Thursday, November 23, 2006

Darwin, Hitler, God: de denkfout van Dekker en Woudenberg

Ondanks zijn overvolle agenda heeft Cees Dekker nog tijd weten te vinden om samen met René Woudenberg een stuk te schrijven voor de Volkskrant (18 november). Ik heb het niet in de Volkskrant zien staan, maar gelukkig staat het hier: “Een wetenschapper kan heel goed gelovig zijn“. Het gaat over de vertaling van Dawkins’ boek God als misvatting.

In het stuk verwarren Dekker en Woudenberg op twee plaatsen een beschrijving van feiten met waardeoordelen. Ik citeer: “Spencer’s sociaal-darwinisme, de keiharde doctrine van de survival of the fittest“. Keiharde doctrine? Om een gevoel te krijgen van wat hier fout gaat, vergelijk die uitspraak eens met “de keiharde doctrine van de big bang” of: “de keiharde doctrine over het ontstaan van kanker, AIDS, en Alzheimer”, dan valt direct het onzinnige ervan op! Onzindelijk denken!
Bovendien is het “sociaal-darwinisme” helemaal geen wetenschappelijke theorie, maar een politieke ideologie. Het heeft niets met “sociaal” te maken en niets met “Darwinisme” als wetenschappelijke theorie. Probeer “sociaal-darwinisme” eens te vinden in Evolutie handboeken. Het is helemaal geen onderdeel van het Darwinisme. Herbert Spencer’s “sociaal-darwinisme” wordt helemaal niet onderwezen als onderdeel van het Darwinisme. Gebruik die term “sociaal-darwinisme” dan ook niet zonder disclaimer.

Nog een tweede citaat dat de verwarring demonstreert tussen een beschrijvende/verklarende theorie enerzijds en waardeoordelen anderzijds:
Aan de Spenceriaanse versie van het darwinisme heeft Dawkins overigens zelf een substantiële bijdrage geleverd door te insisteren op de ‘zelfzuchtigheid’ en het ‘egoïsme’ van de genen.”Natuurlijk geeft Dawkins hier een beschrijving en verklaring van de biologische wereld en géén pleidooi voor egoïstisch gedrag!
De theoloog Alister McGrath had dit begrepen en had opgemerkt dat Dawkins in zijn A Devil’s Chaplain had geschreven: “at the same time as I support Darwinism as a scientist, I am passionate anti-Darwinian when it comes to politics and how we should conduct our human affairs” (p. 46, Dawkin’s God). Het is dus een blunder om te beweren dat Dawkins een substantiële bijdrage heeft geleverd aan het “Spenceriaanse darwinisme”. Het is sowieso een anachronistische bewering.

Uiteindelijk is dit de “Naturalistic Fallacy” (naturalistische drogreden) en wordt beschreven op de inleidende pagina’s van het bekende evolutiehandboek van Douglas Futuyma (1998) Evolutionary Biology (pagina 9): “Like any other science, evolutionary theory describes how the world is, not how it should be.” (“Zoals iedere wetenschappelijke theorie, beschrijft de evolutietheorie hoe de wereld is, niet hoe het zou moeten zijn.”) Je kunt Dawkins van een heleboel dingen beschuldigen, maar niet van de Naturalistic Fallacy.

Het wonderlijke is dat Dekker en Woudenberg in hetzelfde artikel schrijven: “Het punt is dat ieder systeem, religieus, politiek of wetenschappelijk, gebruikt kan worden ter legitimering van kwalijke praktijken.” Precies daarom is het misleidend om triomfantelijk met een big smile op je gezicht te beweren dat er een link is tussen Darwin en Hitler en als bewijs daarvoor het boek met de vreselijke titel “From Darwin to Hitler” van Richard Weikart (2004) te noemen, zoals Dekker dinsdag 14 Nov deed. ‘Misbruik’ is het juiste woord, niet ‘gebruik’. Je moet om te beginnen al een slecht mens zijn als je misbruik maakt van een theorie om je daden te legitimeren. De titel van het boek is misleidend in tenminste drie opzichten:

  1. From Darwin to Hitler” suggereert een relatie van persoon tot persoon. Dat is een misselijkmakende manier van uitdrukken. Alleen iemand die Darwin zoveel mogelijk schade wil berokkenen doet zoiets. Het blijft zo lekker makkelijk in het geheugen hangen. Als men bezwaar maakt tegen de titel kun je snel te zeggen “Oh, lees jij dat zó, dat heb ik helemaal niet zo bedoeld hoor!”
  2. Vanwege de Naturalistic Fallacy kan er helemaal geen direct logisch verband bestaan tussen een beschrijvende theorie en een politieke ideologie. Darwin had een beschrijvende-verklarende theorie, Hitler had een platvoerse politieke ideologie.
  3. Er is helemaal geen rechtstreeks verband tussen Darwin en Hitler, hoogstens een verband tussen Haeckel en Hitler. Richard Weikart geeft toe dat “Haeckel was obviously a bigger and closer influence on Hitler than Darwin“, maar claimt: “I overtly state in my book that Darwinism does not lead logically to Nazism nor the Holocaust“. Over de titel zegt Weikart: “My book confirms the point that Haeckel was a bigger influence on Hitler than Darwin was (you only need to look in the index to see that I spend a lot more time discussing Haeckel
    than I do discussing Darwin). In fact, you might be interested to learn that I seriously considered entitling my book, _From Haeckel to Hitler_. I finally decided against it, because a) few people know who Haeckel is
    “. Wat een rotsmoes! Het interesseert hem geen moer dat Darwin’s naam daarmee ten onrechte zwart gemaakt wordt.

Dekker houdt allemaal niet van deze subtiliteiten. Met een big smile zegt hij dat er een link is tussen Darwin en Hitler en dat dit door historici is aangetoond, en klaar is Cees! En dan zeggen dat ik emotioneel reageer. Als Dekker nu gezegd had: “Ja ik heb dat boek van Geisler & Turek aangeprezen omdat het zo mooi mijn Theistisch Wereldbeeld bevestigt, maar ik verwerp een directe link tussen Darwin en Hitler”, dan was hij nog duidelijk en respectabel geweest. Maar ondanks het feit dat Dekker’s Theistische Wereldbeeld evolutie bevat (“Evolutionaire processen zijn onderdeel van Zijn schepping en onderhouding van de wereld“), kan hij het niet laten om met modder te gooien naar de ontdekker van diezelfde evolutionaire processen.

Nog een laatste citaat uit het artikel van Dekker en Woudenberg en dan stop ik: “Wetenschap en darwinisme hebben overigens ruimhartig een plaats in een christelijke wereldbeeld“.
Ja, zo ruimhartig, dat Dekker gretig de link tussen Darwin en Hitler vaststelt als historisch feit.

Posted by Gert in 15:02:59 | Permalink | Comments (43)