Oorzaken van de weerstand tegen evolutie
De oorsprong van de weerstand tegen wetenschap bij volwassen ligt in de kinderjaren. Dit staat in de Science van afgelopen vrijdag 18 mei. Dit is ook van toepassing op het onderwijzen van de evolutietheorie. De weerstand tegen het begrijpen en aanvaarden van evolutie komt doordat kinderen (en sommige volwassenen) een alternatief wereldbeeld hebben dat strijdig is met de evolutiegedachte en daardoor niet opgenomen wordt in hun denkwereld. "The problem with teaching science to children is thus not what the student lacks, but what the student has, namely alternative conceptual frameworks for understanding the phenomena covered by the theories we are trying to teach". Een kind, zelfs een baby, is dus geen wit velletje papier of lege harde schijf. Daar moet je dus rekening mee houden.
Een andere oorzaak van weerstand tegen het opnemen van bepaalde wetenschappelijke kennis is een psychologische voorkeur om de wereld te zien in termen van 'ontwerp' en 'doelgerichtheid' (design and purpose). Een 4-jarige houdt vol dat alles een bedoeling (doel) heeft inclusief leeuwen en wolken. Vandaar moeilijkheden met evolutie.
Toch zijn er ook zijn er grote culturele verschillen in het leren van wetenschappelijke inzichten die tegen de intuïtie ingaan. Wanneer kinderen steeds de woorden 'geloven in evolutie' tegenkomen en niet 'geloven in electriciteit' dan concluderen ze automatisch dat evolutie controversieel is en electriciteit niet. Voeg daar aan toe dat directe controle van de claim 'evolutie bestaat' niet mogelijk is voor kinderen, dan zie je het probleem. Wat kinderen vervolgens doen is kijken naar de betrouwbaarheid van de persoon die de claim doet. Als de persoon betrouwbaar is, dan wordt zijn claim geaccepteerd.
Deze houding blijft in volwassenen bestaan wanneer er in de samenleving controverse over het onderwerp bestaat en ze personen vertrouwen die een alternatieve niet-wetenschappelijke visie verkondigen (creationisme, ontwerp, planmatigheid, doelgerichtheid). Vooral als die visie makkelijker te begrijpen is en aansluit bij hun intuitie. Dat is de situatie in de VS waar religieuze en politieke leiders evolutie en neurobiologie verwerpen. In Nederland kun je denken aan 'religieuze opinieleiders' als Cees Dekker waarvan het publiek weet dat hij een hoge wetenschappelijke status heeft èn dat hij een voorstander is van Intelligent Design èn dat hij een sympathiek persoon is. Dus zullen zijn uitspraken over ID en evolutie ook wel betrouwbaar zijn. Zo werkt dat.
Paul Bloom and Deena Skolnick Weisberg (2007) 'Childhood Origins of Adult Resistance to Science', Science 18 May 2007: Vol. 316. no. 5827, pp. 996 - 997
Zie ook blog Een kinderlijk idee 19 Februari 2007.
Zie ook Bas Haring en de kern van de evolutie theorie
Misschien zijn er wat tips om de weigerachtige beestjes in een andere richting te krijgen in het boek van Margriet Sitskoorn: Het maakbare brein (Bert Bakker, 2007). Zij heeft hierover een leuke lunchlezing gehouden. Als ik het wel heb, kun je ze met 4 uur per dag gedurende een periode van 10 jaar trainen. Dat is lang genoeg om in elk geval de vaardigheid van onderzoeken en het goede behouden aan te leren. Misschien zien ze dan ook in dat de evolutietheorie het geloof in God niet hoeft te bijten. En dat ze zelf als medemens een stuk geloofwaardiger worden door wetenschappelijk aantoonbare zaken niet te ontkennen. (Comment this)
"Ik zeg niet dat de Bijbel van kaft tot kaft letterlijk klopt. Vroeger geloofde ik dat God de aarde in zes dagen geschapen heeft. Nu vermoed ik dat het wel langer geduurd heeft. Die letterlijkheid is er voor mij niet zo. De kern is voor mij dat [JC] bestaan heeft, gestorven is en weer is opgestaan."
Grandioos is het gebruik van het woord 'vermoed': Nu vermoed ik dat deze uitspraak ironisch of in ieder geval humoristisch bedoeld is ... of is dit naief van mijn kant?
Maar serieus: waarom zou je letterlijk nemen dat JC is opgestaan? (hij vergeet: ten hemel gevaren). Met welke methode stel je vast wat wel en wat niet letterlijk genomen moet worden? Hoe doet hij dat? (Comment this)
Die twee zijn niet helemaal vergelijkbaar: evolutie is een theorie, electriciteit is een verschijnsel. Electriciteit-ontkenners zijn direct bekeerd als ze hun vingers in het stopcontact steken (ging dat bij evolutie-ontkenners maar zo makkelijk...). Maar inderdaad, 'geloven in een theorie' blijft natuurlijk een onjuist en tendentieus gebruik van het woord 'geloven'.
Misschien is dit de reden waarom acceptatie van een theorie vaak verwardt wordt met geloof: als je zelf je wereldbeeld baseert op Waarheid, onfeilbaar gezag en zekerheid, dan veronderstel je diezelfde houding in de ander. Het wil er gewoon niet in dat anderen wel eens fundamenteel anders kunnen zijn in hun manier van beschouwen. Dan neem je aan dat The Origin of Species door evolutionisten op dezelfde manier aanvaard wordt als waarop jijzelf het boek Genesis aanvaard hebt - als openbaring.
Hoeveel gelovigen zouden om die reden Darwin zien als de afgod van de wetenschap?
En ik vermoed in sommige gevallen een onsympathieke reden: rancune, jennen, terugpakken. Geloof, zo stelt de wetenschapper, is onwetenschappelijk. Hoe straf je die hoogmoed af? Door er een jij-bak van te maken, door wetenschap geloof te noemen.
(Comment this)
Waarom zou je letterlijk nemen dat Jezus is opgestaan?
1) Omdat het een hoopgevend onderdeel is van een coherente visie op een grotere werkelijkheid die zich aan de mens opdringt.
2) Omdat velen hem na zijn dood nog gezien hebben, een enkeling fysiek (met lichaam), sommigen als geest-verschijning, de meesten in een visioen.
3) Omdat de wijze waarop zijn opstanding beschreven is in de verschillende getuigenverklaringen, betrouwbaar lijkt.
4) Omdat de Bijbel zowel profetisch (van te voren) als achteraf vertelt over de opstanding als een noodzakelijk onderdeel van de incarnatie.
5) Omdat Jezus (meer precies: zijn Geest) nog steeds werkt in de harten van miljoenen mensen.
Maar je hoeft het niet te geloven hoor! :-)
@ Marco, comment 5: denk dat je gelijk hebt: veel weerstand tegen de wetenschap is een projectie van eigen onzekerheid bij gelovigen. (Comment this)
(Comment this)
Als je tijd hebt, en niet bang bent voor wat formele argumenten, dat zou ik de items 1 (boek) en 3 en 7 willen aanraden. 100% zeker is eigenlijk helemaal niets, het gaat er om, wat de hoogste waarschijnlijkheid heeft. (Comment this)
Volgens mij redeneren de meeste creationisten juist omgekeerd. Ze argumenteren weliswaar dat de evolutietheorie onzeker is, maar niet dat haar aanhangers onzeker zijn. Schepping is volgens hen de waarheid (om in jouw (en Bayes') termen te spreken: P(H|D) = 1), daarom spreken ze van geloof. Die houding veronderstellen ze ook bij de evolutionist. Als ze aan zouden nemen dat voor de scheppingshypothese geldt 0 < P(H|D) < 1 (dus ongelijk 0 of 1), dan hadden ze schepping wel een theorie genoemd. Dat er mensen zijn die zo over de evolutietheorie denken (zodra ik een andere hypothese met een naar mijn smaak hogere P tegenkom dan is het ajuu Darwin) gaat er domweg niet bij ze in. Kan ook niet met P=1.
Dat het formuleren van een theorie creativiteit vereist klopt natuurlijk. Er is immers geen methode voor. Het is verzinnen, speculeren en op z'n best educated guessing. Het bruikbare filtert zich op den duur wel uit. Duizenden crackpots, waaronder slechts enkele Newtons. Cumulatieve selectie op variatie, zo ontstaan niet alleen konijnen maar ook theorieen. Als je dat bedoelt, dan waren we het eens, al was het niet in het geding.
(Comment this)