongelijk toe, maar vulde dit snel aan met de mededeling dat hij zijn eigen definities hanteert, want hij gaat immers een nieuwe biologie opzetten. Misschien zijn bij hem protonen ook wel negatief geladen…..
Vervolgens vroeg ik hem naar de wetenschappelijke merites van zijn eigen verhaal. Hij pretendeert immers wetenschap te bedrijven en wil een wetenschappelijke discussie aangaan. Wat zijn nu zijn concrete toetsbare hypothesen waar biologen mee aan de slag kunnen? Hoe kunnen we het gemeenschappelijk ontwerp, een fundamenteel onderdeel van zijn verhaal, empirisch toetsen? Ik heb deze vragen minstens vijf keer gesteld, maar het antwoord bleef uit. Hij probeerde dan ook al snel zijn reguliere tactiek: het aanvallen van de evolutietheorie. Blijkbaar heeft hij nog steeds niet door dat kritiek op de evolutietheorie geen onderbouwing is van zijn eigen verhaal. Dit is een elementaire logische fout, die overigens vaak door creationisten gemaakt wordt.
De onwetenschappelijkheid van zijn verhaald blijkt nog duidelijker uit zijn ‘baranomen’ (een door hem bedacht woord; bara is het Hebreeuwse werkwoord dat voor Gods scheppingsactiviteiten wordt gebruikt in het Oude Testament). Dit zijn de genomen zoals die oorspronkelijk geschapen zijn en waaruit de rest van het leven door herschikking van informatie binnen die genomen is ontstaan. De cruciale vraag is natuurlijk: hoe kunnen we deze ‘baranomen’ onderscheiden? Welk dier hoort tot welk ‘baranoom’ ? Borgers antwoord: via ‘indicatorgenen’ (wederom zijn eigen term), en die kunnen we herkennen omdat ze uniek zijn voor een ‘baranoom’. Hiermee heeft hij een prachtige cirkeldefinitie geschapen. Dat leek hem niet veel uit te maken, zo lang de mens maar zijn eigen ‘baranoom’ heeft. Dat dit religie en geen wetenschap is, lijkt overduidelijk, helaas behalve voor Borger zelf. Hij blijft er verontwaardigd over dat hij in de wetenschappelijke wereld niet au sérieux genomen wordt.
Wat opvallend is aan Borger is niet alleen zijn grootheidswaanzin (hij schrijft bij vrijwel elke post op z’n blog dat hij de biologie gaat vernieuwen), maar vooral zijn achtergrond. Van een gepromoveerd bioloog mag je verwachten dat hij beschikt over elementaire evolutiebiologische kennis, maar zelfs daarmee gaat hij al de mist in, zoals onder andere bleek uit zijn begrip van randomness. Op een leek komt hij wegens zijn achtergrond misschien overtuigend over, maar voor evolutiebiologen is hij niet serieus te nemen, zeker niet gezien de onwetenschappelijkheid van zijn ‘alternatief’.
Ook vroeg ik hem naar de wetenschappelijkheid van de Journal of Creation, hét creationistenblad, waarin ook Borger publiceert. Aanvankelijk beschouwde hij het als een wetenschapsblad, maar daar zag hij vanaf toen ik hem herinnerde aan hun Statement of Faith, waaruit blijkt dat per definitie alles moet overeenstemmen met de Schrift. Ook hieruit blijkt duidelijk dat creationisme een religieuze ideologie is en geen wetenschap.
Naast de bovengenoemde drie sprekers waren er nog twee, die duidelijk creationist waren, maar die heb ik moeten missen omdat ze tegelijk spraken met Van der Weijden en Borger. Veel zal ik hierbij waarschijnlijk niet gemist hebben, want vanuit de beschrijving van het programmaboekje bleek het om twee standaard creationistische verhalen te gaan.
Een congres als dit was fascinerend om eens meegemaakt te hebben, zowel om te zien wat creationisten heden ten dage beweren als ook wat hun drijfveren zijn. Gezien de titel van het congres willen ze zo graag meespelen op het wetenschappelijke erf, maar op grond van hun kennisniveau en onwetenschappelijkheid (de eerste twee sprekers uitgezonderd) denk ik dat die hoop ijdel is.
[ Dit verslag verscheen tevens op De Atheist ]
tags: gastbijdrage
Hoi Bart,
leuk verslag!
Weet je nu wat die General and Universal Theory of Biology
inhoudt?
Gert
GUToB is eigenlijk gewoon jonge-aarde-creationisme. God schiep de ‘baranomen’ (te herkennen aan ‘indicatorgenen’) en van daaruit is de huidige biodiversiteit ontstaan via ‘VIGE’s’: variatie-inducerende genetische elementen (bij ons bekend als SINE’s, LINE’s enz.). Alle termen tussen haakjes zijn zijn eigen termen. Wat dit allemaal precies inhoud, hoe het werkt en hoe we het kunnen toetsen weet PB zelf ook niet. Toch schreeuwt hij van de daken een nieuwe biologie te hebben opgezet.
Bart, heeft hij zelf gezegd dat hij een jonge-aarde-creationist is? of heb jij dat indirect ergens uit afgeleid?
“De inleiders op het congres zijn dan ook uitsluitend wetenschappers die Genesis 1 tot en met 11 historisch opvatten.”
Volgens Reformatorisch Dagblad:
http://www.refdag.nl/artikel/1440649/Inhoudelijk+debat+over+evolutie+nu+pas+van+startquot%0D%0A+.html
Aan het verslag van Bart Klink te zien klopt dat dus niet.
Er staat wel een verslag van 23-10 in het RD maar nog geen verslag van 24-10: nu is RD een middagkrant, dus dat kan nog komen.
Gert, voor zover ik me kan herinneren zei hij nergens expliciet dat hij een YEC is, maar ik vermoed het wel. Hij zei dat volgens ‘de nieuwe biologie’ miljoenen jaren niet nodig zijn. Ook op zijn blog heeft hij wel eens dateertechnieken aangevallen. In zijn ‘publicaties’ gaat hij uit van een werkelijke zondvloed.
Gert,hier alvast een voorproefje van wat ons te wachten staat.
http://www.refdag.nl/artikel/1440655/Biologie+luidt+einde+Darwins+evolutietheorie+in.html
Ik mis in het verhaal inhoudelijke critiek.
Er werd beweerd door Borger beweerd dat er bepaalde “mutatie
hotspots” zijn. IS dit inderdaad nieuwe informatie los
van elk creationisme-evolutie debat? Is het inderdaad
zo dat dit iets is wat “gemist” is?
Met hotspots bedoelt hij dat als er mutaties komen in het
DNA dat je kan voorspellen waar die mutaties komen. Dat
bepaalde plekken veel vaker muteren dan andere plekken.
Los van selectiedruk of wat dan ook.
Bart, bedankt voor het leuke verslag van deze vervelende, maar onthullende dag die ik zelf voor geen prijs had willen bijwonen!
Jan, het voorkomen van hotspots is onderdeel van normaal wetenschappelijk
onderzoek dat vastgesteld kan worden door experimenteel onderzoek en
gepubliceerd in peer-reviewed genetische vakbladen. Vraag PB op de man
af of hij gelooft dat God die hotspots uitkiest en creeërt. Zo niet, waar gaat
het hier dan over? Alweer mist en stofwolken creëren!
Hotspots komen al in mijn geneticaleerboek uit 1965 voor, met een figuur uit de Scientific American van 1962, van mutaties per site in een bacteriofaag. Bepaalde plekken muteren veel vaker dan andere. Borger lijkt te denken dat random mutatie betekent dat mutatie een uniforme verdeling over het DNA heeft. Niemand heeft dat ooit gezegd. Ook is de mutatie frequentie van het milieu afhankelijk. Dat is standaard. Toevallige mutatie betekent ongerichte mutatie, dat het effect dat een mutatie eventueel heeft niets te maken heeft met wat nuttig zou zijn voor het beest of de bacteriofaag op dat moment in dat milieu. Dat is Borger al eerder uitgelegd.
Borger heeft het ook over mobiele element (transposable elements). Althans sommige daarvan kunnen zich verplaatsen, en als ze midden in een werkend gen terecht komen schakelt dat gen uit - er komt geen werkend product. Dit is een manier om mutaties te genereren. Zulke mutaties zijn nog steeds toevallig, dat wil zeggen niet gericht. Dan heb je het ook over onderzoek dat al 25 jaar gaande is, en niet door Borger.
Als ik dit geweten had had ik het niet willen missen.
Komt misschien omdat ik veel drukker bezig ben geweest met
school dan met evolutie/creationisme.
Wat me opvalt is de groeiende bekendheid van theïstische
evolutie en oud-aardse creationisme. Een vrij gevarieerd
congres dus.
Verder zijn het juist de oud aardse creationisten die vaak
in een letterlijke zondvloed geloven.
Wanneer de Bijbel het heeft over de gehele aarde zoals in
genesis 1/2 dan wordt het woordje ‘tebel’ gebruikt. Als
het gaat om een regio/land/groot stuk grond, dan wordt
‘kol erets’ gebruikt. Dat laatste wordt gebruikt in het
hele zondvloedverhaal en als je de rest ook beter
bekijkt dan lees je een lokale vloed. Waar dan de aardlagen
vandaan komen? Grote hoeveelheden tijd (en wellicht evolutie).
Zelfs die interpretatie kan met een letterlijke lezing van
genesis. Dag in genesis is ‘yom’ wat een halve dag, hele dag of een
lange onbepaalde periode betekenen. Ook staat er steeds
dat de Aarde iets voort brengt. Geeft al aan dat ‘dag’ 3
minstens enkele jaren duurde.
Van een lokale zondvloed en oude Aarde zijn dit niet de enige
argumenten en de rest zijn ook niet dubieus. Elk zinnetje
wordt vergeleken met de rest van het verhaal, de bijbel en
de context. Athans zoals ik het lees op de website van ‘godandscience’.
En geen enkele jong aardse creationist die er ooit wat
tegenin kon brengen:
http://www.godandscience.org/apologetics/creation.html#0ScdxOEDXgHL
Verder vind ik Borger helemaal niet zo interessant meer.
Je wordt er wel moe van na anderhalf jaar…
Jaap de Vos,
stuur aub je commentaar nog een keer in maar
dan met iets andere bewoordingen. Hartelijk dank.
Bart,
is het niet uiterst vreemd dat iemand een verhaal over allerlei genetische details gaat houden, mutation hotspots, etc. en daarbij de standaard wetenschappelijke literatuur gebruikt, maar niet vanaf het begin zijn toehoorders duidelijk maakt dat hij een zéér groot deel van de huidige wetenschap nl. alle resultaten en methodieken uit geologie, paleontologie, natuurkunde, cosmologie en astronomie verwerpt? Dan breng je toch op z’n zachtst gezegd het publiek in verwarring? Waarom laat hij dat weg? Schaamt hij zich voor zijn YEC standpunt? Zonder het YEC standpunt is er niets van zijn hele verhaal over genetische mechanismen te volgen, want die moeten aannemelijk maken dat er grote veranderingen in zeer korte tijd zijn opgetreden. Als je die context niet vertelt, hangt je hele verhaal in de lucht. Nog afgezien of het waar is, het wordt dan een onbegrijpelijk verhaal.
@ Jan
De inhoudelijk kritiek is vooral dat zijn ‘nieuwe biologie’ niet wetenschappelijk getoetst kan worden en dus geen wetenschap is. Daarnaast blijkt hij duidelijk NIET te begrijpen waar hij het over heeft, gezien zijn begrip van randomness
Verder is het al vrij lang bekend dat bepaalde plekken in het genoom sneller muteren dan andere, onafhankelijk van selectie. Dit worden hotspots genoemd. Ook is het al een tijd bekend dat niet alle mutaties even waarschijnlijk zijn. Dit heeft biochemische oorzaken en maakt het soms mogelijk de waarschijnlijkheid van bepaalde mutaties te voorspellen. Deze onregelmatigheden in mutaties worden in de gewone biologie mutation bias (of mutational bias) genoemd. Borger heeft daarvoor echter zijn eigen term geïntroduceerd: ‘non-random mutation’, wat zeer misleidend is omdat random al een hele specifieke betekenis heeft in de biologie (zie mijn verslag). Dit heb ik hem al vele malen uitgelegd, maar hij kan of wil het niet begrijpen.
Zijn bewering dat de mutation bias zorgt voor de illusie van gemeenschappelijke afstamming is tot op vandaag totaal niet onderbouwd. Sterker nog: er is genoeg bewijs dat dit niet het geval is, zie bijvoorbeeld mijn stuk over het GULO-gen.
@ terrencje
tebel wordt niet gebruikt in Genesis. In Genesis wordt altijd het woord erets altijd gebruikt voor zowel de aarde, het land (het droge) als een stuk land (een gebied). In het zondvloedverhaal wordt heel duidelijk een globale vloed bedoeld, zie hier (onder “Theologische problemen”). yom in Genesis 1 betekent duidelijk een normale dag (zie het hierboven genoemde stuk van mij), geen langere periode, daar zijn vrijwel alle woordenboeken en Bijbelcommentaren het wel over eens.
@ Gert
Ik denk dat zijn toehoorders aldaar simpelweg veronderstelden dat hij een YEC is, zeker als hij zegt geen miljoenen jaren nodig te hebben. Dat de ‘baranomen’ allemaal afzonderlijk door God geschapen zijn, kunnen zijn toehoorders ook wel invullen denk ik.
Wat mij vooral aan hem stoort, is zijn vermengeling van reguliere wetenschap (die hij vaak ook nog eens verkeerd voorstelt) met zijn eigen pseudowetenschap. De goedgelovige lezer denkt misschien wel dat termen als ‘baranomen’, ‘indicatorgenen’, ‘non-random mutaties’ en ‘VIGE’s’ reguliere wetenschappelijke termen zijn.
Bart,
“zijn toehoorders aldaar simpelweg veronderstelden dat hij een YEC is”: dat maakt het des te verwarrender: toehoorders worden zo op het verkeerde been gezet. Ze krijgen de indruk dat PB een aardige theorie ontwikkeld heeft die steunt op moderne genetica en die je geïsoleerd kunt verdedigen. Dat klinkt allemaal ambitieus maar toch redelijk en overzichtelijk.
Maar in feite blijft dan geheel buiten zicht dat een zéér groot deel van de huidige wetenschap nl. alle resultaten en methodieken uit geologie, paleontologie, natuurkunde, cosmologie en astronomie verworpen worden. En dát moet PB natuurlijk aantonen. Het gaat dus niet om een
‘General and Universal Theory of Biology’ maar om een nieuwe
‘General and Universal Theory of the Biological and Physical Universe’! Dat is iets wat zelfs Einstein nooit heeft durven dromen. Einstein beperkte zich tot een klein gebiedje: natuurkunde.
Gert, dat klopt, maar ik denk niet dat zijn toehoorders hier zo wakker van zullen liggen, want de meeste van hen zullen al de kennis uit die disciplines toch al ontkennen vanwege hun geloof. Bescheidenheid is Borger sowieso vreemd, zijn pretenties des te groter.
Ik heb net mijn recensie van Coynes en Dawkins’ boeken over het bewijs voor evolutie online gezet. Heb jij Dawkins’ boek al gelezen?
Bart,
In je tweede zin van October 28, 2009 at 21:44 is een niet
onbelangrijk woordje weggevallen. Kwaadwillenden zouden daar
iets in kunnen lezen waar jij niet blij van wordt.
Rob, bedankt.
Bart: ik heb het woord NIET ingevoegd. Akkoord?
@ Rob: Inderdaad, slordig van mij!
@ Gert: Bedankt voor de verbetering!
Kijk dit moeten YEC’s zoals PB ook wegverklaren:
Scientists set record with star 13 billion years old. (n.a.v. Nature publicatie).
Daarom is het tijdverspilling om je bezig te houden met mutation hotspots. Dat is alleen maar zinvol als je werkt binnen een YEC kader. Dus wat de juiste volgorde is: 1) toon aan dat de aarde maar 6.000 jaar oud is, 2) gaan dan aantonen dat mutations hotspots een verklaring zijn voor het ontstaan van soorten in die korte periode.
@Bart, je hebt denk ik wel gelijk. Meerdere anderen ondersteunen
het.