Het demoniseren van Darwin
"De effectiefste manier van demoniseren is je tegenstander vergelijken met Hitler." Deze uitspraak las ik toevallig in de Volkskrant bijlage van 16 december onder de kop 'Lesje in demoniseren'. Geisler & Turek hebben een grondige hekel aan Darwin, Darwinisten én atheisten en geven een 'lesje in demoniseren': "In fact, Adolf Hitler used Darwin's theory as philosophical justification for the Holocaust" (p.189). Dit staat in hoofdstuk 7 met de vindingrijke titel: "Mother Teresa vs. Hitler". Als bewijs geven ze een citaat uit Mein Kampf (1924, Engelse vertaling 'My Struggle', 1939 4e druk):
"If nature does not wish that weaker individuals should mate with the stronger, she wishes even less that a superior race should intermingle with an inferior one; because in such cases all her efferts, throughout hundreds of thousands of years, to establish an evolutionary higher stage of being, may thus be rendered futile.Dat je Darwin niet kunt gebruiken als rechtvaardiging voor Hitler komt omdat je niet de logische stap kunt maken van 'is' (beschrijving van de werkelijkheid) naar 'ought' (wat gedaan behoort te worden). Dit staat bekend als 'naturalistische drogreden'. Op pagina 182 beschreven G&T notabene deze beruchte 'is-ought fallacy' in ander verband, en nu als het over Darwin gaat, vergeten ze het! Voor het gemak vergeten ze te zeggen dat Hitler een ongerechtvaardigde denkstap maakte. Dit soort gedemoniseer is niet te bestrijden met het aandragen van bewijsmateriaal voor evolutie. Alsof dit niet genoeg is, doen G&T er nog een schepje bovenop: "racism and genocide is the logical outworking of Darwinism". Ook dit kan logischerwijs niet volgen vanwege is-ought fallacy. Er zijn geen morele implicaties van Darwinisme, vanwege de is/ought fallacy. Darwins theorie kan nooit gebruikt worden als rechtvaardiging voor de Holocaust. Punt uit.
But such a preservation goes hand-in-hand with the inexorable law that it is the strongest and the best who must triumph and that they have the right to endure. He who would live must fight. He who does no wish to fight in this world, where permanent struggle is the law of life, has not the right to exist."
Dat genocide niet logisch volgt uit Darwinisme heeft de historicus Weikart zelf toegegeven (zie blog ). Weikart wordt niet genoemd in G&T. Zijn boek verscheen ook in 2004. Dus in hetzelfde jaar verschijnen twee boeken die (onafhankelijk?) claimen dat er een link is tussen Darwin en Hitler. Francis Collins heeft de issue van de Moral Law overgenomen van C.S.Lewis, zoals waarschijnlijk iedereen, maar Collins had het niveau om niet met de Darwin-Hitler link aan te komen zetten.
Het opvallende is dat Cees Dekker beide boeken kent. Het boek van Weikart noemde Dekker spontaan als bewijs voor de DH link in de beruchte KNAW koffiepauze op dinsdag 14 november. Ik weet niet hoe veel kennis van evolutie Cees Dekker paraat heeft, maar het Weikart boek behoort kennelijk tot zijn parate kennis. Dekker voegde daar nog aan toe dat het een 'historische feit' was, omdat het door een historicus, dus wetenschappelijk, bewezen was. Nu dan heb ik nog een nieuwtje voor Dekker: de historicus Richard Weikart is niet zo onafhankelijk en neutraal als Dekker denkt. Weikart is 'fellow' van Discovery Institute (fellows: CSC fellows).
Het DI is de thuisbasis van Intelligent Design met mensen als William Dembski en Michael Behe. Het DI produceert een constante stroom van anti-Darwinistische boeken, video's, webpagina's, blogs, conferenties, lezingen vooral gericht op het grote publiek (leken, studenten, gelovigen).
Ter informatie: een 6-delige kritiek van het boek van Weikart staat hier: 'Review of Richard Weikart: From Darwin to Hitler (part 1-6)' Dit is volgens mij wel de grondigste kritiek van het boek die er op het internet te vinden is. Verplichte literatuur voor Cees Dekker. Tenslotte: een groot verschil tussen Intelligent Design en het boek van G&T is dat G&T anti-Darwinisme combineren met bewijzen dat Jezus werkelijk is opgestaan uit de doden, etc. Ook dit is een groot verschil met Francis Collins. Helaas is Collins verschenen na G&T.
Maarten Luther
Nog een nieuwtje voor Cees Dekker: "het felle antisemitisme van de kerkhervormer Maarten Luther (1483-1546) was medebepalend voor het klimaat waarin de nazi's zes miljoen joden konden vermoorden."; "Luthers antisemitisme vormt een integraal onderdeel van zijn theologie." Dit zijn de centrale stellingen van het proefschrift van de joodse theoloog René Süss. René Süss promoveerde 10 november 2005, en ik zag onlangs de handelseditie van zijn proefschrift, uitgegeven door de VU University Press onder de titel "Luthers Theologische Testament. Over de Joden en hun leugens." (U leest het goed: de VU in Amsterdam). Ik heb geen theologische of historische kritiek kunnen vinden op de centrale stelling van het proefschrift. Als je zoekt naar mogelijke historische inspiratiebronnen voor Hitler dan kun je beter terecht bij Luther dan bij Darwin. Voor de theologisch minder onderlegden, zie de ingang in wiki 'Maarten Luther en antisemitisme'. Luthers antisemitisme vormde een ideale voedingsbodem voor het racisme en de jodenvervolging door de nazi's. Het voordeel van Luther is dat je niet de 'is-ought-fallacy' begaat. Luther was gewoon een anti-semiet op het eind van zijn leven. Je hoeft helemaal niets te overdrijven of verkeerd te interpreteren. Hitler zou dat gewoon over kunnen nemen, plus het voordeel dat Luther in het Duits schreef. Darwin heeft never nooit zou iets geschreven! Dat Luther niet een geïsoleerd geval is blijkt ook uit een titel als: Hans Jansen (1981) Christelijke theologie na Auschwitz (Den Haag, Het boekencentrum), deel I: Theologische en kerkelijke wortels van het antisemitisme en deel 2: Nieuwtestamentische wortels van het antisemitisme.
Ik ben geen historicus en theoloog. Maar alleen al het bestaan van deze bronnen wijst erop dat G&T en in hun kielzog mensen als Cees Dekker méér bezig zijn met het demoniseren van Darwin dan met een objectieve geschiedschrijving. Er is véél meer mis met Geisler & Turek. Hun opvattingen over moraal heb ik ten dele bekritiseerd in mijn bespreking van Francis Collins' boek, zie 'Moral Law'). Overigens verlaagt Collins zich niet door een link te leggen tussen Hitler en Darwin. Genoeg hierover.
Hierbij wil ik Taede Smedes nogmaals bedanken voor het lenen van Geisler & Turek.


Wie zich van een dergelijke theologie bedient, bevestigt alleen zijn onmogelijke -onhoudbare- positie als hij wijst op het kwaad in de wereld. Voor veel mensen wordt de vrije wil als een verklaring gezien voor het kwaad en het zou een vergoedelijking zijn voor Gods handelen. Maar dat is niet houdbaar en het is geen goede theodicee. Wat theologen op dit gebied ook willen bewijzen, het blijft klip en klaar dat het bestaan van Hitler in eerste instantie de verantwoordlijkheid is van God. En mocht Darwin daar dan, volgens de inzichten van deze theologen ook nog wat mee van doen hebben, dan is dat alweer de verantwoordelijkheid van God.
Nooit zou God mensen die zoveel slechts in de zin hebben van een vrije wil mogen voorzien.
En geloof me: de hypothese van de vrije wil maakt de theologische problemen alleen maar groter, ze lost niets op. (Comment this)
Waarom hoor je apologeten hier nooit over? (Comment this)
Je ziet hier over het hoofd dat het Geisler & Turek precies gaat om het punt waar jij nu op wijst: Hitler was christen EN nam Darwins evolutietheorie uiterst serieus. Die combinatie was (letterlijk) dodelijk - ergo, zo redeneren G&T: je kunt geen christen zijn en tegelijk Darwins evolutietheorie serieus nemen. Het is óf het een óf het ander. G&T construeren voortdurend dillema's waartussen je moet kiezen; chr. geloof of evolutie is ook zo'n dilemma. Filosofisch flauwekul natuurlijk (want een drogrede), maar retorisch gezien een sterke zet. (Comment this)
Niet met Jan Riemersma, die schrijft: "Nooit zou God mensen die zoveel slechts in de zin hebben van een vrije wil mogen voorzien." Wat is dat nou weer voor 'ik ben liever een poes dan een mens' onzin. Als mens ben je in staat tot zulke dingen: doe er wat mee! (Comment this)
Alom wordt aangenomen dat 'de vrije wil' (de mens veroorzaakt het kwaad zelf, daar heeft God part noch deel aan) de beste verdediging is. Eerlijk gezegd lijkt mij het tegenovergestelde waar: dat maakt het probleem voor een ALWETENDE god alleen maar groter. Door de kwaadwillende mens ook nog eens alle (bewegings)vrijheid te geven, vergroot je Gods aandeel in het kwaad alleen maar. Te vergelijken met iemand een wapen geven en vervolgens net doen of hij zelf verantwoordlijk is voor het gebruik van dat wapen; in het belang van de kinderen en andere onschuldigen zou een verantwoordlijk iemand dit wapen beter achter en slot en grendel kunnen opbergen.(Overigens, aangezien dit onderwerp offtopic is, kunnen we het -als je wilt- eventueel beter via prive-mail uitwerken?) (Comment this)
De mens (dus ook Hitler) heeft een wil, daar is geen theologische discussie over. Er is zelfs de mogelijkheid iemand als wilsonbekwaam te zien ten tijde van een handeling, wat dan geldt als een excuus! (Eventueel bestaat ook nog de mogelijkheid om ALLES deterministisch te beschrijven, maar daar hoor ik eigenlijk niemand over.)
Mijn bedoeling van de opmerking met de poes, is dat ieder mens een verantwoordelijkheid heeft en daardoor zelf aansprakelijk is voor zijn daden. Een poes heeft dat niet, die heeft een aard, of instinct waarnaar zij handelt en zal door niemand ter verantwoording worden geroepen.
Het theologische idee dat een goede alwetende God geen mensen mag scheppen is beperkt tot de menselijke gedachte van wat goed is en wat alwetend betekent en wat Gods redenen zijn voor het scheppen van de mens. Het verwijt aan bijv. Plantinga dat een goede God nooit zo’n vrijheid aan Zijn schepselen zou geven beantwoord Plantinga met: "hoe weet u dat een goede God dat nooit zou willen doen?" En de discussie gaat verder... Beperkt hoor, die menselijke maat! (Comment this)
Kortom, voor de discussie 'relatie Darwin-Hitler': Hitler was een kwaadaardig wapen, volgens Geislers metafysisch wereldbeeld geschapen door God. Dan zou ik me als theoloog eerst maar eens buigen over de schuld van God, daarna over de schuld van Darwin.
(Voor het argument tegen vrije wil: J.Mackie, Evil and Omnipotence, in: Martin (ed) The Impossibility of God, Prometheus 2003, hf.7) (Comment this)
Ik ben het trouwens absoluut niet met je eens dat het dilemma tussen geloof (in ieder geval het christelijke) en evolutie "filosofisch flauwekul" is. Er is wel degelijk een (groot) conflict dat mijns inziens resulteert in een dilemma. Dit heb ik recentelijk uitgebreid betoogd in het artikel "De houdbaarheid van theïstische evolutie" (zie mijn site). (Comment this)
Darwin demoniseren is het bewaren van de eendracht door middel van een gemeenschappelijk vijandbeeld. Daarmee sta je niet sterk. (Comment this)
2 Opmerkingen:
1) ik zou mij nooit buigen over de schuld van Darwin
2) ik zou mij beperken tot de schuld van Hitler, die overigens geen wapen is maar een mens.
Theologisch gezien heeft God het wapen van de liefde/haat geschapen en mensen een keus (vrije wil) gegeven hoe ze dat wapen gebruiken.
Gezien het resultaat mag je je best afvragen of God verantwoordelijk is voor het soort mensen als Hitler, maar dan zul je je ook moeten afvragen wie God ter verantwoording roept. Jij? Ik? Ik pas. (Comment this)