Monday, October 25, 2010

Ben verhuisd naar korthof.blogspot.com

Ik ben verhuisd naar:   korthof.blogspot.com

enige belangrijke posts op korthof.blogspot.com :

2013
 oct  5-delige serie over het boek van Steven Pinker
 26 maart Big History: een synthese van kosmologie, evolutie, en cultuurgeschiedenis
4 feb Joris van Rossum promoveert aan de VU op weerlegging van de Darwinistische verklaring van het ontstaan van sexuele voortplanting
 2012
 10 jan 12 Waarom DNA? en nog veel meer posts over DNA
 2011
28 nov 11 Autonome wereld en theodicee bij Taede Smedes (2)
26 okt 11 We zijn allemaal mutanten
 6 okt 11  William Hamilton over de toekomst van het menselijk genoom
16 jul 11 Bas Haring over de inefficiëntie van fotosynthese (4)
9 jul 11 Bas Haring over de inefficiëntie van fotosynthese (3)
6 jul 11 Bas Haring over de inefficiëntie van fotosynthese (2)
4 jul 11 Bas Haring over de inefficiëntie van fotosynthese
28 juni 11 Godsdienstvrijheid versus dierenleed
20 juni 11 Het bedriegelijke optimisme van Wouter Klootwijk en Niels Daan
14 juni De tragische dood van twee genieën: Bill Hamilton en George Price
8 juni 11 De Prik en het meisje: aangrijpende documentaire van vaccinatie-twijfelaarster
2 mei 11 Philipp Blom: Het Verdorven Genootschap. Een uitzonderlijk goed en leesbaar boek
12 mrt 11 Rutte: van alle theorieën is die van Darwin nog de beste!
10 mrt 11 Typisch menselijke eigenschappen als hersenomvang en monogamie veroorzaakt door DNA verlies
4 mrt 11 Oude en nieuwe inzichten in de functie van introns
24 feb 11 Het intron-mysterie voor gevorderden (2) Evolutie van introns
6 feb 11 Nieuwe kritische website over Junker & Scherer
3 feb 11 Het intron-mysterie voor gevorderden (1)
25 jan 11 Introns voor beginuitknippenners
21 jan 11 Sam Harris’ boek besproken in Nature en Science
19 jan 11 Labyrint filmt bij milieuovertreder Thermphos
17 jan 11 Darwin als maatstaf populariteit wetenschappers
12 jan 11 Robotsex?
7 jan 11 Senapathy publiceert in Nature Precedings
4 jan 11 Labyrint uitzending
              2010
14 dec 10 Der geist der stets verneint. Wacht u voor dit boek.
15 dec 10 Der geist der stets verneint. Weglaten, verkeerd weergeven, verdraaien, misleiden
6 dec 10 Waarom gebruikte Darwin ‘the Creator’?
5 dec 10 Arsenicum bacterie: is het bewezen?
3 dec 10 Hoe alien is de Arsenicum bacterie?
2 dec 10 Bacterie ontdekt die arsenicum in plaats van fosfor gebruikt
1 dec 10 Oomen en Smedes: Een conflict over een conflict?
24 nov 10 Atheïst Bart Klink maakt nieuwe vertaling van Genesis
19 nov 10 De Anatomische Les 2010 door Rino Rappuoli
16 nov 10 Plantenvlees en dierenvlees. Een interview met Jeroen Willemsen
14 nov 10 Kleine watersalamander op drempel
13 nov 10 Tinbergenlezing 2010 door Sarah Hrdy
2 nov 10 God, Hitler and the Free Will Defense
1 nov 10 Darwin, Hitler, God
30 okt 10 De boekpresentatie van “Evolutie: wetenschappelijk model of seculier geloof”
25 okt 10 Kip niet meer nodig
Posted by Gert in 08:49:54 | Permalink | Comments Off

Tuesday, October 5, 2010

Ik ga verhuizen

Door de jarenlange aanhoudende wanprestatie’s van blog.com ga ik verhuizen.

Ik heb pogingen gedaan om bij blogger een blog aan te maken. En aanvankelijk ging het goed. Toen wilde ik bij het editen van een blogpost switchen naar html edit mode. Dat ging goed. Maar toen ik daarna weer terug wilde naar de visuele edit mode, kon ik niet ontdekken hoe dat moest. Ik zag geen knop of wat dan ook om dat voor elkaar te krijgen. Toen heb ik het hele blog weggegooid om het later opnieuw aan te maken. Hielp niet. Toen heb ik mijn google account (plm 1 uur oud) weggegooid en opnieuw aangemaakt. Bij het weggooien kreeg ik zeer vreemde bizarre, dreigende, Kafka-achtige vragen van een geheimzinnige juridisch karakter. Het voelde alsof je een potentiële fraudeur was. Iets van: alle gemaakte schulden of verplichtingen blijven op uw naam staan. Waar gaat dit over? Toen ik later met een nieuw account weer een blog wilde aanmaken moest ik nota bene via een mobiele telefoon het nieuwe account bevestigen (verify your identity). Daar heb ik voor bedankt. Dat ging me werkelijk te ver. Resultaat: ik kon geen nieuw blog aanmaken.

Toen ik iemand anders met een geldig google account vroeg een blog aan te maken met het adres van het blog dat ik zojuist had weggegooid (mijn voorkeursadres), kwam de mededeling: U kunt dit blog-adres niet gebruiken omdat het is weggegooid! Het komt er dus op neer, dat je een bestaand blog adres niet kunt gebruiken (logisch!), maar een niet-bestaand blog adres kun je ook niet gebruiken! Hoe krankzinnig wil je het hebben?

Ik zal het maar niet hebben over de policy van blogger om zelfs blogs zoals evolutie.blogspot.com  waar > 5 jaar niets mee gedaan is en wat kennelijk alleen als testje is gebruikt, te verzoeken om het vrijwillig vrij te geven. Blogger weigert zelfs iedere medewerking om dat soort dode blogs (maar wel met een mooi adres) op te ruimen, of zelfs maar een bericht te sturen.

U begrijpt het: van blog veranderen is niet eenvoudig!

Maandag 18 okt: Ondertussen is blog weer toegankelijk en begin te twijfelen of ik wel moet overstappen. Hoe lang gaat dit goed?

Posted by Gert in 07:48:53 | Permalink | Comments (8)

Wednesday, September 22, 2010

Bioloog Marc Hauser heeft gefraudeeerd

Marc HauserPrecies een jaar geleden, 22 september 2009, blogde ik over de Tinbergenlezing door de bioloog  Marc Hauser. Het was een zeer interessante lezing, maar zoals nu bekend is geworden, liep er toen al een onderzoek naar wetenschappelijk wangedrag tegen Hauser. Hauser heeft daarover gezwegen toen hij gevraagd werd om in Leiden de Tinbergenlezing te houden en bij de organisatoren was ook niets bekend, omdat gedurende het onderzoek niets bekend was gemaakt. Een bizarre situatie: een onderzoeker die interessant onderzoek doet naar moraal en daarover boeiend kan vertellen, heeft gefraudeerd met gegevens. Een en ander heeft al geleid tot het terugtrekken van een publicatie in het tijdschrift Cognition (1) uit 2002. Het artikel is nog wel beschikbaar online, maar je ziet een ‘Retraction notice’. En zo hoort het ook. Op de site van de Tinbergenlezing van de Leidse Universiteit is niets te vinden van dit alles. Daar staat Hauser nog steeds vrolijk lachend op! (zie foto) Interessant zijn de vele wetenschappelijke prijzen en onderscheidingen!

Het enige wat mij destijds opviel is de internet enquête The Moral Sense Test, die nog steeds online beschikbaar is. De Nederlandstalige versie was zeer gebrekkig vertaald. In één geval was de vertaling zo krom dat er het tegenovergestelde van het origineel stond. Op die manier krijg je gegarandeerd een onzinnig antwoord. De waarde van zo’n enquête is dan nul. Ik heb dat via de website gemeld. Ik weet niet of het aangekomen is en of iemand er iets mee gedaan heeft. Dit alles klopt wel met het beeld van Hauser dat nu ontstaan is: enthousiast, voortvarend, maar slordig en ongeduldig. In de Engelse wikipedia staat een zeer goed overzicht van de hele affaire. Harvard University heeft de bio van Hauser verwijderd: ‘under construction’. Dus in de gaten houden wat daar precies komt te staan.

Noten

  1. Marc D. Hauser, Daniel Weiss and Gary Marcus (2002) Rule learning by cotton-top tamarins

tags: lezingen

Posted by Gert in 10:26:50 | Permalink | Comments Off

Sunday, September 19, 2010

De vraag die niet gesteld wordt

In de Trouw van gisteren, zaterdag 19 september, stond een column van Sylvain Ephimenco over kindermisbruik in de katholieke kerk, die deels mijn eigen reactie aardig onder woorden brengt:

“Je kunt geen erger beeld van machtsmisbruik bedenken dan dat van een pedoseksuele priester die een bang kind van acht of tien jaar … De vraag die ik me stelde over de verhouding tussen het geloof van de plegers en hun weerzinwekkende daad. Deze mannen werden geacht Gods woord als geen ander te kunnen verkondigen en eerbiedigen. Een god van van barmhartigheid die luistert en beschermt. (…) Hoe stak hun geweten van priesters in elkaar en geloofden ze ‘s avonds nog in het woord dat ze overdag verkondigen? Of was hun roeping en ambt van begin af aan er een van (zelf)bedrog en onmetelijke hypocrisie?”

Anderen houden zich bezig met de vraag of het celibaat kindermisbruik stimuleert of niet. En of de Paus dit alles wist en wat hij deed. Er is echter één vraag die niet gesteld wordt: Waarom liet God dit kindermisbruik toe? Waarom greep hij niet in? Waarom liet hij dit gebeuren? Dit lijkt mij een veel diepgaander en belangrijkere vraag.

Zeker een niet onbelangrijke vraag voor een gelovig mens, zoals Cees Dekker, die in een interview vertelde:

“Ik ben nog altijd een van harte gelovig mens. Ik geloof dat God de wereld in zijn hand heeft en en een plan heeft met elk mens.” (nrc 18 sept 2010)

‘God heeft de wereld in zijn hand’? Is dat die wereld met pedofiele priesters, die hij in zijn hand heeft?  ‘Een plan heeft met elk mens’? God heeft een plan met iedere pedofiele priester? God heeft een plan met ieder misbruikt kind? Geloven in dat plan van God: is dat niet een manier om de vraag waarom laat God dit allemaal toe? het stilzwijgen op te leggen?

Als je die zin ‘God heeft een plan met ieder mens‘ op je in laat werken, beginnen de gruwelijke consequenties pas goed duidelijk te worden. Het betekent niet alleen dat God van begin af aan op de hoogte was van het kindermisbruik in de katholieke kerk, het betekent dat hij het gewild heeft. Hij was het van plan. Het is God’s plan. Kan het gruwelijker? Hoe kan een normaal mens zoiets gruwelijks geloven? Hoe kan een intelligente en succesvolle Nederlands wetenschapper als Cees Dekker in een dergelijke God geloven? (update woensdag 22 sept)

tags: religie, krant

Posted by Gert in 12:13:22 | Permalink | Comments (12)

Friday, September 17, 2010

Dierenbescherming ontwikkelde vleeskeurmerk ‘Beter Leven’ voor bioindustrie vlees

Beter LevenDe Nederlandse Dierenbescherming ontwikkelde het ‘Beter Leven’ keurmerk voor vlees van dieren uit de bio-industrie (eufemistisch: ‘intensieve veehouderij’). Dit bleek gisteravond uit de uitzending ‘Keuringsdienst van waarde’. De bedoeling van het keurmerk is dat consumenten kunnen kiezen uit vlees van dieren die een slecht, iets beter, redelijk goed,of een goed leven hebben gehad, aangeduid met 1-3 sterren op de verpakking van het vlees.

Het keurmerk blijkt al sinds 2007 ingevoerd te zijn, maar omdat ik nooit naar bio-industrie vlees in de supermarkt kijk, is het mij nooit opgevallen. Maar ondertussen zijn er al zo’n slordige 30 supermarkten en andere bedrijven die vlees met het Beter Leven keurmerk met 1,2 of 3 sterren aanbieden, zo blijkt uit de website van de Dierenbescherming. Géén ster is het slechtste, 3 sterren komt overeen met het Eco keurmerk.

Is dit niet waanzinnig: de Dierenbescherming die haar ‘goed-keuring’ geeft aan vlees uit de bioindustrie? We hadden toch al biologisch vlees in de supermarkt? Het idee is waarschijnlijk dat de meeste mensen biologisch vlees te duur vinden. Inderdaad, dat hoor ik ook steeds om mij heen. Biologische kip bijvoorbeeld is driemaal zo duur als bio-industrie kip. Met het ‘Beter Leven’ keurmerk wordt er nu ook vlees aangeboden met een prijs die ligt tussen het standaard bio-industrie vlees en het biologische vlees in. Een prijskloof wordt overbrugd. Dat trekt misschien meer consumenten over de streep, dan het huidige zwart-wit aanbod. De consument die de hogere prijs er niet voor over heeft, kan nu ook een beetje ethisch verantwoord vlees consumeren. Tegelijk is het volgens de Dierenbescherming nu ook voor boeren en de voedingsindustrie makkelijker geworden om kleinere stapjes te zetten in de goede richting.

Dit keurmerk is misschien wel een bijzonder slim idee, om niet te zeggen: een doorbraak. Ik ben benieuwd naar reacties van de Partij voor de Dieren, Wakker Dier, enz. Ik houd U op de hoogte.

Informatie op de site van de Dierenbescherming: hier

Informatie over het programma ‘Keuringsdienst van waarde’: hier. Het programma wordt herhaald op maandag 20 september, 23.10u, Ned 3.

Postscript: (zaterdag) op de website van de Dierenbescherming staat dat het keurmerk door een onafhankelijke instantie gecontroleerd wordt. Maar niet wie dat is. Dat moet er natuurlijk wel bijstaan om het BETER LEVEN label transparant, geloofwaardig, betrouwbaar en controleerbaar te maken. Dit heb ik ook als commentaar op het blog van Frank Dales, directeur Dierenbescherming, gezet (18 sept). Afwachten wat de reactie is. Het comment is nog steeds niet verschenen (21 sept) (23 sept). 25 sept: mijn comment is zichtbaar.

Zondag: in het boekenprogramma van Wim Brands evolutionair sociaal-psycholoog Bram Buunk (11:20-12:00)

tags: tv, dierenwelzijn

Posted by Gert in 07:43:56 | Permalink | Comments (2)

Monday, August 23, 2010

Paul Verhoeven: bijna alle dieren eten elkaar op

Letterlijk citaat van wat Paul Verhoeven gisteravond in Zomergasten zei:

“Mijn interesse voor geweld, violence, dat wordt mij bijna altijd verweten, dat heeft te maken met die oorlogsherinneringen. Maar het is natuurlijk ook zo dat het gewoon waar is. Het leven is zo. Het leven is zeer gewelddadig. Het leven op aarde stikt van het vergaan, kapot maken, alle dieren eten elkaar -bijna- op, nietwaar? Dat is niet alleen de normale toestand van de mens. Dat is de toestand van het hele universum. Alles, deze hele schepping is vol gezaaid met gruwels.”

Bijna alle dieren eten elkaar op? Paul Verhoeven, heeft U wel eens gehoord van het onderscheid carnivorenherbivoren? Heeft U misschien te vaak naar natuurdocumentaires gekeken waarin selectief vrijwel altijd grote carnivoren (leeuwen) op de Afrikaanse vlaktes vertoond worden? Of denkt U aan krokodillen? Roofvogels? Gifslangen? etc.

Bedenk dit: tegenover iedere carnivoor staant tenminste -grof gezegd- 100 vreedzame herbivoren! Maar een zebra die de hele dag gras loopt te eten wordt niet gefilmd. En verdwijnt uit Uw wereldbeeld. Wist U dat de mens een bewuste keuze kan maken géén vlees te eten?

Sta eens stil bij het feit dat ieder gedood dier ook een keer geboren is. Dat is ‘de schepping’ van nieuw leven. Dus is er een vrouwtje zwanger geweest. Dus heeft dat dier een moeder gehad die het gedragen, gebaard, gezoogd, grootgebracht en beschermd heeft. Tegenover iedere dood staat een geboorte. Zo zit het universum in elkaar. U beschrijft slechts de helft van het universum!

Afgezien van het al voorgaande: Uw vergelijking met dieren gaat mank. U bent geobsedeerd door oorlog en geweld. Een leeuw die een zebra doodt, dat is ‘gewelddadig’, maar dat kun je niet met menselijk geweld en oorlog vergelijken. Leeuwen voeren geen oorlog tegen zebra’s en menselijke soldaten doden de vijand niet om die op te eten. Wat de mens uniek maakt is oorlog en dat kun je dus per definitie niet op dieren projecteren. Oorlog en geweld zijn vrije keuzes van de mens. Daar kun je het universum niet de schuld van geven.

In één opzicht heeft U natuurlijk gelijk: de mens is een ontzettend wreed dier. Dat werd weer eens bewezen door de film The Cove, waarvan ik recent een fragment op tv zag. Maar dat is niet de schuld van het universum. Het is een vrije keuze van de enige diersoort met bewustzijn en vrije wil: de mens.

Maar er zit ook een tegenstrijdigheid in Uw eigen visie op de werkelijkheid:

“Oorlog was de beste tijd van mijn leven, zeiden mijn ouders. Dat was vanwege de saamhorigheid. Het delen van voedsel.”

Oorlog creëert saamhorigheid: een fascinerende observatie! Maar wel een observatie die Uw levensfilosofie “het leven en het universum zijn gewelddadig” behoorlijk relativeert, nietwaar? Mijn relativeringen zijn: U beschrijft maar de helft van het universum, en het gewelddadige in de mens is een vrije keuze, geen natuurwet.

Postscript (nu ik de rest van de uitzending heb gezien): Paul Verhoeven bedoelt met “Dat is de toestand van het hele universum” dat sterrenstelsels ontstaan en vergaan’ en interpreteert dat waarschijnlijk als ‘geboren worden en sterven’. In die zin is de dood in het hele universum aanwezig. En er is ‘geweld’ in het universum als sterrenstelsels botsen. Maar dat is metaforisch, want sterrenstelsels leven niet. (Woensdag: hoofdtekst iets aangevuld).

NB: de komende week zet ik commentaren uit vanwege een korte vakantie.

categorie: tv, film

Posted by Gert in 08:33:00 | Permalink | Comments (11)

Tuesday, July 27, 2010

Volkskrant: windenergie is niet duurzaam omdat windmolens niet duurzaam zijn

Een sterk staaltje van argumentatiekunde kwam ik afgelopen weekend in de ‘Groen & Geld’ Economie bijlage van de Volkskrant tegen:

“Aan de andere kant: hoe duurzaam is duurzame energie eigenlijk? Duurzaam is bestendig, blijvend, degelijk, aanhoudend, permanent, voortdurend, voor altijd. Als die kwalificaties ergens niet voor gelden, is het voor duurzame energie. Windmolens zijn niet blijvend of permanent – ze moeten om de twintig jaar worden vervangen, dan zijn ze versleten. Zonnepanelen idem dito.” (Michael Persson, De Volkskrant 24 juli 2010)

Persson maakt een cruciale denkfout: hij stapt -zonder het te beseffen- over van duurzame energie naar windmolens en zonnepanelen. Maar windmolens en zonnepanelen zijn de hulpmiddelen om die energie te oogsten. Het duurzame zit niet in de middelen om die energie te oogsten, maar in de energie zelf. Natuurlijk zijn de windmolens zelf niet duurzaam, zoals ieder  door mensen gemaakt apparaat. Natuurlijk blijft de wind waaien als de windmolens versleten zijn. Hoe kan een redacteur van de Volkskrant zo’n blunder maken?

(Straks gaat Persson nog beweren dat fossiele brandstoffen geen duurzame energiebron zijn omdat auto’s niet duurzaam zijn!)

tags: krant, milieu, klimaat

Posted by Gert in 08:44:56 | Permalink | Comments (16)

Thursday, July 15, 2010

U nadert een voorrangskruising. De evolutie van de scholekster

scholekster nadert voorrangskruising

U nadert een voorrangskruising, alle verkeer heeft voorrang.

Het was al een paar jaar bekend dat de scholekster op platte grinddaken in het binnenland broedt. En die trend zet door. Het blijft een vreemd gezicht als je scholeksters alleen kent van de waddeneilanden, en je ze opeens over de daken ziet, en vooral hoort, vliegen. Sommige flatbewoners klaagden al over nachtelijke geluidsoverlast. Nog vreemder is het een jonge scholekster op een parkeerplaats bij een flat te zien ronddrentelen, gevolgd door ongeruste ouders die het beestje van verse wormen voorzien.

scholekster met jong in de bebouwde kom

Scholekster met jong in de bebouwde kom.

Ik had bovenstaande foto’s al gemaakt toen ik de altijd interessante column van Kees Moeliker (Natuurhistorisch Museum Rotterdam) in de nrc weekend bijlage van 3 juli over precies hetzelfde onderwerp tegenkwam. Hij had ze ook in Rotterdam gezien. Moeliker bevestigde wat ik al gezien had: scholelsters verruilen de kokkels, mosselen en wadpieren van de waddenzee voor regenwormen die ze op grasvelden weten te bemachtigen. De merels krijgen er een voedselconcurrent bij.
Aan de jongen worden heel andere eisen gesteld dan aan jongen op de wadden. Scholeksters zijn normaal grondbroeders en de jongen kunnen gewoon net zo ver lopen als ze willen. Maar wat te doen als je een dakrand tegen komt? Selectiedruk zal er in de loop van generatie’s voor moeten zorgen dat ze niet te vroeg van het dak af willen. Soortgelijke situaties zijn bekend bij zeevogels die op hoge kliffen broeden. De jongen moeten niet te vroeg uitvliegen, maar hebben in ieder geval een zachte landing op zee in het vooruitzicht. De stadsscholeksters hebben niet zo’n zachte landing in het vooruitzicht. Het jong dat ik zag heeft het in ieder geval overleeft. Zal hij/zij later ook weer op daken broeden? Vast wel. Misschien zijn we getuige van de vorming van een ondersoort. Het ga je goed, stadsscholekster!

scholekster jong in de bebouwde kom

een onnatuurlijke omgeving voor een scholekster

Posted by Gert in 09:24:29 | Permalink | Comments Off

Saturday, July 3, 2010

The Origin of Spiesjes

On the Origin of Spiesjes

(Aardige woordspeling op Charles Darwin (1859) ‘On The Origin of Spiesjes Species’)

tags: fun

Posted by Gert in 13:31:12 | Permalink | Comments Off

Friday, June 25, 2010

Weikart’s misbruik van de term ‘evolutionaire ethiek’

Hitlers ethic De centrale stelling van Richard Weikart in zijn boek Hitler’s Ethic (Palgrave, 2009) is dat Hitler gedurende het grootste deel van zijn leven een consistente ‘evolutionaire ethiek’ had. Hitler was niet amoreel, hij had een ‘evolutionaire ethiek’. Die ‘evolutionaire ethiek’ verklaart Hitler’s opvattingen en politiek beter dan andere verklaringen die historici gegeven hebben. Ik beperk me hier tot een onderzoek of  ‘evolutionaire ethiek’ een terechte karakterisering is van Hitler’s gedachtenwereld. Ik kan niet beoordelen in hoeverre de term ‘evolutionaire ethiek’ (zoals Weikart die gebruikt) een betere typering is van Hitler’s ideologie dan andere typeringen, omdat ik al die andere typeringen niet ken, want ik ben geen historicus. Wel onderzoek ik of Weikart’s argumenten voor zijn hoofdclaim consistent en plausibel zijn. Weikart heeft een dubieuze manier van citeren van Darwin. Daar zal ik in een volgend blog op ingaan. Ook heeft Weikart overduidelijk een christelijke en ID bias. Daar ga ik nu niet op in, want dat vereist veel citaten en uitleg.

Wat is ‘Evolutionaire Ethiek’ volgens Weikart?

Het meest opvallende is dat Weikart het begrip evolutionary ethics niet expliciet definieert (8). Het dichtst in de buurt van een definitie komt “the struggle for existence” (p.3). Weikart geeft géén verdere uitleg of details. Maar Weikart plakt dit vage etiket wel op Hitler’s denkwijze. Weikart vat die denkwijze in de volgende 6 punten samen (p. 8):

  1. An expanding population is biologically beneficial, so the state should promote pro-natalist policies
  2. The biological quality of the German people should be improved through eugenics policies
  3. Germany needs more living space to accomodate the expanding population, and this can only be obtained through military action
  4. Inferior races must give way to superior ones in the struggle for existence, so policies shoud favor the superior Aryan or Nordic race
  5. Jews are an inferior race, especially in their moral characteristics, so they need to be eliminated – one way or another- from German society
  6. Racial mixture with inferior races must cease, because it leads to biological decline.

Deze 6 punten kunnen onmogelijk afgeleid worden uit evolutionary ethics (struggle for existence). Kijk maar: In de eerste treffen we “the state should” aan. De ‘staat’ is geen biologisch begrip en ‘should’ is kenmerkend voor een normatieve uitspraak. Normatieve uitspraken zijn niet testbaar zoals hypotheses over de stand van zaken in de wereld dat wel zijn.Een normatieve uitspraak is niet met een experiment te testen. Het is twijfelachtig of ze überhaupt ‘waar’ kunnen zijn. Hoogstens zijn sommige normen aanbevelingswaardig en andere niet. Normatieve uitspraken horen daarom niet in de natuurwetenschap thuis. Het is filosofie (ethiek). Ik kom nog op terug (is-ought).

Ook in de tweede regel komt ‘should’ voor en bovendien de naam van een land (Duitsland). Die twee zijn niet af te leiden uit de evolutietheorie. De evolutietheorie heeft het over biologische soorten, niet over staten en landen.

In de derde regel komt het begrip ‘Duitsland’ weer voor en een politiek-militaire oplossing, waardoor ze niet afleidbaar zijn uit een biologische theorie.

De 4e regel is op zichzelf genomen al een non-sequir: uit de ‘struggle for existence’ volgt niet dat het ‘Aryan or Nordic race’ superieur is. Bovendien is het begrip ras niet gedefinieerd. ‘Inferior’ en ‘superior’ zijn subjectieve begrippen. Weikart weet dat de nazi’s nooit in staat zijn geweest een wetenschappelijk sluitende definitie van het begrip ras te geven, laat staan van ‘Aryan or Nordic race’. Ook is het woord ‘must’ hier dubbelzinnig. Waarschijnlijk is het een aanbeveling (‘moeten’) en dus geen neutrale observatie.

Het is duidelijk dat de 5e regel helemaal niet afleidbaar is uit een biologische theorie vanwege de begrippen ‘Jew’, ‘inferior’, ‘race’, ‘need’, ‘German’.

De 6e regel is niet afleidbaar uit de ‘struggle for existence’ vanwege de ongedefinieerde begrippen ‘racial’, ‘inferior’ en ‘biological decline’. Dit alles heel in het kort. Het zou uitgebreider moeten voor een wetenschappelijke publicatie, maar voor deze blogpost is het voldoende om de structuur van mijn betoog duidelijk te maken.

is-ought

Dit brengt mij op normatieve uitspraken. Weikart heeft weet van het ‘is-ought’ probleem. Hij betrapt Darwin er op! (p.35) (of meent Darwin er op te betrappen. Iets voor een volgend blog). Weikart verwijt Darwin dat Darwin een ‘is-ought’ stap maakt: gaat van feiten naar aanbevelingen (moraal, ethiek), dus hij weet dat het een ongeoorloofde stap is (7). Maar dat zet Weikart’s centrale begrip ‘evolutionaire ethiek’ op losse schroeven. Want een ethiek afleiden uit de evolutietheorie is dan ongeoorloofd. Merkwaardig genoeg doet Weikart hier helemaal niets mee! Als het fout is dan is het fout! Mijn bezwaar tegen de term ‘evolutionaire ethiek’ is dat het suggereert dat er op eenduidige manier normen uit evolutie af te leiden zouden zijn en dat dit zelfs een erkende wetenschappelijke activiteit zou zijn. Dat is niet zo. Als de afleiding van normen uit feiten geldig zou zijn, zou je tot de absurde conclusie komen dat iedereen die de evolutietheorie accepteert, ook de ethiek die er uit afgeleid zou kunnen worden accepteert. Dat is absurd. Iedere evolutiebioloog zou een aanhanger zijn van het-recht-van-de-sterkste-ethiek. Of zo. Daarom is de ongeldigheid van de ‘is-ought’ stap zo belangrijk. Ethiek valt sowieso onder filosofie en niet onder natuurwetenschap. Weikart zou op z’n minst de begrippen ‘sociaal Darwinisme’, ‘eugenetica’, of ‘racisme’  moeten gebruiken voor Hitler in plaats van evolutionaire ethiek. Want die begrippen zijn duidelijk politieke en normatieve begrippen.

Begripsverwarring: ‘Evolutionaire ethiek’

Weikart gebruikt het begrip ‘evolutionaire ethiek’ honderden malen door het hele boek heen. In het hoofdstuk Conclusion (7 pagina’s) komt het 16x voor. Het hele begrip is slecht gedefinieerd. Dat zou niet zo erg zijn als het een bekend begrip was en men alleen maar een evolutiehandboek open hoefde te slaan om de omschrijving te vinden. Maar U zult tevergeefs zoeken in de evolutie handboeken (2) omdat het niet bestaat in de evolutiebiologie. Het zou ook niet zo erg zijn als het niet een centrale rol speelde in zijn betoog. Maar dat doet het wel: “Hitler “was committed to evolutionary ethics” (p.2). Is evolutionary ethics hetzelfde als social Darwinism? Is evolutionary ethics is anders dan eugenetica (eugenics)? of racisme? Soms gebruikt hij evolutionary ethics and ‘social Darwinism’ in één zin naast elkaar (3), waardoor het lijkt alsof ze verschillend zijn. Op pag 12 blijkt dat social Darwinism iets anders is dan eugenics. Maar wat is het verschil? Op pagina 201 gebruikt hij 4 veel voorkomende begrippen in één zin:

“But are these ideas about social Darwinism, evolutionary ethics, eugenics, and scientific racism really scientific?” (p.201).

Moeten we daaruit concluderen dat het vier verschillende begrippen zijn? Op pag. 200 gebruikt Weikart het begrip ‘racist evolutionary ethics‘. Dat zou suggereren dat op alle plaatsen waar Weikart gewoon evolutionary ethics gebruikt, hij niet-racistische evolutionary ethics bedoelt. Maar dat is weer niet van toepassing op Hitler. Zeer problematisch. En zo zijn meerdere voorbeelden mogelijk. Weikart doet geen moeite de begrippen onderling af te perken. Dat is wetenschappelijk gezien laakbaar. Een wetenschapper behoort aan begripsafbakening te doen.

Struggle for existence?

Om te beginnen is het begrip ‘Struggle for existence’ zelf al dubbelzinnig. Het kan tegelijk dienen als beschrijving van de stand van zaken in de natuur en als aanbeveling. Als we even voor het gemak aannemen dat de ‘Struggle for existence’ de omschrijving is van evolutionaire ethiek, zoals Weikart schijnt te doen, welke normen kun je eigenlijk afleiden uit de de feitelijke ‘Struggle for existence’? Alleen de ‘sterken’ moeten/mogen overleven? Of ‘zwakken’ moeten dood of: mogen niet geholpen worden? Alleen dit al roept enorm veel vragen op. Hoe zit het met hulpeloze pasgeboren babies? Moet je die aan hun lot overlaten? Moet je die helpen als ze zichzelf niet in leven kunnen houden? (dat kunnen ze uiteraard niet). Dat zou al een uitzondering zijn. En hoe zit het met zieken? Gewonde soldaten? Als je de strijd om het bestaan serieus zou willen toepassen zou je alle ziekenhuizen moeten sluiten. Er zijn geen ziekenhuizen in de natuur. Mag je je ouders, broers en zusters helpen of moet je voor jezelf kiezen in de strijd om het bestaan? Enzovoort, enzovoort. Het gaat erom wat je met zo’n begrip doet. Het is makkelijk retorisch te misbruiken. Amerikaanse denkers hebben de ‘struggle for existence’ gebruikt om economische competitie te rechtvaardigen. Het idee van de struggle for existence is overigens al heel oud. Heraclitus schreef al “struggle is the farther of all things” (p.33). Weikart noemt zelf Hitler’s referentie naar de harde filosofie van Sparta waar infanticide werd gepleegd (Spartaanse ethiek). Daar heb je Darwinisme niet voor nodig.

Het begrip ‘struggle for existence’ is een metafoor die niet letterlijk opgevat moet worden. Darwin zelf waarschuwde al in The Origin of Species dat ‘struggle for existence’ niet te beperkt opgevat moest worden (3). Het staat daar in een ecologische context van predatoren, parasieten, ziekten en abiotische factoren (zon, temperatuur, water, mineralen). Het is zeker niet beperkt tot gevechten tussen individuen, waarbij bijna altijd aan dieren wordt gedacht. Wel eens twee planten met elkaar zien vechten? Genoeg om aan te geven dat de ‘struggle for existence’ uit zijn wetenschappelijke context is gehaald en tot slogan is verworden (4). De strijd om het bestaan is een karikatuur van de evolutietheorie. Ten tweede is de vertaling van de observatie ‘strijd om het bestaan’ naar ethische normen zeer problematisch. Weikart zegt hier niets over. Hij suggereert daardoor dat het een duidelijk begrip is en dat Hitler gewoon Darwinisme in de vorm zoals het in die tijd mainstream science was, heeft toegepast.

Is ‘evolutionaire ethiek’ een goede typering van Hitler?

Evolutionaire ethiek kan niet een adequate typering van Hitler’s ideologie of invloed zijn, want veel elementen van Hitler’s ideologie bestonden al lang vóór Darwinisme of zijn onafhankelijk daarvan:

“Clearly anti-Semitism racism, militarism, nationalism, male dominance, and many other Nazi ideas were circulating long before social Darwinism or evolutionary ethics arrived on the scene in the late nineteenth centry, so they did not simply derive from evolutionary theory. However, Hitler and other social Darwinists integrated many of these concepts into an overarching worldview that placed the Darwinian struggle for existence (especially between races) at the center of their  conceptual universe” (p.15)

In de Conclusion schrijft Weikart:

“Of course, evolutionary ethics does not explain everything about Hitler’s ideology”. (…) He integrated elements from disparate sources, such as Pan-German nationalism, Christian anti-Semitism, Prussian militarism, the Nietzschean will to power, and many others in constructing his worldview. He, like all men, was also motivated by many noncognitive factors, such as fear, pride, and covetousness” (p.199)

“Racism obviously preexisted Darwinism” (p.199)

Als evolutionary ethics niet alles van Hitler verklaart, dan is het gewoon geen goede karakterisering. Weikart maakt het wel heel bont wanneer hij zegt dat Hitler allerlei politieke begrippen (zoals ‘Führerprinzip’) integreerde in zijn evolutionary ethics die -volgens eigen zeggen- helemaal niet uit de evolutietheorie afkomstig waren (6). Op die manier kun je alles wat je maar wilt onderbrengen in welk begrip dan ook. Dat is geen wetenschappelijke werkwijze. De typering van Hitler’s ideologie als evolutionary ethics is onhoudbaar.

Bestaat evolutionaire ethiek tegenwoordig?

Bestaat evolutionaire ethiek als wetenschappelijk onderzoeksgebied op dit moment? Het lijkt dat Weikart dat denkt:

“(Today the battle over the status of some forms of evolutionary ethics -though not the racist form that Hitler embraced- is still raging; many sociobiologists and evolutionary psychologists assert it is scientific, while others consider it -or at least some aspects of it- “junk science.”) p.202.

Weikart geeft geen bronnen, is niet specifiek. Welke hedendaagse wetenschappers claimen dat welke vorm van evolutionaire ethiek wetenschappelijk is? Hij heeft kennelijk geen idee waar de discussie over gaat. Ook hier maakt hij weer geen onderscheid tussen ‘normatief’ en ‘descriptief’. Het ergste is dat hij suggereert dat evolutionaire ethiek gewoon voortleeft als wetenschappelijke discipline, weliswaar in afgeslankte vorm. Het citaat geeft de vage suggestie dat er een overeenkomst is tussen Hitler’s evolutionaire ethiek en de tegenwoordige.

Conclusie

Eigenlijk heeft Weikart niets geleerd van de Nazi periode. Hij schijnt te denken dat Hitler’s ideologie ontspoorde in een moordmachine omdat het op ‘evolutionaire ethiek’ gebaseerd was. Als Hitler zich maar gehouden had aan de heersende christelijke ethiek van zorg voor de zieke en zwakke medemens, dan had zijn politiek niet zo dramatisch kunnen ontsporen. Dit is waarschijnlijk de onuitgesproken gedachtengang van Weikart. Maar een net zo belangrijke les die we (wetenschappers, biologen, publiek) moeten trekken uit Hitler, is dat we uit  een beschrijvende en verklarende wetenschap als evolutiebiologie géén normatieve ethische conclusies kunnen trekken. Daarom is het zo extreem belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen een descriptieve evolutionaire ethiek (als die al bestaat) en een normatieve evolutionaire ethiek (als die al bestaat). Misschien heb ik het over ‘t hoofd gezien, maar ik heb Weikart er niet kunnen betrappen op het inzicht dat de evolutietheorie waar kan zijn, zonder dat er noodzakelijkerwijze een of andere evolutionaire ethiek uit volgt. In dat opzicht faalt Weikart voor de volle 100%.

Noten

  1. Evolutiehandboeken: ik heb een zestal bekeken van de laatste 10 jaar. Het begrip Evolutionaire Ethiek komt er niet in voor. Wikipedia is minder gezaghebbend, maar op de hoofdpagina ‘Ethics’ komt een paragraaf evolutionary ethics voor met de omschrijving “with a focus on understanding and explaining observed ethical preferences and choices”.  Als dit al een wetenschappelijke discipline zou zijn, dan is het zeker niet een die een ethisch systeem voorschrijft. De zelfstandige pagina Evolutionary Ethics heeft niet veel te melden. Er zijn wel zelfstandige pagina’s Social Darwinism en Eugenics. Er bestaat wel een pagina Evolutionary Ethics op de Internet Encyclopedia of Philosophy. Dit is geen evolutiebiologie, maar filosofie. Er wordt terecht gewezen op twee problemen met het concept EE: ‘The Is-Ought Problem’, en ‘The Naturalistic Fallacy’.
  2. “Many other works sponsored by the Nazi regime promoted evolutionary ethics and social Darwinism” (p.201).
  3. “I should premise that I use this term in a large and metaphorical sense including dependence of one being on another, and including (which is more important) not only the life of the individual, but success in leaving progeny.” Hoofdstuk III Struggle for Existence.  (http://darwin-online.org.uk)
  4. “we should be careful not to assume that every casual reference to struggle as the driving force of progress reflects a c0nsidered evaluation of Darwin’s theory.” (p.300 Peter Bowler Evolution. The history of an Idea.)
  5. To be or not to be, that’s the question. Is dat ook niet strijd om het bestaan?
  6. “though they did not derive from biological evolution” (p.15).
  7. zondag 27 juni: Ik zie nu dat Weikart in From Darwin to Hitler op p.84 schrijft: “These Darwinists ignored (or some forthrightly denied) the fact, of course, that any value judgments about who “should  survive cannot be derived from empirical science.” Dus zonder het ‘is-ought problem’ te noemen, onderschrijft hij de onmogelijkheid normen uit feiten af te leiden. Dat maakt dus een evolutionaire ethiek onmogelijk!
  8. maandag 28 juni: In zijn vorige boek From Darwin to Hitler geeft Weikart ook geen definitie maar wel deze uitspraak die aantoont dat er helemaal geen consensus definitie is: “Evolutionary ethics was not a coherent philosophy, but rather, attempts to formulate ethics on the basis of evolutionary theory produced a cacophony of voices promoting contradictory visions of moral or social reform” (p.69). Wat een veilige typering van evolutionaire ethiek lijkt te zijn is dat het in ieder geval een seculiere ethiek is, die dus niet op religie gebaseerd is, maar verder van alles kan zijn. Over sexualiteit: “Evolutionary ethics thus seemed to offer proponents just about whatever sexual morality they preferred” (p.130) inclusief vrije sex, monogamie, polygamie, homosexualiteit (FDtH).

Zie ook vorige blogs:

Herman Philipse over Richard Weikart 17 maart 2008

Een aanbeveling met stevige kritiek. Philipse over Weikart (2) 25 maart 2008

De dwaaltocht van het sociaal-darwinisme 26 maart 2007

tags: boeken, geschiedenis, politiek

Posted by Gert in 13:25:20 | Permalink | Comments (20)