The God Delusion
Het eerste review van Dawkins' The God Delusion (de God waanvoorstelling, of God bedrog) is verschenen.
Het is geschreven door Albert Mohler, "Author, Speaker, President of the Southern Baptist Theological Seminary", dus waarschijnlijk een theoloog.
Het review is opvallend omdat het gematigd is, zonder scheldwoorden, en vrij redelijk de inhoud van het boek lijkt weer te geven.
Het is ook opvallend omdat het ondanks een aantal kritiekpunten, niet echt een poging is om op te sommen waar Dawkins allemaal de fout in gaat en waarom God echt bestaat.
Eigenlijk gaat zijn kritiek op Dawkins niet verder dan secundaire vragen, zoals of wat Dawkins beweert over zijn eigen wel of niet vijandige houding ten opzichte van geloof, maar niet over de primaire vraag of evolutie wel of niet atheisme impliceert.
Waarom aandacht voor dit boek op dit blog?
Niet alleen omdat Dawkins de meest bekende evolutionist is, maar ook omdat Dawkins ook de meest bekende atheist is. Maar vooral omdat zijn boek de cruciale vraag oproept: moet je atheist zijn om evolutie te accepteren?
Of anders gezegd: als je evolutie accepteert, wordt dan het geloof in een bovennatuurlijke God irrationeel?
Het zou jammer zijn dat grote delen van de wereldbevolking de belangrijkste wetenschappelijke theorie die de levenswetenschappen ooit hebben voortgebracht, zouden moeten verwerpen omdat ze evolutie ten onrechte als strijdig zien met hun geloof.
Het zou nog erger zijn wanneer grote delen van de wereldbevolking zelfs niet eens kennis, of een totaal verminkte kennis van de belangrijkste wetenschappelijke theorie die de levenswetenschappen ooit hebben voortgebracht, zouden hebben.
Daarom is het belangrijk om precies vast te stellen wat Dawkins in het boek claimt over de eventuele strijdigheid van evolutie en iedere vorm van geloof. En of dat houdbaar is.
Reviews van het boek probeer ik bij te houden op de pagina Books by and about Richard Dawkins
<p>Jij schrijft:</p>
<p><i>Het is geschreven door Albert Mohler, "Author, Speaker, President of the Southern Baptist Theological Seminary", dus waarschijnlijk een theoloog.<br>
Het review is opvallend omdat het gematigd is, zonder scheldwoorden, en vrij redelijk de inhoud van het boek lijkt weer te geven.<br>
Het is ook opvallend omdat het ondanks een aantal kritiekpunten, niet echt een poging is om op te sommen waar Dawkins allemaal de fout in gaat en waarom God echt bestaat.</i></p>
<p>Ik ken je al wat langer, dus neem je opmerking met een korreltje zout, maar niettemin wil ik graag even een prikje over deze opmerkingen uitdelen. Ten eerste, op de site van de recensie staat duidelijk aangegeven dat Mohler predikant is en theoloog, dus het <i>waarschijnlijk</i> kun je gerust schrappen. Maar dan: Je spreekt over een <i>gematigde</i> reactie <i>zonder scheldwoorden</i>, alsof je dat verbaast. Zijn theologen werkelijk zulke felle types in jouw ogen? Schelden ze zo gauw? En ook je opmerking dat <i>ondanks een aantal kritiekpunten</i> het boek geen poging is om aan te tonen <i>waarom God echt bestaat</i> is een beetje teveel van het goeie. De meeste theologen zouden dat niet eens durven aantonen. </p>
<p>Bovendien vind ik de recensie van Mohler tactisch slim, maar een beter woord is sluw. Als hij werkelijk was begonnen te tieren en te schelden, was hij dan niet precies in die val gelopen die Dawkins heeft gezet? Juist door zo 'detached' en rationeel mogelijk te argumenteren ontluistert hij veel van wat Dawkins claimt. Let met name eens op de laatste regels van de recensie. Zo onschuldig is de recensie niet.</p>
<p>Ik zeg deze opmerkingen even met een knipoog, omdat ze niet kwaad bedoeld zijn. Niettemin verwoordt je hier impliciet wel een aantal vooroordelen over theologen, die ik graag zou willen bestrijden.</p>
<p>Groetjes,</p>
<p>Taede</p> (Comment this)
Toch denk ik dat de resultaten van de evolutiebiologie het atheisme aannemelijker heeft gemaakt en scheppingsgeloof, zeker het christelijke, in diskrediet heeft gebracht. Dit is niet de plek voor een uitgebreid betoog, dus ik zal dit punt proberen te illustreren aan de hand van enkele zeer beknopte problemen aan de theïstische evolutionist voor te schotelen:
- Het scheppingsverhaal en de zondvloedmythe zijn altijd letterlijk opgevat, zowel door de schrijvers van de tora, door Jezus, door Paulus, als door zo goed als alle christenen die daarna kwamen (tot 18e-19e eeuw). Onder invloed van de moderne wetenschap, waaronder de evolutiebiologie, bleek deze interpetatie niet houdbaar en moest de godsdienst zich aanpassen. Is een dergelijke aanpassing niet vreemd voor het vermeende eeuwige word van God? Hoe kan het dat zelfs Jezus en Paulus er naast gezeten hebben?
- Het Christendom leert een fundamenteel onderscheid tussen mens en (andere) dieren. Door de vele gevonden fossiele mensachtigen weten we tegenwoordig dat dit onderscheid niet fundamenteel is, maar gradueel. Hoe legt de theïstische evolutionist dit uit? Hoe zit het met de vermeende ziel/geest, die alleen de mens zou bezitten?
- Hoe zit het met de zondeval, een essentieel dogma uit het Christendom? Zonder zondeval is Jezus verzoening immers niet nodig geweest. Als Adam en Eva niet bestaan hebben, waar blijven de zondeval en erfzonde dan?
- Hoe zit het met “en God zag dat het goed was” uit Genesis? Evolutie is immers in constante flux.
- Een scheppingsproces via evolutie is moreel lastig te rijmen met en algoede en alnachtige God. Evolutie prutst een eind raak, naturlijke selectie zorgt voor zeer veel lijden en veruit het grootste deel van het leven is reeds uitgestorven. De ‘theïstisch evolutionistische God’ lijkt mijns inzeins daarmee meer op een prutser dan op een almachtige en algoede Schepper.
- Als de mens de kroon op de schepping is, voor wie de rest geschapen is, waarom heeft het de aarde dan bijna 4,5 miljard (!) jaar bestaan zonder de mens? De rets van het universum bestaat zelf nog veel langer
Dit lijstje met problemen voor de theïstische evolutionist is nog lang niet exhaustief. Ik zie theïstische evolutionisme dan ook als een pseudo-oplossing om wetenschappelijke werkelijkheid te proberen te rijmen met (slechte) theologie. Mijns inziens is met de kennis van de moderne evolutiebiologie het atheïstme een redelijkere houding dan scheppingsgeloof. (Comment this)
"Zijn theologen werkelijk zulke felle types in jouw ogen?". Ik gooi hier eigenlijk gelovigen, dominees en theologen op één hoop. (No offence intended!) Maar dat mag niet meer sinds uit IKON onderzoek is gebleken dat 6% van de dominees niet weet of God bestaat en 2% er zelfs van overtuigd is dat God niet bestaat.
Als ik daarbij voeg dat "het wel een beetje teveel van het goeie" is dat theologen aantonen waarom God echt bestaat, dan zullen ze het zeker eens zijn met de meeste kritiek die Dawkins tegen het geloof in God naar voren brengt? Het slot van het review verwart het sociologisch feit van het bestaan van grote aantallen gelovigen op de planeet aarde met het feit dat rationeel, intellectueel gezien 'theism is dead'. Omdat theologen al niet eens meer de moeite nemen om aan te tonen dat God echt bestaat. (Comment this)
onder atuurwetenscheppen. De hardcover editie van "Ancestor's tale" voor maar 10 euro. Ik heb het boek inmiddels gelezen. Aan het eind is er een hoofdstuk over een bacterie (mixo...) uit de guts van een termiet. Die bacterie heeft een "slave gallery" van spirocheten die in een een collectieve mode van voor naar achter golven, zodat de bacterie voorwaarts wordt geroeid. Hoe weten die dingen dat? Op een EM foto kun je ze zien. Flabbergasting. Dawkins is echt niet bang om het te zeggen, wanneer iets nog niet begrepen is. (Comment this)
New York Times
London Review of Books
(Comment this)
Ik heb ze toegevoegd aan de pagina Books by and about Richard Dawkins
(Comment this)
'Dawkins wil een onmogelijke spagaat maken. Enerzijds klaagt hij religie fel aan, anderzijds probeert hij de oorsprong ervan objectief te onderzoeken. Door deze dubbelhartigheid is het een merkwaardig misvormd boek geworden. Ik voelde me vaak alsof ik een lezing bijwoonde over het leefgedrag van een dier, waarbij de bioloog in kwestie steeds zijdelings zijn afkeer erover uitspreekt. ‘Dit dier is een onuitstaanbaar stuk vreten en maakt de hele klasse der zoogdieren te schande! (vrij naar Gummbah). Is dit boek werkelijk geschreven door dezelfde man die in zijn eerdere werk met zulke goed gevonden vergelijkingen de logica van een idee kon uiteenzetten? Die zo enthousiast kon uitwijden over de nuances van echolocatie bij vleermuizen? Ik heb het moeten aanvaarden tijdens het lezen. Het is dezelfde man, die in dit boek zijn betoog afsluit met de bespottelijk oppervlakkige oproep dat we onze 'zwarte boerka' moeten afwerpen.
Ik heb in dit boek niets gelezen de meest voor de hand liggende aspecten van religie, die erom schreeuwen om verklaard te worden. Ik heb bijvoorbeeld niks gelezen over hoe bekering tot een geloof mensen kan genezen van een verslaving. Ik heb niks gelezen over de functie van ritueel. Niets gelezen over de verhouding tussen 'seculiere' kunst en religieuze ervaring. Wat ik over bidden las, ter illustratie nogmaals van Dawkins' invalshoek, was een bespreking van een wetenschappelijk en dubbel-blind onderzoek naar het effect ervan. Conclusie: het werkt niet. Diepe zucht…' (Comment this)
Het gevoel dat je krijgt bij het lezen van het boek is erg logisch. De mens is de enige (dier)soort waarvan je kan zeggen dat ze fout zitten of slecht zijn. Dawkins heeft dat heel goed door! Ik heb hem in een eerdere discussie al eens religieus genoemd, want hij gelooft in het objectief aanwijsbare bestaan van goed en kwaad. Het is een niet-natuurlijke eigenschap van de mens om dat onderscheid te maken. (Comment this)