evolutie.blog.com

Evolutie: een gebouw zonder fundament?

In het Nederlands Dagblad (een christelijk dagblad) van 23 mei verscheen een interview met Han Zuilhof naar aanleiding van zijn inaugurele rede als hoogleraar organische chemie in Wageningen. Het interview verscheen onder de provocerende kop: 'Wetenschap weet bijna niets van de oorsprong van het leven'. Zijn oratie 'Alles is altijd ingewikkelder' is de moeite van het lezen waard (ook interessant voor filosofen en wetenschapshistorici: Zuilhof blijkt behalve chemicus ook filosoof te zijn).

Twee uitspraken van Zuilhof deugen niet:
(1) "De meest omvattende theorie voor het ontstaan van het leven op aarde is de evolutietheorie" (pag 11),
(2) dat er grote grote leemtes zijn in onze kennis over het ontstaan van het leven en "In veel [middelbare school-] leerboeken staat eigenlijk dat we wel zo ongeveer weten hoe het leven is ontstaan (...) en dat is incorrect" (nd).

1) Zuilhof haalt 'het ontstaan van het leven' en 'het ontstaan van soorten' door elkaar! Darwin had helemaal geen theorie over het ontstaan van het leven op aarde. Darwin gaf een theorie over het ontstaan van soorten. Niet over het ontstaan van de eerste levensvormen. Nadat Zuilhof onopgeloste problemen ten aanzien van het ontstaan van het leven besproken heeft, schrijft hij:

"Wat impliceert dit nu voor ons perspectief op de evolutietheorie? Allereerst dat de opinie dat het leven ontstaan is op een dergelijke wijze momenteel nog niet ondersteund wordt door wetenschappelijke gegevens. Om beeldspraak te gebruiken: Het gebouw staat niet op een degelijk fundament, in de wolkenkrabber van de evolutieleer is de begane grond nog geen begaanbare grond. Hier is sprake van een significant probleem, zeker omdat de evolutietheorie zo’n grote rol speelt in de hedendaagse wetenschap. (...) Als je eenmaal binnen bent, bieden al die hoge verdiepingen prachtige vergezichten, maar je kunt er momenteel als wetenschapper niet fatsoenlijk binnen komen." (pag.15)

Onzin! Dit is zeer misleidende beeldspraak! Het suggereert nl. dat de evolutietheorie geen deugdelijk fundament heeft. Nog sterker, de evolutietheorie moet al ingestort zijn! Een gebouw zonder fundament stort nl. in. Maar dan zou de evolutietheorie direct na het verschijnen van The Origin of Species in 1859 al ingestort moeten zijn! Want Darwin had helemaal geen theorie over het ontstaan van het leven. U voelt al wel dat Zuilhof hier vreselijk de mist in gaat. Veel valt hier nog over te zeggen. Ik laat het voorlopig even hierbij: Darwin verzamelde argumenten en feiten die voldoende waren om de constantheid van soorten te ondermijnen (Linnaeus), gemeenschappelijke afstamming van al het leven zeer waarschijnlijk te maken (common descent) en natuurlijke selectie als een hypothese voor het mechanisme aannemelijk te maken. Dat is het fundament voor de evolutietheorie. Dat staat als een huis. Het staat los van het ontstaan van het leven. Darwin's theorie verklaart het ontstaan van soorten uit één of meerdere eerste levensvormen. De allereerste levensvorm wordt als uitgangspunt genomen. Het ontstaan van de eerste levensvormen is een apart probleem dat helemaal niets afdoet aan de adequaatheid van Darwin's evolutietheorie. Wat Darwin deed was gewoon "Grote vragen opsplitsen in kleinere brokjes" (Zuilhof's eigen woorden! pag.22). En dat geldt voor de huidige evolutietheorie net zo goed als die van Darwin. Natuurlijk is het ontstaan van het eerste leven een noodzakelijke voorwaarde voor het ontstaan van alle andere levensvormen. Maar dat ondermijnt Darwin's evolutietheorie niet!

Door het dubbelzinnig gebruik van de term 'evolutietheorie' brengt Zuilhof de onzekerheid over het ontstaan van leven over op de evolutietheorie in strikte zin. Hij doet dit bewust of onbewust. Hij stelt in het nd interview dat hij stellig in intelligent ontwerp gelooft, zonder in Intelligent Design als wetenschappelijke theorie te geloven. Misschien droomt hij over de ineenstorting van de evolutietheorie. Misschien vindt hij het best wel prettig dat het ontstaan van het leven niet is opgelost. Hoe dan ook, zijn metafoor van het gebouw zonder fundament blijft een zéér foute vergelijking!

2) in (middelbare school) leerboeken zou staan dat het ontstaan van het leven in principe opgelost is. In het meest gebruikte boek 'Biologie voor jou' (VWO5) is dat inderdaad zo. Tenminste er wordt niet duidelijk gezegd dat het een nog niet opgelost probleem is. Maar in een ander leerboek 'Biologie interactief' (HAVO5) staat wel degelijk:

"Je begrijpt dat er nog een heleboel te verklaren is en dat de stap naar de nu levende organismen nog heel groot is." (p.124. Slotconclusie van paragraaf 7.4 "Het ontstaan van het leven op aarde.")

Een prima leerboek. Tenslotte ben ik het hartgrondig met Zuilhof eens wanneer hij schrijft:"We moeten daarom momenteel geen ferme uitspraken doen over het ontstaan van het leven, zeker niet in leerboeken, maar gewoon verder onderzoeken". Precies!

Noten.
- De rede van Zuilhof 'Alles is altijd ingewikkelder' (10 april 2008) is hier te vinden.
- Met dank aan Tycho Malmberg (NIBI) voor het ter beschikking stellen van de biologieboeken.
- Maarten Wisse had over het nd interview geblogd. Bij deze: bedankt Maarten voor de tip.

PS (dinsdag 1 juli): het blijkt dat www.keepthefaith.nl ook al geblogd had over Zuilhof op 23 mei. Dat heb ik óf over het hoofd gezien óf het verhaal leek toen niet alarmerend genoeg om er iets mee te doen.

PS 2. De schade is al aangericht: op het internet vindt je al nieuws onder de kop 'Evolutie mist fundament'.

PS 3 [ 9 juli ] Als we de Zuilhof-redenering toepassen op de natuurkunde, dan mist de natuurkunde een stevig fundament omdat de zwaartekracht niet ondergebracht kan worden bij de andere 3 fundamentele natuurkrachten (er is geen quantumtheorie van de zwaartekracht). Met andere woorden: zolang er geen 'Theory Of Everything' (TOE) is, mist de natuurkunde haar fundament! Een uitstekende krantekop voor het ND. Toegepast op de cosmologie: cosmologen begrijpen 98% van het heelal niet, dus de cosmologie ontbeert enig fundament! Weer stof voor een alarmerend artikel in het ND.

Charly, deze brief lag vanochtend bij de post, ik wilde je niet storen, je was zo geconcentreerd aan het schrijven. Het is een brief van Alfred Russel Wallace.

Dit tafereeltje speelde zich 150 jaar geleden af bij Charles Darwin thuis. De inhoud van die brief werd op 1 juli 1858 voorgelezen op een speciaal voor de gelegenheid bijeen geroepen vergadering van de Linnean Society. In de brief zat een manuscript getiteld "On the tendency of species to form varieties; and on the perpetuation of varieties and species by natural means of selection".
In diezelfde vergadering werd een inderhaast geschreven samenvatting voorgelezen van Darwin's eigen theorie. Zowel Darwin als Wallace konden niet aanwezig zijn. Hoewel de inhoud van de voordrachten revolutionair genoemd mag worden, waren de aanwezigen niet echt enthousiast. Misschien was het anders geweest als ze allebei aanwezig geweest waren voor het beantwoorden van vragen. Dan had het misschien tot het publiek doorgedrongen dat het om een revolutionaire theorie ging.

Tot zover is dat allemaal redelijk goed bekend en beschreven in diverse boeken over de geschiedenis van het Darwinisme. Wat ik niet wist was dat Wallace 3 jaar eerder, in 1855, al een artikel had gepubliceerd genaamd "On the law which has regulated the introduction of new species" in Annals and Magazine of Natural History. Het aardige daarvan is dat het niet een complete evolutietheorie is, maar een aanzet. Dat was de waarneming dat nauw verwante soorten altijd samen worden gevonden in tijd en plaats. Dus in hetzelfde geografische gebied en dezelfde tijd. Dit is een intrigerende observatie. Het suggereert dat nauw verwante soorten op de één of andere manier uit elkaar ontstaan zijn. Of uit een gemeenschappelijke soort. Hoe is niet duidelijk. Of er ook tegenvoorbeelden zijn is niet duidelijk. Het is bij lange na geen complete theorie over het ontstaan van soorten. Maar de suggestie is er.

Dit vind ik een prachtig voorbeeld hoe een nieuwe theorie ontstaat. Stapje voor stapje. Als een stukje van een legpuzzel. Drie jaar later voegde Wallace daar zijn theorie van de natuurlijke selectie aan toe. Enzovoort. Na de dood van Darwin en Wallace werden er steeds meer stukjes van de legpuzzel aan toegevoegd. En dat blijft maar doorgaan. Is de evolutietheorie nu eindelijk af? Wie denkt dat de evolutietheorie af is of binnen enkele decennia af is, heeft niets van de geschiedenis geleerd. Ik betwijfel of de evolutietheorie ooit af komt.

Andrew Berry & Janet Browne (2008) 'The other beetle-hunter', Nature, 26 Jun 2008. Essay.

De evolutietheorie is nog niet af. De neo-Darwinistische evolutietheorie, zoals hij officieel heet, is niet compleet. De eerste synthese is van Charles Darwin (1859), de tweede synthese was rond 1930 voltooid (de geboorte van het neo-Darwinisme) en, zoals ik het noem, de derde synthese is in de maak. In de Science van gisteren 20 juni kwam ik een aardig voorbeeld tegen van hoe ik de ingrediënten van de derde evolutionaire synthese zie. Het artikel gaat over de relatie van darmbacterieën en dieet van de mens en 59 andere zoogdieren. En hoe dit geëvolueerd is.

Het is duidelijk dat we zonder darmbacterieën veel van ons voedsel niet zouden kunnen verteren. Dit geldt ook voor andere zoogdieren. De eerste zoogdieren verschenen in het Jurassic (160 miljoen jaar geleden). Maar de zoogdieren die we tegenwoordig kennen ontstonden pas toen graslanden in opkomst waren (1,8 milj. jaar geleden). De opkomst van grassoorten was mogelijk geworden door een nieuw en efficienter fotosynthese systeem (C4 genaamd). De trigger voor die ontwikkeling was de dalende CO2 concentratie in de atmosfeer. Hier zien we een fascinerende relatie:


Denk bij dieet aan herbivoren (vegetariërs), carnivoren (vleeseters) en omnivoren (alleseters). Daarbij komen nog anatomische kenmerken zoals het soort tanden en de lengte van het darmstelsel. Dit soort verbanden vind ik een prachtig voorbeeld van hoe het neo-neo-Darwinisme er uit moet zien.

De les die we hieruit moeten leren is dat kenmerken van zoogdieren tijdgebonden zijn. Als je een alternatieve, niet-evolutionaire theorie hebt, kun je een bepaalde diersoort niet laten ontstaan in een willekeurig tijdperk. De geschiedenis van de aarde en haar atmosfeer leggen beperkingen op. Alle planten en dieren in korte tijd laten ontstaan (schepping, independent origin) is in strijd met wat we weten van de geschiedenis van de aarde. Maar ook als je een beperkte opvatting hebt van het neo-Darwinisme zoals "evolutie is een verandering van genfrequenties", dan zul je niet veel zinnigs kunnen zeggen over de opkomst van zoogdieren en hun eigenschappen.

De eerste zoogdieren waren carnivoren. Merkwaardig genoeg was de mogelijkheid om planten als voedsel te benutten een grote stimulans voor de soortendiversiteit van zoogdieren. Dit kon alleen door bacterieën in de darm op te nemen en een verlenging van het darmstelsel. Nu is de meerderheid van zoogdieren planteneter (schapen, runderen, olifant, giraffe, paard, gorilla).


De auteurs van het Science artikel deden nog een interessante ontdekking: de rode en reuzen panda hebben een darmstelsel en darmflora dat lijkt op dat van vleeseters! Dat geeft dus een aardige verklaring waarom het zo slecht gaat met de panda. Het zijn vleeseters van oorsprong, ze zijn overgestapt op een exclusief dieet van bamboebladeren, maar kunnen het niet efficiënt verteren. Andere factoren spelen ook een rol zoals de vernietiging van bamboebossen in China en hun bijzonder trage voortplanting. De panda is beroemd geworden door een vreemd anatomisch kenmerk, zijn 'duim', The Panda's Thumb (Stephen Jay Gould). Een wijs schepper zou zoiets niet geschapen hebben volgens Gould. Daar kunnen we nu aan toevoegen dat het ook niet handig van de schepper was om een bamboe-blad-eter een carnivore darmflora te geven.

Overigens bevestigde het onderzoek dat de mens wat betreft zijn darmflora een omnivoor is. Aangezien er maar één vegetariër in het onderzoek was betrokken, heeft men geen systematisch onderzoek kunnen doen naar verschillen in darmflora van vegetariers en vleeseters. Het lijkt me niet gunstig als je plotseling overschakelt van 7 dagen per week vleeseten naar 100% vegetariër. Je zou dan ook moeten zorgen dat je het bijbehorend pakket bacterieën binnen krijgt. Ik weet niet of dat te koop is bij de bio-winkel om de hoek...


Ruth E. Ley et al (2008) 'Evolution of Mammals and Their Gut Microbes', Science, 20 juni 2008.
NewScientist heeft er een News feature over gemaakt (gratis).
Over C4-planten en klimaat schreef ik in een recensie van .David Beerling (2007) 'The Emerald Planet. How Plants changed Earth's history' (ook gratis).

Stel je voor dat je verlamd bent. Al je spieren, armen, benen, handen, voeten, mond, hoofd doen het niet meer. Maar je bent bij vol bewustzijn, je kunt helder denken en je ziet, hoort en voelt alles. Je kunt niet eens zeggen: mijn rug doet zeer, ik heb dorst. Een vreselijke marteling. Maar zelfs dat kun je niet eens zeggen tegen de mensen die om je heen staan, want je kunt niet praten. Zelfs ja of nee knikken kan niet.

Neurologen en robotexperts, hebben daar nu een oplossing voor gevonden. Door de electrische activiteit van bepaalde hersendelen van apen uit te lezen, en deze te koppelen aan een robotarm, kon de aap met behulp van de robotarm voedsel pakken en naar zijn mond te brengen. Het bijzondere daarvan is dat de aap dit vrij snel leerde en dat hij erin slaagde een vrij natuurlijke vloeiende beweging mee te maken. Dus niet van de houterige bewegingen kernmerkend voor de oudere generatie robots. Dit betekent dat de hersengebieden, de uitlezing van de hersenactiviteit en de vertaling naar de bewegingen van de arm zeer goed gekozen zijn door de onderzoekers. De robotarm is een natuurlijke kopie van een arm, dwz voorzien van bovenarm, benedenarm, een hand met duim en wijsvinger en alle daarbij behorende gewrichten. Deze robotarm was direct naast de schouder van de aap opgesteld, dus in natuurlijke positie, en kan dezelfde bewegingen maken als een normale arm. De aap gebruikt de robotarm door gebruik te maken van zijn wil. Door zijn arm te willen bewegen, ontstaat er hersenactiviteit in het motorisch centrum en die signalen zijn voldoende informatie om de robotarm op een natuurlijke manier te besturen. Dit is absoluut toponderzoek. Ik ben diep onder de indruk. Het onderzoek werd gisteren 19 juni in Nature gepubliceerd.

Interessant is te zien uit dat onderzoekers uit zeer verschillende disciplines hebben samengewerkt: neurobiologie, cognitieve neurologie, bioengineering, rehabilitatiegeneeskunde, robotica. Deze onderzoekers hebben bewezen dat ze snappen hoe de hersenen werken en waar in de hersenen je informatie moet aftappen. Je snapt iets pas echt als je het na kan maken. Dit onderzoek is méér waard dan 1000 filosofische publicatie's over de filosofie van 'de geest' en 'de vrije wil'. Bovendien is het een uiterst nuttig soort onderzoek voor patienten met verlamming of met amputatie van een arm. Al het zweverig gepraat over 'non-lokaal bewustzijn' (Pim van Lommel) is totaal nutteloos. Pim van Lommel en geen enkele filosoof kan wat deze onderzoekers gepresteerd hebben.

Bij een leven na de dood stel ik me zoiets voor als een totale verlamming. Je hebt geen mond om te praten, geen ogen om te zien, geen mond om lekker te eten en geen oren om van muziek te genieten. Een gruwelijk idee. Dat zogenaamde leven na de dood -zonder lichaam- kan mij gestolen worden. Nee, er gaat niets boven een goed functionerend lichaam.

Meel Velliste et al (2008) 'Cortical control of a prosthetic arm for self-feeding', Nature, 453, 1098-1101, 19 Jun 2008

Sinds 1992 is De Weerribben een Nationaal Park. Het is een gebied met veel water en riet ontstaan door turfwinning. We hadden daar afgelopen voorjaar een vakantiehuisje gehuurd. Zittend op het terras achter het huisje, uitkijkend op een moerasbos met elzen en berken, konden we genieten van de zang van koekoek, wielewaal, nachtegaal, tortelduif, gekraagde roodstaart, rietgors en nog zo'n 45 andere vogels. Een waar paradijs! Zo veel bijzondere vogels horen wij niet in onze achtertuin. Ik weet geen andere plek in Nederland waar je al die soorten tegelijk kunt horen vanaf één plek. Het uitzonderlijk mooie weer deed de rest. Toch ontbrak er een vogel die in een rietlandschap thuis hoort: de karekiet. Dat is paradoxaal: in een waterrijk beschermd natuurgebied met veel riet ontbreekt een vogel die daar per definitie thuis hoort. Een verklaring van deze paradox zou kunnen zijn dat er in de Weerribben nog steeds aan rietsnijden wordt gedaan. Staatsbosbeheer verpacht stukken rietland aan commerciële rietsnijders. Het riet wordt voor dakbedekking gebruikt. Rietsnijden wordt al sinds 1920 gedaan in de Weerribben. Maar de Weerribben is verheven tot een Nationaal Park. Tja, het is logisch dat als er geen riet is, er ook geen karekiet kan broeden!


Ik moet toegeven: zo'n oud ambacht in bedrijf is leuk voor toeristen, maar het is verdorie een Nationaal Park! Staatsbosbeheer geeft op haar website heel droogjes toe dat zij zelf schuld hebben aan de afname van de grote karekiet:

"Anderzijds wordt ook een groot deel van het potentiële broedbiotoop afgemaaid"

Het moet toch niet gekker worden! Staatsbosbeheer: stop met dat afmaaien!


Wat er op de website over de blauwborst wordt geschreven is ook verbazingwekkend:

"Deze soort van rietvelden met struwelen heeft het moeilijk in De Weerribben. Terwijl er landelijk een trend is van toename neemt de soort in De Weerribben af. Door het opruimen van de vele kleine bosjes en wilgenstruwelen is de soort achteruitgegaan".

Opruimen van vele kleine bosjes? Lieve help! Waarom? Nu weet ik ook wel dat sommige vogels afhankelijk zijn van bosjes en andere weer van riet of open water. Dat zijn tegenstrijdige eisen. Maar ik vind wel dat het SBB cynisch constateert dat een vogelsoort achteruit gaat door je eigen beheer! SBB legt hier niets uit! Welke afwegingen spelen hier?

Het Staatsbosbeheer heeft een plan opgesteld voor het visbeheer in de Weerribben. Ik lees:

"Met het plan worden aanbevelingen gedaan die niet alleen in het belang van de sportvissers en de aalvisserij zijn, maar de natuurwaarden in het hele gebied kunnen zo op een hoger niveau worden gebracht".

In het belang van sportvissers en de aalvisserij? In een natuureservaat? Hoe zit dat? Met wat googelen vond ik op een website van een sportvisser de volgende opmerking:

"Normaliter mag er niet op snoek gevist worden in de Weerribben maar de deelnemende leden van de snoekstudiegroep hebben allemaal een speciale vergunning daarvoor gekregen van Staatsbos beheer."

Kunt U het allemaal nog volgen? Gaat SBB straks vergunningen uitdelen aan jagers?

Deze blog lijkt te ontaarden in een verhaal over tegengestelde belangen. Zo sprak ik een vegetatiekundige die de Weerribben aan het inventariseren was. Hij had het helemaal niet zo op bomen. Bomen staan alleen daar waar weinig water is. Verdroging leidt tot bossen. Bomen horen niet in de Weerribben. De Weerribben horen nat te zijn. En waar bossen zijn, is weinig onderbegroeing (plantjes!) zal de redenering wel zijn. Maar hoe zit het dan met unieke vogels zoals de wielewaal? Zonder bomen geen wielewaal. Vogels zag hij kennelijk niet zo zitten. Hij had meer oog voor zeldzame plantjes. Ik maak mij zorgen over het advies dat deze vegetatiekundige aan SBB gaat uitbrengen. Bomen kappen? Weg wielewaal? Wat gaat SBB met dat advies doen?


De muskusrat (zie foto) wordt bestreden in de Weerribben, zoals overal in Nederland (niet in Duitsland). Nu is de muskusrat een geimporteerde exoot, die schade aan dijken aanricht. Maar, wat dacht U van de schadelijke neveneffecten van muskusratbestrijding? Als bijvangst van de vangkooien lees ik in het jaarverslag 2006 van de muskusratbestrijdingorganisatie: 1026 wilde eenden, 518 waterhoenen, 107 meerkoeten, 162 aalscholvers, 40 dodaars! (familie futen). O ja,

"Het voorkomen van het incidenteel bijvangen van deze beschermde soort is echter onvermijdelijk door zijn leefomgeving"

meldt de organisatie droogjes in haar jaarverslag! (Volgens Vogelbescherming staat de dodaars niet op de rode lijst). In totaal werden er 24 vogelsoorten, 14 soorten zoogdieren, 12 soorten vissen, en kikkers, padden en rivierkreeften bijgevangen! Al met al een aardige waslijst van onschuldige slachtoffers.

Al met al: hoe meer belangen, hoe meer belangentegenstellingen. Hoe meer belangentegenstellingen, hoe meer het SBB uit te leggen heeft. Ik kan daar niets van terugvinden op haar website.

Tenslotte wens ik iedereen een fijne vakantie met veel zon en weinig belangentegenstellingen! 

Het boek De denkers van de jungle heeft drie auteurs, maar het is overduidelijk het boek van Willie Smits en gaat overduidelijk over één onderwerp: het beschermen van de rode aap: de orangutan. Willie Smits is een gedreven natuurbeschermer, dierenbeschermer, en mensenbeschermer. Hij heeft bosbouw gestudeerd in Wageningen en heeft op Borneo gewerkt aan bosbouw projecten. Toen hij op een vuilnisbelt een halfdode orangutanbaby vond, heeft hij het diertje mee naar huis genomen. Daarmee is alles begonnen. Zijn werk is nu uitgegroeid tot de BOS (Borneo Orangutan Survival Foundation). Het wordt nu erkend en gesubsidieerd door de overheid. Dezelfde overheid die op Borneo de grootste oliepalmplantage ter wereld wil aanleggen. Het BOS heeft nu zo'n driehonderd lokale medewerkers in dienst, en huisvest tegen de duizend jonge orangutans. Het is zoiets als Stichting AAP in Nederland, maar dan iets groter. Die orangutanwezen ontstaan niet doordat ze door hun moeders in de steek gelaten worden of zoiets, maar door de gewetenloze houtindustrie en palmolieindrusitrie. 'Industrie' is een te mooi woord voor deze gewetenloze maffia die roofbouw pleegt op de regenwouden en daarmee de woonplaatsen van de orangutan in ongekend snel tempo aan het vernietigen is. Smits gebruikt zelfs de term 'genocide'. De uitgehongerde moeders met babies die op zoek naar voedsel zich op de plantages durven begeven worden begroet met geweervuur. Als het even kan worden de babies gespaard om verhandeld te worden. Ja, baby orangutans zijn handelswaar! Smits en zijn team gaat er ook actief op uit om handelaren voor te zijn en de wezen te redden. Er staan uiteraard heel veel van dit soort deprimerende zaken in dit boek. Dat is de harde realiteit.

"Het verschil tussen mens en orangutan is waarschijnlijk kleiner dan we denken. Wat ik met orangutans heb meegemaakt, heeft me kippenvel gegeven, de tranen in de ogen doen springen - en me in mijn hart erg boos gemaakt op de mensen die deze unieke dieren voor een paar euro doden of jarenlang in kleine kooitjes laten creperen." (p.268)

Het eerste deel van het magnifieke boek beschrijft de leefwijze van deze onbekende rode aap. Er is veel meer bekend over chimpansees en bonobos (Frans de Waal) en gorilla's (Gorillas in the mist). Orangutans leven hoog in de bomen, onzichtbaar door het dichte bladerdek. Pas in de jaren negentig is ontdekt dat orangutans werktuigen gebruiken. Maar het boek eindigt positief en hoopgevend met een wonderlijk verhaal hoe Smits een stuk kale en verbrande grond dat eens oerbos was, en dat er uit ziet alsof er een atoombom was gedropt, opkoopt en omtovert tot een paradijs voor orangutans, mensen en vele andere dieren. Iets wat alle deskundigen voor onmogelijk hielden. Hier zal zijn ervaring als bosbouwer wel van pas gekomen zijn. Het werk van Willie Smits in Borneo wordt gesteund door de Nederlandse stichting Primates Helping Primates. Ik ben gelijk maar donateur geworden.

Er bestond in de Nederlandse taal nog geen boek over de orangutan. Het is vooral een fotoboek met honderden prachtige foto's. Het is een eerbetoon aan de orangutan. Het is te vergelijken met Frans de Waal: Bonobo. The Forgotten Ape, ook een prachtig foto- en informatief boek (ik weet niet of dat in het Nederlands is vertaald). Het verschil is dat de Waal 'wetenschappelijker' is: nette literatuurverwijzingen, bibliografie, goede index etc, terwijl Smits géén literatuurlijst of websites geeft en de index slechts twee paginas lang is. Hoewel ik een groot liefhebber ben van de boeken van Frans de Waal, moet ik toegeven dat hij bijv. in zijn Forgotten Ape vrijwel géén aandacht voor de bescherming van de bonobo in het wild heeft. Smits, die zelf gepromoveerd is, heeft stevige kritiek op wetenschappers die alleen maar publiceren, en niets doen om de dieren die ze bestuderen te redden van de ondergang. Zo heeft Smits kritiek op de beroemde chimpansee-expert Jane Goodall, die "heeft in haar onderzoeksstation in het Tanzaniaanse Gombe dertig jaar toegekeken hoe het bos werd geveld" (p.199). "Greenpeace vecht slechts voor één diersoort: de walvis, die waarschijnlijk beter is in het aantrekken van donateurs en geld dan mensapen. Het WNF (Wereld Natuur Fonds) is even groot en rijk als log en traag en registreert de teloorgang van de orangutan in rapporten. De UNEP biedt stervensbegeleiding" (p.201).

Verdere Informatie:
- Willie Smits was 18 mei te gast op Vroege Vogels radio, daar hoorde ik voor 't eerst van Willie Smits en zijn boek.
- Engelse editie: 'Thinkers of the Jungle'; Duitse uitgave: 'Die Denker des Dschungels' (Ullmann).
- Willie Smits was 13 mei te gast bij Paul en Witteman. Deze uitzending is hier te beluisteren. Zeer aanbevolen. Smits geeft een zeer goed inzicht in het hoe en waarom van zijn werk ondanks de vaak kritische vragen en semi-humoristische opmerkingen van P&W. (duur: plm 10 min).
- Wiki heeft een item over Willie Smits (enigszins verouderd, maar informatief).

"Het mooie van zo'n ijskern is dat je terugkijkt in de tijd, want
elk jaar wordt er een dun laagje sneeuw afgezet en als je dan
maar lang genoeg teruggaat in zo'n kern, dan ga je steeds
verder in de tijd terug. Het lijkt een beetje op de jaarringen
van een boom eigenlijk. En zo'n halve meter ijs kan zo om
honderden of duizenden jaren geschiedenis gaan. Dus eigenlijk
is het een historisch klimaat archief."
(Reinier van de Berg in Galileo, 13 mei 2008)

Juist, dit heeft hij fantastisch goed uitgelegd! Ga zo door! Hij vervolgt:

"De temperaturen zoals die nu op aarde zijn, hoe uniek zijn die vergelijken met (korte aarzeling) hele lange tijden geleden?"

Antwoord van Roderik van de Wal, glacioloog:

"130.000 jaar geleden is het ietsjes warmer geweest dan nu
en wordt als een analoog gezien voor wat ons te wachten staat."

Let op: "130.000 jaar geleden" is niet gecensureerd door de EO!!!
Dit is de éérste keer in een uitzending van de EO dat een tijdsduur van meer dan 6.000 jaar er niet uitgeknipt wordt!

Je kunt niet uitsluiten dat de EO bewust deze ene uitspraak door de censuur heeft heeft laten glippen. Misschien als voorzichtige poging om door te laten schemeren dat wetenschappers werken met tijdsduren en leeftijden van véél meer dan de Bijbelse 6.000 jaar. Een voorzichtige en unieke poging om het EO-publiek te laten wennen aan het idee dat de aarde veel ouder is dan 6.000 jaar? Je weet het niet...
Heeft de EO de lessen geleerd van de evolutie-censuur affaire? (De EO knipte alles wat met evolutie en miljoenen jaren te maken had uit natuurfilms van David Attenborough). De EO heeft een nieuwe directeur, dus je weet het niet...
Maar het is ook mogelijk dat ze het simpelweg over het hoofd gezien hebben, of het niet aandurfden een Nederlandse wetenschapper te censureren (dat is tenslotte dichter bij huis dan David Attenborough).

EO ga zo door! U heeft een nuttige, informatieve serie over het klimaat uitgezonden èn U heeft een jaartal van aanzienlijk meer dan 6.000 jaar doorgelaten!

---

Noten:
Op 27, 30 en 31 juli 2006 blogde ik over weerman Reinier van den Berg: "De evolutietheorie vind ik een ongeloofwaardig verhaal". Die uitspraak was de aanleiding om dit blog te beginnen.

Postscript 12 juni:
Wetenschappers hebben nu een complete reconstructie gemaakt van de geschiedenis van CO2 en methaan in de atmosfeer over de laatste 800.000 jaar met behulp van diepteboringen in het ijs van Antartica. (Bron: Nature 15 mei 2008). Dit zijn dus geen speculatie's, berekeningen, of voorspellingen, maar metingen! Hoe lang zal het duren voordat dat doordringt tot Reinier van den Berg en het EO publiek? Dit is natuurlijk niet hetzelfde als evolutie accepteren, maar alles begint bij een juiste voorstelling van de leeftijd van de aarde!

Postscript 7 juli: In de EO-uitzending van Wild China deel 1 (5 juli) treffen we de volgende uitspraak aan: "De Chinezen verbouwen al 8000 jaar rijst". Dat is dus 2000 jaar vóórdat de wereld geschapen werd.