Brands' boekenprogramma van 8 april 2007
In het boekenprogramma van Wim Brand van zondag 8 april was de kerkhistoricus prof. Dr. J. van Oort te gast. Ik licht er één intrigerende gedachtengang uit.
In de eerste eeuw na Christus (?) redeneerde men als volgt. Deze aarde wordt geplaagd door vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, honger, ziekte, dood. Heeft God deze wereld geschapen? God die in theorie zo goed is, zo groot, vol liefde. Hoe zit dat? Men kwam toen tot de conclusie dat deze wereld niet door de hoogste God is geschapen, maar door een demiurg, dat is een lagere god, een tussengod.
Dit is eigenlijk een verbazingwekkende en intrigerende oplossing voor het oude religieuze probleem hoe het kwaad in de wereld te rijmen is met een algoede en almachtige god. Je handhaaft de algoede en almachtige god en introduceert een leerling-god die de wereld mag scheppen. De hoogste God is dan niet meer direct verantwoordelijk voor de schepping en de contradictie is opgelost. Het resultaat is er ook naar! Een wereld die geplaagd wordt door vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, honger, ziekte, dood. Maar dat is precies wat je wilde verklaren. Natuurlijk heeft deze polytheistische oplossing zijn eigen problemen. Dat is makkelijk in te zien. Maar het is zo'n charmante oplossing. Zo'n heerlijk naieve oplossing. En het belangrijke ervan is de ondubbelzinnige erkenning van de incompatibiliteit van een almachtige algoede god en de mensonvriendelijke aarde. Dit levensgroot theologisch probleem is verdrongen, gebagatelliseerd, weggemoffeld, verdoezeld of weggedefinieerd door de moderne monotheïstische godsdiensten (in ieder geval de christelijke). Een materialistisch wereldbeeld heeft dit probleem niet.
In de eerste eeuw na Christus (?) redeneerde men als volgt. Deze aarde wordt geplaagd door vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, honger, ziekte, dood. Heeft God deze wereld geschapen? God die in theorie zo goed is, zo groot, vol liefde. Hoe zit dat? Men kwam toen tot de conclusie dat deze wereld niet door de hoogste God is geschapen, maar door een demiurg, dat is een lagere god, een tussengod.
Dit is eigenlijk een verbazingwekkende en intrigerende oplossing voor het oude religieuze probleem hoe het kwaad in de wereld te rijmen is met een algoede en almachtige god. Je handhaaft de algoede en almachtige god en introduceert een leerling-god die de wereld mag scheppen. De hoogste God is dan niet meer direct verantwoordelijk voor de schepping en de contradictie is opgelost. Het resultaat is er ook naar! Een wereld die geplaagd wordt door vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, honger, ziekte, dood. Maar dat is precies wat je wilde verklaren. Natuurlijk heeft deze polytheistische oplossing zijn eigen problemen. Dat is makkelijk in te zien. Maar het is zo'n charmante oplossing. Zo'n heerlijk naieve oplossing. En het belangrijke ervan is de ondubbelzinnige erkenning van de incompatibiliteit van een almachtige algoede god en de mensonvriendelijke aarde. Dit levensgroot theologisch probleem is verdrongen, gebagatelliseerd, weggemoffeld, verdoezeld of weggedefinieerd door de moderne monotheïstische godsdiensten (in ieder geval de christelijke). Een materialistisch wereldbeeld heeft dit probleem niet.
Neen : dat wat hier naar voren gebracht is het idee van de manicheers ( afgeleid van het tweegodendom van de farsi (zaratoestra ) Maar werd later veranderd tot een soort monotheisme door de catharen die zich ook op christus ( =de eerste "perfectus" of kathaarse priester /leeraar) beriepen !(* 1)
De Demiurg is een Schepsel ; de door God geschapen Aartsengel Lucifer ( = de drager/brenger van het licht ). Die is later in opstand gekomen tegen God ...omdat hijzelf wilde de allerhoogste god zijn ...
Bij het einde der tijden wordt de demiurg en zijn schepping in de put der vergetelheid geworpen ...
De mens is echter rechtstreeks door god geschapen ( net als lucifer) Lucifer is jaloers op de mens en wil hem kwaad berokkenen want de mens kan ook "scheppen" en moet ook in opstand komen tegen god ( volgens de gevallen op wraak beluste engel : hij wilde god treffen in de parel van zijn shepping ..)
Echter de godsvrezende mens zal niet vernietigd worden met de schepping van de demiurg maar opgenomen door god in de " nieuwe " schepping ....indien hij zich van de duivel ( =de demiurg losmaakt )
De Cathaar kon slechts de kwade demiurg overwinnen door te verzaken aan de wereld ; de perfecti( Kathaarse priester ) , trouwden niet en verwekten geen kinderen ... ( ze waren ook gedeeltelijk vegetariers ;ze aten slechts wat vis op vrijdag; vandaar dat ook roomse priesters het openbaar gebruik van vis eten op vrijdag , de gelofte van sexuele onthouding en het celibaat omwille van hun missionering (als propagandistische attributen van " heilige " personen ) overnamen van hun toendertijd geduchte concurenten in het "christen" geloof ( vergeet niet dat het campagnes en zelfs kruistochten tegen de albigenzen vroeg , om ze toendertijd (gedeeltelijk) uit te roeien ).
Volgens de cataren was een scheppende mens het hulpje van de demiurg ( = het materieele) ...
De Kathaar wenste de vereniging met de goede god ( ahura mazda )die staat voor de ascese , het spirituele en zelf de vrijwillige hongerdood ( =endura )op het einde van het leven (*1)vandaar het dieet van de cathaarse priesters-perfecti( eigenlijk volkse hageprekers en predikanten ) bestaande uit brood en vis, de ongehuwde staat ...en de instelling van de bedelmonnik die moest leven van de goodwil van de bevolking
ref :
over de (Franse) Catharen en hun geloof
LaDurie " Montaillu " (Comment this)
In de gnostiek is wel sprake van de ene goede God, maar zijn er meerdere emanaties (uitvloeiingen), waarbij het heelal voorlopig de laatste en laagste is. Het kwaad in de wereld is dan veroorzaakt door de afstand tot de ene God. Ondanks het kwaad in de wereld, wil het geestelijke in de mens terugkeren naar het ene - het goede.
Dit idee heeft zich in de geschiedenis niet beperkt tot een kleine joods-christelijke sekte, maar we komen het herhaaldelijk tegen, in verschillende religies. Het mooie van dit idee is, dat er een soevereine God is, die aanbeden kan worden, maar dat er ook lagere goden en wezens zijn die invloed hebben gehad op onze verschijning, zodat er dus een verklaring van het kwaad is. Een belangrijke christen, Paulus, spreekt over meerdere hemelen (hij kende iemand die in de derde hemel was geweest). Meestal komt men op 7, soms op tien hemelen of sferen. De ultieme religieuze ervaring is dan om door meditatie en zelfkennis de hogere sferen te bereiken en zo mogelijk de hoogste. Na de dood van de mens zou er sprake zijn van een terugkeer naar het ene, dus een directe opgang naar de hoogste hemel. (Sommige religies kennen ook de trapsgewijze opgang na de dood, zie ook het katholieke idee van een vagevuur.) In de bijbel wordt ook gesproken over de 'buitenste duisternis' en de wereld onder de aarde. Dit zou een nog lagere emanatie zijn, dus een uitvloeisel van onze wereld, waarin alleen het kwaad nog aanwezig is (de hel). De slechterik die invloed heeft gehad op het kwaad in de wereld (de duivel, of satan) zou de baas (lees: god) zijn van dat rijk. Door deze laagste plaats te bestemmen voor al het kwaad blijven de overige sferen vrij van het kwaad.
Een vereiste van deze leer is wel dat de oorspronkelijke God geen kennis heeft van de lage emanaties en dus geen notie heeft van onze wereld en ons materiele bestaan en het kwaad.
Wat je hier ook verder allemaal van denkt: het is boeiende materie! (Comment this)
Simon, een interessant punt. Zelf lees ik waat mij goed dunkt. Wat moet ik met die verboden van vergaderingen van een aantal lieden, eeuwen geleden, die die verboden - met welke belangen? - opstelden? Ik persoonlijk heb veel meer aan de zogenaamde apocriefen dan aan de bijbel. Eén van de mooiste boeken vind ik het Thomasevangelie. Maar ook buiten de apocriefen is genoeg goede literatuur te vinden waarin je kunt lezen hoe als goed en verantwoordelijk medemens te handelen. (Comment this)