evolutie.blog.com

Het meest belangwekkende thema waar Cees Dekker en Herman Philipse over discussieerden in het boekenprogramma van Wim Brands op zondagochtend 10 decemer 2006 was: hoe betrouwbaar is de kennis over God? Welke methode gebruik je om het bestaan van God vast te stellen?

Volgens Cees Dekker zijn wetenschap en geloof niet strijdig.
Als wetenschap en geloof niet strijdig zijn waarom staan Richard Dawkins en Francis Collins tegenover elkaar?
En waarom staan Herman Philipse en Cees Dekker dan tegenover elkaar?

Volgens Herman Philipse zijn er voor gelovigen twee mogelijke reacties op de evolutietheorie: 1) alle door de wetenschap weerlegde elementen uit de religie schrappen. Dit is een soort vermageringskuur. Het nadeel is dat de betekenisinhoud van het geloof steeds kleiner wordt. De moeilijkheid is inhoud aan het geloof te geven zonder in strijd te komen met de feiten.
2) gelovigen gaan de wetenschap bestrijden. Beide opties zijn onaantrekkelijk. Zeker voor een wetenschapper.

Philipse: de God hypothese bevat een aantal grote moeilijkheden, waarvan de belangrijkste is: hoe kom je aan deze kennis, als het al kennis is? Wat is de methode om die kennis te produceren? Wat is het bewijsmateriaal voor het bestaan van God? En ten tweede: wie of wat heeft er voor gezorgd dat die God bestaat? (de oorzaak van God). Je kunt niet zomaar die God aan het begin van alles plaatsen en zeggen dat daarmee alles is opgelost.
Volgens Philipse heeft openbaring als kennisbron afgedaan omdat dat het strijdig is met nog duizend andere openbaringen. Mijn vraag aan Cees, als hij zegt mijn God heeft alles geschapen, hoe weet hij dat precies?

Volgens Cees Dekker "verwerven wij kennis op de natuurwetenschappelijke methode maar ook ontzettend veel op gezag van anderen: ouders, school, wat je leest, etc. En al die kennis weeg je en daarmee vorm je een beeld van de werkelijkheid." "Daarnaast ook common sense en intuïtie: dingen die direct evident zijn zonder redenering. Zo zegt Collins dat er morele intuïties zijn. Er zijn bijvoorbeeld universle rechten van de mens. Dat is ook in zekere mate kennis".

Herman Philipse geeft toe dat wij op experts vertrouwen, maar het is geen blind vertrouwen, het is vertrouwen omdat wij de methode die experts gebruiken vertrouwen. Experts valideren die methode en kritiseren elkaar. En de methode van religieuze experts is openbaring en die methode levert geen betrouwbare kennis op omdat openbaringen elkaar tegenspreken. Godsdiensten zeggen dat wat in ons boek staat is de absolute waarheid.

Dekker: "maar ik geloof Jezus ...". Philipse: "Er waren duizenden profeten die claimden de Messias te zijn". Dekker: "daar moet je kritisch naar kijken". Philipse: "Als ik er kritisch naar kijk blijft er van de claims geen spaan van heel."

Philipse over altruisme: "Ik geloof dat er een uitstekende evolutionaire verklaring is voor altruisme. Kijk naar in groepen levende dieren". Dekker: altruisme (helpen zonder eigenbelang) is evolutionair een groot probleem. Er zijn alleen verklaringen op een heel beperkt gebied van kin selectie. Moeder Teresa is uit evolutionair oogpunt onzin. Volgens de evolutietheorie zou ze kinderen moeten voortbrengen in plaats van andere kinderen te helpen.
Dat komt voort uit humane bewogenheid. Philipse: Er is een erfelijke rudimentaire neiging om soortgenoten terwille te zijn. Daarboven is er cultureel niet-erfelijk gedrag dat status verhogend werkt. Dekker: Er is een intrinsieke drive bij Moeder Teresa om haar medemensen te helpen omdat zij iets van de liefde van God ervaart en dat wil delen met een ander. Philipse: Uit de ideeën van Teresa kun je niet afleiden dat die ideëen waar zijn. Als je stelt dat God zich geopenbaard heeft aan Moeder Teresa, dan krijg je een heel lastig verklaringsprobleem: waarom diezelfde God zoveel volken en mensen een volkomen foutief Godsidee heeft ingegeven (polytheisme, etc,etc). Vraag aan Dekker: dus de christelijke overtuiging is waar en de hindoeïstische overtuiging is onwaar? Dekker: ja, beide kunnen niet tegelijk waar zijn. Philipse: dus God heeft aan alle andere volken de verkeerde godsdienst meegegeven gedurende miljoenen jaren tot plm 800 vChr toen het monotheïsme ontstond, óf hij heeft toegestaan dat alle mensen er een illusie op na hielden en dat jouw godsdienst nu toevallig de enige ware is. Dan zit je dus met een ernstig verklaringsprobleem. Dekker: Maar er ontstaan allemaal verwrongen godsbeelden rond God.

Philipse: stel dat jij in Calcutta was geboren en als hindu opgevoed (= geloof in 30 miljoen goden). Dekker: Ja, dan was ik als hindu opgevoed. Maar de persoon van J. is uniek. Philipse: kan waar zijn, kan onwaar zijn. Maar uit dat idee volgt niet dat het idee waar is. Ik vraag naar de methode en jij zegt ik vindt het ene leuker dan het andere. Maar dat is geen legitieme methode. Dekker: 'leuk' is het verkeerde woord.

Wim Brands: de tijd is voorbij. We gaan er nog een keer op door.

In deel 2 geef ik kritisch commentaar.